2 października 1941 roku główne siły niemieckiej Grupy Armii Środek rozpoczęły operację Tajfun, natarcie na Moskwę; według studium armii amerykańskiej z 1955 roku jedna grupa pancerna zaatakowała już 30 września. Tego dnia Hitler oznajmił żołnierzom frontu wschodniego, że zaczęła się ostatnia wielka rozstrzygająca bitwa roku. W ciągu tygodnia niemieckie wojska pancerne okrążyły armie radzieckie na zachód od Wiaźmy i zamykały kotły wokół Briańska, a niemieckie obliczenia jeńców sięgały setek tysięcy. Potem deszcz, śnieg i błoto spowolniły natarcie, a na początku grudnia ofensywa ugrzęzła przed miastem, gdy Armia Czerwona przeszła do kontrataku. Także tego dnia: koniec walk w Powstaniu Warszawskim, 1944.
Bitwa pod Kockiem, 1939: ostatnia bitwa kampanii wrześniowej
2 do 6 października 1939 · 87 lat temu
Bitwa pod Kockiem, 1939: jak wojska gen. Kleeberga stoczyły ostatnią bitwę kampanii wrześniowej, wygrały w polu i dopiero brak amunicji je zatrzymał.
Pełna historia: Bitwa pod Kockiem, 1939: ostatnia bitwa kampanii wrześniowej ›Bitwa o Moskwę 1941: przełom w śniegu
2 października 1941 do 7 stycznia 1942 · 85 lat temu
Związek Radziecki odniósł zwycięstwo obronne pod Moskwą między październikiem 1941 a styczniem 1942 roku, zatrzymując niemieckie natarcie przed stolicą, a następnie je odrzucając. Była to pierwsza wielka klęska Wehrmachtu, która pogrzebała nadzieję Hitlera na wygranie wojny w jednej kampanii.
Pełna historia: Bitwa o Moskwę 1941: przełom w śniegu ›Bitwa o ujście Skaldy 1944: Kanadyjczycy otwierają port w Antwerpii
2 października 1944 · 82 lata temu
1 Armia Kanadyjska z oddziałami brytyjskimi i polskimi walczyła o oczyszczenie ujścia Skaldy, by port w Antwerpii mógł zaopatrywać aliantów w północno-zachodniej Europie. Niemcy zalali tereny w delcie i spowolnili natarcie, a po ciężkich walkach i rozminowaniu pierwszy konwój dotarł do Antwerpii.
Pełna historia: Bitwa o ujście Skaldy 1944: Kanadyjczycy otwierają port w Antwerpii ›Także tego dnia
1944: w kwaterze SS-Obergruppenführera Ericha von dem Bacha w Ożarowie płk Kazimierz Iranek-Osmecki „Jarecki” i ppłk Zygmunt Dobrowolski „Zyndram” podpisali w imieniu Armii Krajowej układ, który zakończył walki w Powstaniu Warszawskim. Żołnierze AK mieli korzystać z praw jenieckich według konwencji genewskiej z 1929 roku, a ludność cywilna musiała opuścić miasto. Według Muzeum Powstania Warszawskiego słowo „układ” miało zniwelować negatywne konotacje słowa „kapitulacja”, dokument podpisano w czterech egzemplarzach, po polsku i po niemiecku, a na jego mocy walki ustały o 20.00; ponieważ w nocy przed rokowaniami cofnięto zegary o godzinę, w tekście godziny podano podwójnie. Muzeum przytacza też z dziennika von dem Bacha zdanie o polskich parlamentariuszach: „Byli to nadzwyczaj twardzi partnerzy rokowań, którzy targowali się o każde słowo”. Mariusz Jarosiński z PAP liczy 63 dni walk i podaje, że zginęło około 18 tys. powstańców, 25 tys. zostało rannych, a wśród ludności cywilnej zginęło około 180 tys. osób. Zob. Powstanie Warszawskie.1
1780: George Washington donosił przewodniczącemu Kongresu, że majora Johna André, adiutanta generalnego armii brytyjskiej, stracono „w poniedziałek 2 bieżącego miesiąca o dwunastej w naszym dawnym obozie w Tappan” (przekład nasz). Lekarz armii amerykańskiej James Thacher zanotował pod datą 2 października: „Majora André nie ma już wśród żywych. Właśnie byłem świadkiem jego odejścia” (przekład nasz).2
