19 grudnia 1562 roku pod Dreux, na zachód od Paryża, królewska armia katolicka konetabla Francji Anne'a de Montmorency pokonała hugenocką armię księcia Kondeusza w pierwszej francuskiej wojnie religijnej. Każda ze stron wzięła do niewoli naczelnego wodza przeciwnika, a królewski marszałek Saint-André zginął.
Bitwa pod Dreux
19 grudnia 1562 · 463 lata temu
Pierwsza wojna religijna
Wojna wybuchła wiosną 1562 roku. Za jej iskrę uważa się zabicie protestantów modlących się w stodole w Wassy 1 marca przez ludzi Franciszka, księcia de Guise; w kwietniu Ludwik de Bourbon, książę Kondeusz, chwycił za broń i opanował Orlean. We wrześniu hugenoci zawarli w Hampton Court układ z Elżbietą I angielską, która obiecała im pieniądze i 6000 żołnierzy w zamian za Hawr.1
Jesienią armia królewska odbiła Rouen. W listopadzie Kondeusz, wzmocniony niemieckimi jeźdźcami i piechotą, ruszył z Orleanu na Paryż, ale stracił czas na bezowocne rokowania z królową matką Katarzyną Medycejską, a w tym czasie stolicę umocniono i wzmocniono jej załogę. W grudniu zwinął obóz i skręcił na zachód, ku Normandii, by połączyć się z Anglikami, a armia królewska dogoniła go pod Dreux nad rzeką Eure.2
Szarże i zwroty
Armia królewska była znacznie liczniejsza: Thompson i Baird szacują ją na od 15 000 do 18 000 ludzi, a armię Kondeusza na od 7000 do 12 000. Armią królewską dowodził konetabl Montmorency, a pod nim marszałek Jacques d'Albon de Saint-André i książę de Guise; hugenotami dowodził Kondeusz, wspierany przez admirała Gasparda de Coligny.3
Pierwsza uderzyła jazda hugenocka. Jeźdźcy prowadzeni przez Kondeusza i Coligny'ego wdarli się w szeregi królewskiej piechoty szwajcarskiej i dotarli do samego Montmorency'ego, który ranny w usta trafił do niewoli. Wtedy szala się przechyliła. Szwajcarzy wytrwali, piechota hugenocka ustąpiła, a Kondeusz, pod którym zastrzelono konia, sam dostał się do niewoli. Coligny zebrał, ile zdołał jazdy, w ostatniej fazie walki zginął Saint-André, a zmrok zakończył bitwę i pozwolił Coligny'emu wyprowadzić resztę armii hugenockiej.4
Drogie zwycięstwo
Pole bitwy zostało przy armii królewskiej, dlatego Dreux uznaje się za jej zwycięstwo. Obie strony poniosły ciężkie straty, a liczby się różnią. Thompson, za współczesnym kronikarzem, podaje około 800 zabitych szlachciców hugenockich i blisko 6000 zabitych piechurów i niemieckich jeźdźców oraz około 2000 strat królewskich; Musée protestant mówi łącznie o 8000 ofiar. Wśród poległych po stronie królewskiej był syn Montmorency'ego. Klęska przekreśliła marsz Kondeusza na połączenie z Anglikami, a hugenoci wycofali się do Orleanu.5
Wobec niewoli Montmorency'ego i śmierci Saint-André armią królewską pokierował Guise i obległ Orlean. Tam 18 lutego 1563 roku postrzelił go hugenot Jean de Poltrot de Méré, a książę zmarł sześć dni później. Kondeusz i Montmorency, obaj uwolnieni, wynegocjowali pokój, a edykt z Amboise z 19 marca 1563 roku zakończył pierwszą wojnę. Wojny religijne trwały dalej; jedna z ich ostatnich wielkich bitew ma własną stronę: 14 marca, bitwa pod Ivry, 1590.6
Także tego dnia
Bitwa pod Ścianą
19 grudnia 1666 · 359 lat temu
Kozacy hetmana Piotra Doroszenki wraz z Tatarami uderzyli na polską dywizję pułkownika Sebastiana Machowskiego, stojącą nad Bohem, w czasie wojny polsko-kozacko-tatarskiej. Dogonieni przez Tatarów podczas odwrotu żołnierze koronni ponieśli całkowitą klęskę, a wielu z nich trafiło do niewoli.
