5 lutego 1865 roku kawaleria i piechota Unii wyszły z linii oblężniczych wokół Petersburga w Wirginii, by uderzyć w tabory zaopatrujące armię Roberta E. Lee. Wywiązały się trzy dni walk nad strumieniem Hatcher's Run. Zginął w nich konfederacki generał John Pegram, a Unia przedłużyła swoje linie oblężnicze dalej na zachód.
Linie oblężnicze sięgają na zachód
W lutym 1865 roku armie stały naprzeciw siebie pod Petersburgiem od poprzedniego lata, a Grant wciąż przesuwał swoje umocnienia na zachód, wokół prawego skrzydła Lee. Na początku lutego wymierzył nowy cios w Boydton Plank Road, drogę, którą do Petersburga docierały tabory z zaopatrzeniem. Całą kampanię opisujemy w artykule o oblężeniu Petersburga.1
5 lutego dywizja kawalerii generała brygady Davida Gregga ruszyła przez Reams Station w stronę Dinwiddie Court House, by przechwycić tabory. V Korpus generała majora Gouverneura K. Warrena przeprawił się przez Hatcher's Run i zajął pozycję na Vaughan Road, by go wspierać, a dwie dywizje II Korpusu generała majora Andrew A. Humphreysa stanęły pod Armstrong's Mill, osłaniając prawe skrzydło Warrena. Rajd Gregga niewiele dał: droga okazała się mało uczęszczana i zdobył tylko kilka wozów i jeńców.2
Trzy dni walk
Późnym popołudniem 5 lutego oddziały korpusów generała majora Johna B. Gordona i generała porucznika A. P. Hilla zaatakowały Humphreysa pod Armstrong's Mill. Wojska Unii zdążyły się okopać i natarcie zostało odparte. W nocy Federalni dostali posiłki w postaci dwóch kolejnych dywizji.3
6 lutego walki przeniosły się na południowy brzeg strumienia, na Vaughan Road i do lasów wokół Dabney's Mill. Część dywizji Pegrama zaatakowała na Vaughan Road kawalerię Gregga, a gdy Warren wysłał rozpoznanie w stronę Dabney's Mill, natknął się na dywizje Pegrama i generała majora Williama Mahone'a. Pegram zginął w tej walce. Kontratak Konfederatów zepchnął linię Warrena, dopóki późnym popołudniem nie powstrzymały go posiłki Unii. 7 lutego oddziały Warrena znów ruszyły naprzód, a potem Federalni przedłużyli swoje linie oblężnicze aż do Hatcher's Run.4
Krótkie małżeństwo
John Pegram urodził się w 1832 roku w Petersburgu i ukończył West Point. Walczył pod Rich Mountain, Chickamaugą i w Puszczy, a jesienią 1864 roku dowodził dywizją w dolinie Shenandoah. 19 stycznia 1865 roku poślubił Hetty Cary w kościele św. Pawła w Richmond. Niespełna trzy tygodnie później w tym samym kościele odbył się jego pogrzeb, a pochowano go na cmentarzu Hollywood w Richmond. Jego młodszy brat, artylerzysta William Pegram, zginął w kwietniu pod Five Forks.5
Kto wygrał?
Źródła rozkładają akcenty różnie. American Battlefield Trust uznaje bitwę za nierozstrzygniętą. Amerykańska Służba Parków Narodowych podsumowuje ją tak: Konfederaci ocalili Boydton Plank Road, ale Unia zyskała dogodną podstawę do dalszych ofensyw. Oba źródła, podobnie jak Humphreys, zgadzają się, że Federalni przedłużyli swoje umocnienia oblężnicze do przeprawy Vaughan Road przez Hatcher's Run.6
American Battlefield Trust szacuje straty na około 1539 ludzi po stronie Unii i 1000 po stronie Konfederacji. Humphreys, który dowodził w tej bitwie II Korpusem, podał straty Unii na około 1470 zabitych, rannych i zaginionych i odnotował zdanie Warrena, że Konfederaci stracili niemal tyle samo. Obu wodzów przedstawiamy w artykułach o Ulyssesie S. Grancie i Robercie E. Lee.7
