W nocy 15 stycznia 1962 roku na Morzu Arafura, u wybrzeży zachodniej Nowej Gwinei, holenderski okręt Evertsen i samolot patrolowy Neptune przechwyciły trzy indonezyjskie kutry torpedowe, które miały wysadzić żołnierzy na terytorium pozostającym w rękach Holendrów. Kuter Matjan Tutul zatonął, a wraz z nim zginął komodor Yos Sudarso.
Bitwa morska na Morzu Arafura
15 stycznia 1962 · 64 lata temu
Sporne terytorium
Gdy w 1949 roku Holandia przekazała suwerenność Indonezji, zachodnią Nową Gwineę wyłączono z tego układu do czasu późniejszego porozumienia. Sprawa przerodziła się w długotrwały spór, a na początku 1962 roku, gdy rządy obu państw zaczynały nieoficjalne rozmowy, Indonezja próbowała wysadzać na tym terytorium uzbrojonych infiltratorów.1
Do jednego z takich desantów wysłano na wschód cztery kutry torpedowe niemieckiej budowy; jeden po drodze uległ awarii, a trzy dotarły do wysp Aru. Były to Matjan Tutul, Matjan Kumbang i Harimau, a komodor Yos Sudarso płynął na Matjan Tutul. Holendrzy nazywają późniejsze starcie bitwą pod Vlakke Hoek, od pobliskiego przylądka.2
Walka w ciemnościach
Wieczorem 15 stycznia holenderski samolot patrolowy Neptune odnalazł kutry; według „Historisch Nieuwsblad” radar wykrył je około godziny 20, według Andere Tijden o 21.37. Samolot próbował zaatakować, ale zawiodły flary, a karabiny maszynowe się zacięły, i kutry otworzyły do niego ogień. Wtedy ogień otworzył holenderski okręt Evertsen.3
Matjan Tutul został trafiony, zapalił się i zatonął. Relacje holenderskie i indonezyjskie zgodnie mówią, że pociski trafiły w pomost kutra; według Andere Tijden zginęli wszyscy jego oficerowie. Dwa pozostałe kutry zawróciły i uszły; relacje holenderskie dodają, że jeden z nich został trafiony.4
Polegli i jeńcy
Komodor Yos Sudarso zginął wraz ze swoim kutrem. Liczba zabitych Indonezyjczyków jest niepewna; holenderski historyk Paul van der Steen podaje 39. Evertsen wyłowił z wody około 50 rozbitków, według „Historisch Nieuwsblad” 52.5
Co było dalej
Desant się nie powiódł, ale nacisk na Holandię rósł, a rozmowy trwały dalej. 15 sierpnia 1962 roku oba państwa podpisały w Nowym Jorku porozumienie, na mocy którego terytorium przeszło do Indonezji po okresie przejściowym pod nadzorem ONZ; ONZ przekazała je Indonezji 1 maja 1963 roku.6
Indonezyjska marynarka wojenna obchodzi 15 stycznia jako Hari Dharma Samudera, dzień pamięci Yosa Sudarsy i innych marynarzy poległych w bitwach morskich.7
Także tego dnia
Bitwa pod Senafe
15 stycznia 1895 · 131 lat temu
Włoski korpus generała Baratieriego dopędził pod Senafe wojska rasa Mengeshy Yohannesa, cofające się po bitwie pod Coatit w czasie I wojny abisyńskiej. Ogień włoskich dział rozproszył oddziały Mengeshy, a Włosi zdobyli jego obóz wraz z listami dowodzącymi porozumienia z Menelikiem.
