13 listopada w historii wojskowości: bitwa morska pod Guadalcanalem, 1942

Trzy miesiące po wylądowaniu amerykańskiej piechoty morskiej na Guadalcanalu Japonia wciąż walczyła o odzyskanie wyspy i jej lotniska, Henderson Field. W listopadzie wysłała duży konwój z posiłkami, a przed nim okręty, które miały ostrzelać pozycje Amerykanów. W pierwszych godzinach 13 listopada pięć krążowników i osiem niszczycieli pod dowództwem kontradmirała Daniela J. Callaghana, z kontradmirałem Normanem Scottem na lekkim krążowniku Atlanta, wyszło na spotkanie silniejszego zespołu japońskiego, w którym były pancerniki Hiei i Kirishima.¹

Radar lekkiego krążownika Helena wykrył nieprzyjaciela o 1.24 w nocy, ale oba zespoły wpadły na siebie z bardzo bliska, a gdy o 1.48 Japończycy zapalili reflektory, walka zamieniła się w chaotyczną bijatykę. Callaghan zginął na mostku swojego okrętu flagowego, ciężkiego krążownika San Francisco, a Scott na Atlancie. Amerykanie stracili Atlantę oraz niszczyciele Barton, Cushing, Laffey i Monssen, ale japońskie okręty odeszły, nie ostrzelawszy lotniska. Unieruchomiony Hiei był przez cały następny dzień atakowany przez amerykańskie samoloty, a potem zatopiła go własna załoga.²

Lekki krążownik Juneau, trafiony w nocy torpedą, odchodził z trudem, gdy przed południem storpedował go japoński okręt podwodny. Przełamał się na pół i zatonął w niespełna minutę. Uratowano, po kilku dniach, tylko dziesięciu członków załogi. Wśród zabitych było pięciu braci z Waterloo w stanie Iowa, George, Francis, Joseph, Madison i Albert Sullivanowie.³

Bitwa trwała jeszcze dwa dni. 14 listopada amerykańskie samoloty zatopiły lub rozbiły większość japońskich transportowców, a w nocy z 14 na 15 listopada pancerniki Washington i South Dakota kontradmirała Willisa A. Lee stoczyły drugą bitwę nocną, w której zatonął Kirishima; cztery transportowce, które dotarły do wyspy, zniszczono na plaży. Potem Japonia nie podjęła już żadnej dużej próby odzyskania Guadalcanalu ani zniszczenia Henderson Field od strony morza. Historia piechoty morskiej nazywa tę serię bitew morskich i powietrznych prawdziwie rozstrzygającą bitwą o wyspę. Całą kampanię opisujemy w artykule o bitwie o Guadalcanal.⁴

13 listopada 1642 · 383 lata temu

Turnham Green, 13 listopada 1642

Trzy stulecia wcześniej ta data należała do angielskiej wojny domowej. Po nierozstrzygniętej bitwie pod Edgehill 23 października 1642 roku król Karol I ruszył na Londyn, a parlament podjął z nim rokowania pokojowe. 12 listopada armia królewska zdobyła szturmem Brentford, bronione przez pułki Denzila Hollesa i lorda Brooke'a, i złupiła miasto.⁵

O ósmej rano następnego dnia, 13 listopada, hrabia Essex miał na Turnham Green koło Chiswick około 24 000 ludzi: swoją armię polową, londyńskie milicje miejskie pod Philipem Skipponem i ochotników. Król miał tylko około 12 000 żołnierzy. Essex wysłał piechotę i jazdę, w tym pułk Johna Hampdena, w obejście skrzydła rojalistów w stronę Acton, po czym je odwołał. Dzień minął na wzajemnym obserwowaniu się i wymianie ognia artyleryjskiego, a późnym popołudniem rojaliści się wycofali. Nigdy więcej nie byli tak blisko zdobycia Londynu. Daty podajemy według kalendarza juliańskiego, którego Anglia używała do 1752 roku. Bitwę, która otworzyła tę kampanię, opisujemy w artykule o bitwie pod Edgehill.⁶