23 listopada 1808 roku marszałek Jean Lannes z ponad 30 tysiącami Francuzów zaatakował około 45 tysięcy Hiszpanów generała Castañosa i Armii Aragonii, rozciągniętych na szesnastu kilometrach wzgórz od Tudeli nad Ebro do Tarazony. Francuzi przebili się przez hiszpańskie centrum i rozbili Aragończyków, a tydzień później Napoleon sforsował przełęcz Somosierra.
Bitwa pod Tudelą
23 listopada 1808 · 217 lat temu
Pułapka Napoleona
W listopadzie 1808 roku Napoleon przybył do Hiszpanii osobiście i przełamał hiszpański front pod Burgos; jego kolumny miały potem rozwinąć się na boki i złapać w pułapkę armie hiszpańskie po obu stronach wyłomu. 21 listopada Castaños, dowódca Armii Centrum, dowiedział się, że idzie na niego korpus marszałka Monceya, a kolumna marszałka Neya maszeruje przez góry przez Sorię na jego tyły, i cofnął się pod Tudelę.1
Jego linia biegła ponad szesnaście kilometrów na zachód od Tudeli, aż do Tarazony, co było o wiele za długim odcinkiem dla samych jego wojsk. Potrzebował Armii Aragonii, której dywizje generała O’Neille’a stały za Ebro, ale O’Neille nie chciał ruszyć bez rozkazu swojego dowódcy, José Palafoxa. W nocy z 22 na 23 listopada Aragończycy wciąż stali na drugim brzegu rzeki.2
Luka pod Tudelą
Lannes, który objął dowództwo nad korpusem Monceya i oddziałami z korpusu Neya, stanął pod Tudelą rankiem 23 listopada, akurat gdy Aragończycy przechodzili przez most i wspinali się na swoje pozycje. Hiszpańskie dywizje były rozrzucone, z szerokimi, nieobsadzonymi lukami między nimi.3 › Napoleon Bonaparte
Jedna dywizja francuska uderzyła na wzgórza nad miastem, bronione przez Aragończyków, druga przełamała hiszpańską linię obok nich, a generał Lefebvre-Desnouettes wpadł z jazdą w wyłom i rozbił hiszpańskie prawe skrzydło. Aragończycy uciekli w stronę Saragossy. Na hiszpańskim lewym skrzydle, pod Cascante i Tarazoną, większa część armii Castañosa nie wskórała nic przeciw jednej francuskiej dywizji Lagrange’a i wycofała się.4
Straty i droga na Madryt
Hiszpanie stracili wszystkie lub prawie wszystkie działa, które wprowadzili do walki, według Omana 26, według Napiera 30, oraz tysiące ludzi; Oman liczy wśród Aragończyków ponad tysiąc jeńców i co najmniej 3 tysiące zabitych i rannych, Napier łącznie osiem lub dziewięć tysięcy ludzi. Kolumna Neya, która miała odciąć Hiszpanom odwrót, zatrzymała się w Sorii i nadeszła dopiero po bitwie, a Napoleon był wściekły, że Castaños mu się wymknął.5
Aragończycy wrócili do Saragossy, a reszta armii Castañosa ruszyła ku Madrytowi. Napoleon był szybszy: 30 listopada sforsował przełęcz Somosierra, o czym piszemy w artykule o bitwie pod Somosierrą, a 2 grudnia jego wojska stanęły pod Madrytem.6
Bitwa pod Humiennem 1619: lisowczycy i pierwsza odsiecz wiedeńska
23 listopada 1619 · 406 lat temu
Pod Humiennem, na terenie dzisiejszej wschodniej Słowacji, lisowczycy w służbie Habsburgów starli się z wojskami siedmiogrodzkimi w początkowym okresie wojny trzydziestoletniej. Polacy zwyciężyli, a bitwę nazywa się pierwszą odsieczą wiedeńską, gdyż armia Gábora Bethlena oblegała wówczas Wiedeń.
Pełna historia: Bitwa pod Humiennem 1619: lisowczycy i pierwsza odsiecz wiedeńska ›
