27 lipca w historii wojskowości: rozejm koreański, 1953

Wojna koreańska zaczęła się 25 czerwca 1950 roku, gdy wojska północnokoreańskie przekroczyły 38. równoleżnik i wkroczyły do Korei Południowej. Rozmowy rozejmowe rozpoczęły się w Kaesongu 10 lipca 1951 roku, ale ciągnęły się przez kolejne dwa lata, a walki trwały; najdłużej spierano się o to, czy jeńcy wojenni mogą odmówić powrotu do kraju.¹

Dziesięć minut w Panmundżonie

O 10 rano 27 lipca 1953 roku, w budynku wzniesionym specjalnie na tę ceremonię w Panmundżonie, generał porucznik William K. Harrison Jr., starszy delegat Dowództwa ONZ, i generał Nam Il, starszy delegat Koreańskiej Armii Ludowej i Chińskich Ochotników Ludowych, zasiedli do podpisywania egzemplarzy układu. Nie zamienili ze sobą ani słowa, a o 10.12 było po wszystkim. Po południu dowódca sił ONZ, generał Mark W. Clark, kontrasygnował układ w Munsan-ni.²

Układ sporządzono „in English, Korean and Chinese, all texts being equally authentic”, po angielsku, koreańsku i chińsku, a wszystkie teksty są jednakowo autentyczne (przekład nasz), a większość jego postanowień miała wejść w życie o 22.00 27 lipca.³

Działa milkną

Przez kolejne dwanaście godzin strzelała artyleria, a samoloty ONZ atakowały Koreę Północną. O 22.00 rozejm wszedł w życie i działa na froncie umilkły.⁴

Z powodu różnicy czasu prezydent Eisenhower przemówił do Amerykanów w radiu i telewizji o 22.00 26 lipca. „We have won an armistice on a single battleground, not peace in the world”, wywalczyliśmy rozejm na jednym polu bitwy, a nie pokój na świecie, powiedział (przekład nasz).⁵

Rozejm był porozumieniem wojskowym o przerwaniu walk, a nie traktatem pokojowym. Jak pisze oficjalny historyk armii amerykańskiej Walter G. Hermes, sam Clark ostrzegał tego dnia, że to tylko zawieszenie broni na czas poszukiwania rozwiązania politycznego.⁶

27 lipca 1880 · 146 lat temu

Także 27 lipca: Maiwand, 1880

W czasie II wojny brytyjsko-afgańskiej Ajub Chan, syn byłego emira Szer Alego, wyruszył z Heratu na Kandahar, by samemu sięgnąć po tron emira. Na jego przechwycenie wysłano brytyjsko-indyjską brygadę generała brygady George'a Burrowsa. 27 lipca 1880 roku Burrows wyruszył z obozu pod Chuszk-i-Nachud w stronę Maiwandu i natknął się na armię Ajuba, będącą już w marszu przed jego frontem. Była znacznie liczniejsza od jego sił: Burrows oceniał ją na 25 000 ludzi, a National Army Museum pisze o armii nawet dziesięciokrotnie większej od jego oddziałów.⁷

Po kilku godzinach ostrzału artyleryjskiego tłumy ghazich uderzyły po południu na środek, linia piechoty załamała się i brygada poszła w rozsypkę. 66. (Berkshire) Pułk stracił dowódcę, podpułkownika Jamesa Galbraitha, którego ostatni raz widziano z jednym ze sztandarów w ręku, a oficer za oficerem padał, niosąc sztandary. Około stu ludzi broniło się do końca w otoczonym murem ogrodzie. Według relacji afgańskiego oficera artylerii, którą przekazał generał Primrose, i według historii pułku ostatnich jedenastu z nich, dwóch oficerów i dziewięciu żołnierzy, wyszło z ogrodu i zginęło w otwartym polu, plecami do siebie.⁸

Ocaleli wycofali się nocą do Kandaharu, gdzie garnizon schronił się w cytadeli, a Ajub obległ miasto. Raport podpisany w Kandaharze 3 sierpnia wymienia 964 zabitych i 7 zaginionych żołnierzy brytyjskich i indyjskich, nie licząc ciurów; oficjalna historia liczy 971 zabitych i zaginionych spośród 2476 ludzi, którzy wzięli udział w walce. Sam 66. Pułk stracił 10 oficerów i 275 lub 276 żołnierzy zabitych. 1 września 1880 roku sir Frederick Roberts, który przyprowadził odsiecz z Kabulu, pokonał Ajuba pod Kandaharem.⁹

W literaturze doktor Watson z powieści Arthura Conan Doyle'a Studium w szkarłacie mówi, że służył w pułku Berkshire „at the fatal battle of Maiwand”, w fatalnej bitwie pod Maiwandem (przekład nasz).¹⁰