17 lipca 1788 roku flota szwedzka księcia Karola Sudermańskiego stoczyła pod wyspą Gogland w Zatoce Fińskiej bitwę z rosyjską Flotą Bałtycką admirała Samuela Greiga. Każda strona zdobyła jeden okręt przeciwnika i obie ogłosiły zwycięstwo, ale szwedzki plan desantu pod Petersburgiem upadł. W 1453 roku pod Castillon poległ John Talbot.
Bitwa pod Goglandem
17 lipca 1788 · 238 lat temu
Hazard Gustawa III
W 1787 roku Turcja wypowiedziała wojnę Rosji, a ponieważ siły rosyjskie były związane na południu, Gustaw III uznał, że nadeszła chwila, by uderzyć. Szwedzki plan zależał od floty: miała ona pobić albo odpędzić flotę rosyjską, tak by armię można było przewieźć przez Zatokę Fińską i wysadzić pod Petersburgiem, a w ten sposób zmusić cesarzową Katarzynę do ustępstw.1
Rosja zamierzała wysłać część floty na Morze Śródziemne przeciw Turkom. Zamiast tego admirał Samuel Greig, urodzony na Wyspach Brytyjskich oficer w służbie rosyjskiej, wyprowadził w morze Flotę Bałtycką, by odszukać Szwedów.2
Flota szwedzka wyszła w morze pod dowództwem brata króla, księcia Karola Sudermańskiego, ale Svenskt biografiskt lexikon i Marinmuseum zgodnie podają, że w praktyce kierował nią jego kapitan flagowy Otto Hindric Nordenskjöld. Miała 15 okrętów liniowych i pięć fregat, które musiały stanąć w linii; Greig miał 17 okrętów liniowych.3
Wieczorna bitwa pod Goglandem
Gogland, po szwedzku Hogland, a po fińsku Suursaari, to wyspa w Zatoce Fińskiej; floty spotkały się na zachód od niej. Źródła szwedzkie datują bitwę na 17 lipca, rosyjskie, według kalendarza juliańskiego, na 6 lipca.4
Obie linie zbliżyły się późnym popołudniem. Greig na 100-działowym Rostisławie zaatakował szwedzki okręt flagowy Gustaf III z księciem na pokładzie oraz następny w szyku Fädernesland. W rosyjskiej ariergardzie do walki z bliska weszły tylko trzy okręty, Bolesław, Mieczesław i Władysław, a pozostałe trzymały się z daleka. Wiatr ucichł niemal zupełnie i bitwa rozpadła się na osobne starcia.5
Szwedzki Prins Gustaf, okręt flagowy hrabiego Wachtmeistera, dowódcy szwedzkiej awangardy, był ostrzeliwany przez Rostisława, aż opuścił banderę, według Andersona około dziewiątej wieczorem, według źródeł rosyjskich około dziesiątej. W ciemności rosyjski Władysław, który wysunął się przed własną linię, został bez wsparcia między okrętami szwedzkimi i musiał się poddać. Greig dowiedział się o tym dopiero późną nocą, gdy dotarła do niego szalupa z tego okrętu.6
Rachunek strat
Obie floty zostały ciężko poturbowane. Liczba zabitych Rosjan waha się od 321 u Andersona do 580 w źródłach rosyjskich, a rannych było 700 lub więcej, nie licząc ludzi straconych na Władysławie. Szwedzi podali własne straty jako 130 zabitych i 334 rannych. Rosjanie wzięli z Prinsa Gustafa 539 jeńców.7
Dwa zwycięstwa, jeden wynik
Obie strony ogłosiły zwycięstwo. W Szwecji świętowano je jako wielką wiktorię i wybito na jego pamiątkę medal; w Rosji Greig otrzymał Order Świętego Andrzeja, a kapitanowie, którzy unikali walki, stanęli przed sądem wojennym. Nordenskjöld został awansowany na kontradmirała. Późniejsi historycy przeważnie uznają bitwę za nierozstrzygniętą: tak Anderson, Royal Collection Trust i Lappalainen, a Marinmuseum pisze, że była bliska remisu, choć świętowano ją jako wielkie zwycięstwo Szwecji.8
Rozstrzygnięcie przyniosła strategia. Flota szwedzka wycofała się do Sveaborga pod Helsingfors, by naprawić okręty i uzupełnić amunicję, a desant pod Petersburgiem nie mógł się odbyć. Gdy w sierpniu Greig pojawił się pod Sveaborgiem, szwedzki Prins Gustaf Adolf wszedł na mieliznę, poddał się i został spalony. Greig nie dożył końca roku: zachorował i zmarł na pokładzie Rostisława w 1788 roku.9
Także 17 lipca: Castillon, 1453
W lipcu 1453 roku armia francuska obiegła zajęte przez Anglików miasto Castillon nad Dordonią i otoczyła artylerię królewską braci Bureau obozem obwiedzionym rowami. John Talbot ruszył z Bordeaux na odsiecz. Kronikarze bardzo różnie podają siłę jego wojska, od około 5000 do nawet 10 000 ludzi.10
Talbot przybył o świcie 17 lipca i najpierw wyparł francuskich łuczników z opactwa pod miastem. Potem poprowadził swoich ludzi na sam obóz. Przez mniej więcej godzinę Anglicy szturmowali wały pod silnym ogniem, aż nadciągnął oddział bretoński i atak się załamał. Koń Talbota padł od strzału, a on sam zginął przygnieciony jego ciałem; razem z nim poległ jego syn. Ciało Talbota było tak zmasakrowane, że jego własny herold z trudem je rozpoznał.11
Castillon poddało się następnego dnia.12
Operacja miuska 1943: natarcie w Donbasie, które ściągnęło pancerne dywizje na południe
17 lipca 1943 · 83 lata temu
Gdy na północy trwała bitwa na łuku kurskim, Armia Czerwona uderzyła na Niemców nad rzeką Mius w Donbasie w czasie II wojny światowej. Po początkowych postępach natarcie radzieckie zostało zatrzymane, a niemieckie przeciwuderzenia zmusiły wojska radzieckie do odwrotu.
Pełna historia: Operacja miuska 1943: natarcie w Donbasie, które ściągnęło pancerne dywizje na południe ›
