1 lutego 1702 roku, w czasie wojny o sukcesję hiszpańską, cesarskie wojska księcia Eugeniusza Sabaudzkiego wdarły się kanałem pod murami do bronionej przez Francuzów Cremony i wzięły do niewoli marszałka Villeroi. Irlandzkie pułki w służbie francuskiej utrzymały bramę nad Padem i przed zmrokiem Eugeniusz musiał się wycofać. Francuzi zachowali miasto, lecz stracili wodza.
Bitwa o Cremonę
1 lutego 1702 · 324 lata temu
Leże zimowe w Lombardii
Wojna o sukcesję hiszpańską zaczęła się w 1701 roku w północnych Włoszech. Książę Eugeniusz Sabaudzki poprowadził tam armię cesarską i pobił Francuzów pod Carpi i Chiari. Na zimę Francuzi rozłożyli się na leżach wokół Cremony nad Padem, gdzie kwaterę główną miał marszałek Villeroi, a Eugeniusz blokował Mantuę.1
Drogę do Cremony otworzył ktoś z wewnątrz. Antonio Cosoli, proboszcz kościoła Santa Maria Nuova i stronnik cesarza, zdradził cesarskim, że z fosy miejskiej do jego piwnicy prowadzi kanał. Poprosił władze o oczyszczenie cuchnącego, zatkanego przewodu, a te, niczego nie podejrzewając, spełniły prośbę.2
Wypad
Eugeniusz wyruszył 31 stycznia z Ostiano nad Oglio z doborową piechotą i jazdą. Druga kolumna, pod księciem Vaudémontem, miała nadejść drugim brzegiem Padu, opanować most łyżwowy i wejść do miasta bramą nad Padem. Złe drogi opóźniły obie kolumny i żołnierze Eugeniusza dotarli pod miasto dopiero nad ranem.3
Wczesnym rankiem 1 lutego cesarscy weszli kanałem do miasta, otworzyli bramy i rozlali się po ulicach. Około siódmej rano panowali nad dużą częścią Cremony, a wielu francuskich oficerów pojmano w kwaterach. Villeroi wyjechał, by zebrać swoich żołnierzy, w zamieszaniu ściągnięto go z konia, a z rąk żołnierzy uratował go Francis MacDonnell, irlandzki kapitan w służbie cesarskiej, który wziął go do niewoli, nie wiedząc, kogo pojmał.4
Irlandczycy przy bramie nad Padem
Wszystko zależało teraz od bramy nad Padem. W jej pobliżu kwaterowały dwa irlandzkie bataliony w służbie francuskiej, Dillona i Bourke'a. Pod wodzą majora Daniela O'Mahony'ego pierwsze dotarły do bramy i utrzymały ją. MacDonnell przyszedł do nich pod białą flagą i obiecał im żołd cesarski, jeśli oddadzą bramę; odmówili i zatrzymali go w niewoli.5
Francuzi zniszczyli most łyżwowy na Padzie, więc kolumna Vaudémonta, która nadeszła dopiero po południu, nie mogła się przeprawić. Walki na ulicach trwały cały dzień.6
Miasto ocalone, marszałek stracony
Wobec utraty bramy nad Padem i rosnącego oporu załogi Eugeniusz przerwał walkę i o zmroku wycofał się, uprowadzając Villeroi i innych jeńców. Sama piechota francuska straciła według francuskich wykazów około 1430 oficerów i żołnierzy zabitych, rannych i wziętych do niewoli. Straty cesarskie są mniej pewne: austriacka historia oficjalna podaje około 800, a irlandzki historyk John O'Callaghan od 1500 do 1600.7 › Bitwa pod Luzzarą, 1702
O'Mahony zawiózł wieść do Wersalu. Ludwik XIV przyjął go, awansował na pułkownika i przyznał mu pensję 1000 liwrów. We Włoszech francuskie dowództwo objął książę de Vendôme. Dla Eugeniusza wypad skończył się niedosytem: miasto pozostało francuskie, a latem tego roku starł się z Vendôme'em pod Luzzarą.8
Kalabalik w Benderach 1713: jak Turcy wyprosili Karola XII
1 lutego 1713 · 313 lat temu
Żołnierze osmańscy uderzyli w Benderach, na terenie dzisiejszej Mołdawii, na króla Szwecji Karola XII, który po klęsce pod Połtawą schronił się w Imperium Osmańskim. Gwałtowne starcie zakończyło się pojmaniem króla, który od lat korzystał tam z azylu udzielonego przez sułtana.
Pełna historia: Kalabalik w Benderach 1713: jak Turcy wyprosili Karola XII ›
