15 lutego 1942 roku generał porucznik Arthur Percival poddał Singapur japońskiemu dowódcy, generałowi porucznikowi Tomoyukiemu Yamashicie, w zakładach Forda w Bukit Timah, po tygodniu walk na wyspie. Churchill nazwał to najgorszą katastrofą w historii Wielkiej Brytanii. Tego samego dnia w 1945 roku Niemcy rozpoczęli na Pomorzu operację Sonnenwende.
Upadek Singapuru
Dziesięć tygodni po rozpoczęciu przez Japonię wojny na Pacyfiku jej wojska przeprawiły się z Półwyspu Malajskiego i wylądowały na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy Singapur. W ciągu tygodnia ciężkich walk zepchnęły brytyjskich, indyjskich i australijskich obrońców ku miastu. 15 lutego w mieście pełnym cywilów i uchodźców kończyły się woda, żywność i amunicja.1
Wieczorem generał porucznik Arthur Percival ze sztabem udał się do japońskiej kwatery głównej w fabryce Forda przy Upper Bukit Timah Road. Yamashita zażądał natychmiastowej, bezwarunkowej kapitulacji; Percival podpisał ją w sali zarządu fabryki i rozkazał swoim wojskom złożyć broń.2
Australian War Memorial zalicza tę klęskę do największych i najbardziej dramatycznych porażek w nowożytnej historii Wielkiej Brytanii, a obrońcy trafili do niewoli, której wielu nie przeżyło. Churchill nazwał kapitulację „najgorszą katastrofą i największą kapitulacją w historii Wielkiej Brytanii”. Singapur przemianowano na Syonan-to i do 1945 roku pozostawał pod japońską okupacją.3
Operacja Sonnenwende
15 lutego 1945 · 81 lat temu
Operacja Sonnenwende, 1945
Równo trzy lata później Niemcy rozpoczęli na froncie wschodnim jedno z ostatnich natarć pancernych. Na początku lutego 1945 roku 1 Front Białoruski marszałka Gieorgija Żukowa dotarł do Odry i uchwycił przyczółek pod Kostrzynem (Küstrin), na prostej drodze do Berlina, lecz jego długie północne skrzydło było wystawione na niemieckie siły gromadzone na Pomorzu. Niemcy planowali uderzenie z Pomorza w to skrzydło, za którym opowiadał się generał Heinz Guderian, a Grupa Armii „Wisła” Heinricha Himmlera miała zaatakować z rejonu Stargardu.4
Natarcie na Arnswalde
Natarcie było wymierzone najpierw w Arnswalde, dziś Choszczno, gdzie wojska radzieckie od początku lutego otaczały niemiecki garnizon i wielu cywilów. 15 lutego na miasto uderzyła jedna dywizja, a niemieckie dowództwo nakazało rozpocząć całą operację pod kryptonimem Sonnenwende (przesilenie). Źródła różnią się co do daty przebicia się do miasta: według Ziemkego czołówka dotarła do niego po południu 15 lutego, według polskiego historyka Grzegorza Baziura dywizja Nordland rozerwała pierścień okrążenia 17 lutego.5
Ofensywa się nie powiodła. Ziemke odnotowuje, że wstrzymano ją w nocy 18 lutego, po postępach co najwyżej trzech do pięciu kilometrów, a Baziur, że ponownie odcięte Arnswalde zdobyła 23 lutego radziecka 61 Armia.6
Znaczenie
Ziemke ocenia operację jako całkowitą porażkę w polu, która jednak trafiła w najsłabszy punkt radzieckiego planu: 17 lutego Stawka nakazała Żukowowi zwrócić się na północ, przeciw Pomorzu. Sam Żukow pisał, że zagrożenie z Pomorza Wschodniego było realne i trzeba je było usunąć przed natarciem na Berlin; jego front uderzył na Pomorzu 1 marca. Ostateczna radziecka ofensywa na Berlin ruszyła dopiero 16 kwietnia 1945 roku. Opisujemy ją w artykule o bitwie o Berlin, a drogę radzieckiego dowódcy w portrecie Gieorgija Żukowa.7
