25 kwietnia w historii: lądowanie na Gallipoli, 1915

Krótka odpowiedź

25 kwietnia 1915 roku wojska brytyjskie, australijskie, nowozelandzkie i francuskie wylądowały na półwyspie Gallipoli w osmańskiej Turcji, na przylądku Helles i w miejscu nazwanym potem Zatoką Anzac. Utrzymały się na brzegu za cenę ciężkich strat, ale nigdy się nie przebiły; ta data to Dzień Anzac. 25 kwietnia 1945 roku Amerykanie i Rosjanie spotkali się nad Łabą.

Kopać, kopać, kopać

Wieczorem dowódcy Anzac obawiali się katastrofy i padła propozycja ponownego zaokrętowania. Hamilton odmówił: „nie pozostaje nic innego, jak zakopać się porządnie w ziemi i wytrwać” (przekład nasz). W dopisku dodał: „teraz musicie tylko kopać, kopać, kopać, aż będziecie bezpieczni” (przekład nasz). Żołnierze zostali.¹

Spotkanie nad Łabą, 1945

25 kwietnia 1945 roku patrole amerykańskiej 69. Dywizji Piechoty spotkały Armię Czerwoną nad Łabą. Około 11.30 patrol porucznika Alberta Kotzebuego natknął się na żołnierzy radzieckich w Leckwitz, a potem przeprawił się łodzią przez rzekę koło Strehli.²

W Torgau podporucznik William Robertson zrobił amerykańską flagę z prześcieradła i farb z apteki, wywiesił ją z wieży zamku i około 16.00 przeszedł po ruinach mostu na Łabie na spotkanie z żołnierzami radzieckimi. Potem w Torgau odbyły się oficjalne spotkania dowódców amerykańskich i radzieckich. 27 kwietnia rządy alianckie ogłosiły to połączenie; „Wróg został przecięty na dwoje” (przekład nasz), głosiło oświadczenie prezydenta Trumana.³

Bitwa pod Almansą 1707: dzień, w którym Hiszpania wybrała Burbona

25 kwietnia 1707 · 319 lat temu

Pod Almansą armia francusko-hiszpańska księcia Berwicka rozbiła wojska sprzymierzonych hrabiego Galwaya w czasie hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. Zwycięstwo oddało Burbonom większą część wschodniej Hiszpanii, a w bitwie tej Anglik dowodził Francuzami, a Francuz Anglikami.

Pełna historia: Bitwa pod Almansą 1707: dzień, w którym Hiszpania wybrała Burbona ›

Kampania gallipolijska

25 kwietnia 1915 (lądowanie) · 111 lat temu

Na papierze pomysł był kuszący. W 1915 roku front zachodni zamarł w okopach, a alianci szukali sposobu na przełamanie impasu.

Pełna historia: Kampania gallipolijska ›

Najczęstsze pytania

Co się stało na Gallipoli 25 kwietnia 1915 roku?

Wojska alianckie wylądowały na półwyspie Gallipoli: brytyjska 29. Dywizja na pięciu plażach przylądka Helles, Korpus Australijsko-Nowozelandzki na północ od Gaba Tepe, w miejscu nazwanym potem Zatoką Anzac, a francuski pułk pod Kum Kale na brzegu azjatyckim, dla odwrócenia uwagi. Utrzymały się na brzegu za cenę ciężkich strat, ale nie zdołały się przebić.

Dlaczego Anzacowie wylądowali w złym miejscu?

Lądowali w ciemności; łodzie przybiły milę lub więcej na północ od zaplanowanej plaży i pomieszały się. Zamiast otwartego terenu żołnierze mieli przed sobą strome urwiska, wąwozy i zarośla.

Czym było „sześć Krzyży Wiktorii przed śniadaniem”?

Tak nazywa się sześć Krzyży Wiktorii zdobytych przez 1. Batalion Fizylierów z Lancashire na plaży W 25 kwietnia 1915 roku. Tego określenia używa National Army Museum.

Dlaczego 25 kwietnia to Dzień Anzac?

To rocznica lądowania na Gallipoli. Pierwszy Dzień Anzac obchodzono w 1916 roku: w całej Australii odbyły się nabożeństwa, a ponad 2000 żołnierzy przemaszerowało przez Londyn; do 1927 roku wszystkie stany Australii ustanowiły go dniem wolnym.

Gdzie Amerykanie i Rosjanie spotkali się po raz pierwszy nad Łabą?

W Leckwitz koło Strehli, około 11.30 25 kwietnia 1945 roku, gdy patrol porucznika Alberta Kotzebuego natknął się na żołnierzy radzieckich. Spotkanie podporucznika Williama Robertsona w Torgau nastąpiło około 16.00 i tam odbyły się oficjalne spotkania.

Źródła

C. E. W. Bean, The Story of Anzac, t. I, Official History of Australia in the War of 1914-1918, Sydney: Angus & Robertson, 1921, wyd. 11 z 1941 w zbiorach Australian War Memorial: „Preface to the third edition”, s. xi; „The Landing at Gaba Tepe”, s. 252-253; „Mustafa Kemal’s Counter-Attack and the First Night”, s. 458-461 i 477; „The Relief by the Marines”, s. 536 (po angielsku)

Fred Waite, „The New Zealanders at Gallipoli”, Official History of New Zealand's Effort in the Great War, t. I, wyd. 2, Auckland: Whitcombe and Tombs, 1921, s. 78 i 86, Internet Archive (po angielsku)

Australian War Memorial, wystawa „Dawn of the Legend”: „The landing”, „A hard and bloody day”, „The casualties debacle”, „The British landings”, „The Turkish legend”; „Gallipoli” i „The Anzac Day Tradition” (po angielsku)

C. F. Aspinall-Oglander, „Military Operations: Gallipoli, vol. I”, Inception of the Campaign to May 1915, History of the Great War based on Official Documents, Londyn: William Heinemann, 1929, s. 98, 158, 174, 185-186, 198, 227, 232, 238, 263 i 269-270, za Internet Archive (Digital Library of India) (po angielsku)

Charles B. MacDonald, „The Last Offensive”, United States Army in World War II, Waszyngton: Office of the Chief of Military History, 1973, rozdz. XIX, s. 450-456, CMH Pub 7-9-1 w wersji cyfrowej US Army Center of Military History, Internet Archive (po angielsku)

Stiftung Sächsische Gedenkstätten, Erinnerungsort Torgau, „Defeat and liberation - the meeting on the Elbe”; Stadt Torgau i Stiftung Sächsische Gedenkstätten, „Elbe Day 1945-2020”, 2020, s. 14-16 (po angielsku i niemiecku)

Harry S. Truman, „Statement by the President Announcing the Junction of Anglo-American and Soviet Forces in Germany”, 27 kwietnia 1945, The American Presidency Project (po angielsku)