5 grudnia 1941 roku Armia Czerwona rozpoczęła zimową kontrofensywę pod Moskwą, uderzając na armie niemieckie zatrzymane przez mróz i wyczerpanie na przedpolach stolicy. Następnego dnia do natarcia włączył się Front Zachodni generała Gieorgija Żukowa. Hitler zakazał odwrotu i sam objął dowództwo wojsk lądowych, ale na początku stycznia 1942 roku uderzenie przerodziło się w ogólną ofensywę radziecką.
Niemiecki marsz staje
Grupa Armii „Środek” feldmarszałka Fedora von Bocka rozpoczęła operację „Tajfun”, marsz na Moskwę, 2 października 1941 roku. Jesienne deszcze zamieniły drogi w błoto, a gdy ziemia zamarzła, mróz uderzył w żołnierzy pozbawionych porządnego ubioru zimowego. Do 5 grudnia armie niemieckie pod Moskwą stanęły w miejscu.1
Dowództwo radzieckie zgromadziło tymczasem świeże odwody, w tym dywizje przerzucone na zachód z Dalekiego Wschodu i Syberii.2
Kontruderzenie
Radzieckie naczelne dowództwo wyznaczyło początek kontrofensywy na 5 i 6 grudnia. Front Kaliniński zaatakował na północ od Moskwy 5 grudnia, a Front Zachodni Żukowa i Front Południowo-Zachodni dołączyły 6 grudnia, uderzając na niemieckie skrzydła na północ i na południe od stolicy. Dlatego opracowania podają jako początek jeden albo drugi dzień.3 › Gieorgij Żukow
Hitler zakazał ogólnego odwrotu. 18 grudnia Bock przekazał Grupę Armii „Środek” feldmarszałkowi Güntherowi von Kluge, a 19 grudnia Hitler odwołał feldmarszałka Walthera von Brauchitscha i sam objął dowództwo wojsk lądowych. Pierwsza faza kontrofensywy trwała do początku stycznia 1942 roku, gdy przerodziła się w ogólną ofensywę radziecką na całym froncie.4
Dane o stratach zależą od tego, kto liczy i za jakie miesiące. Britannica podaje dla całej bitwy od 250 do 400 tysięcy zabitych i rannych Niemców oraz od 600 tysięcy do 1,3 miliona zabitych, rannych i wziętych do niewoli żołnierzy radzieckich. Rosyjski historyk Michaił Miagkow, na podstawie dokumentów niemieckich, liczy ponad 145 tysięcy strat Grupy Armii „Środek” od października do początku grudnia 1941 roku i 436,9 tysiąca od grudnia 1941 do marca 1942 roku.5 › Bitwa o Moskwę, 1941
Bitwa pod Lutynią 1757: arcydzieło Fryderyka Wielkiego
5 grudnia 1757 · 268 lat temu
Pod Lutynią koło Wrocławia pruska armia Fryderyka II Wielkiego uderzyła na liczniejsze wojska austriackie Karola Lotaryńskiego w czasie wojny siedmioletniej. Zwycięstwo Prusaków należało do decydujących w tej wojnie i przesądziło, że Śląsk pozostał w rękach Fryderyka.
Pełna historia: Bitwa pod Lutynią 1757: arcydzieło Fryderyka Wielkiego ›Także tego dnia
Bitwa o Chyrów
5 grudnia 1918 · 107 lat temu
Wojska polskie i oddziały Armii Halickiej walczyły o Chyrów, ważną stację kolejową na liniach prowadzących do Przemyśla i Lwowa, w czasie wojny polsko-ukraińskiej. Ukraińcy zdobyli miasto mimo przewagi liczebnej Polaków, lecz po kilkunastu dniach walk Polacy odbili Chyrów i front się ustabilizował.
