9 grudnia 1824 roku na równinie Pampa de la Quinua pod Ayacucho w peruwiańskich Andach armia patriotów generała Antonia José de Sucre pokonała liczniejszą armię rojalistów wicekróla José de la Serny. Ranny wicekról dostał się do niewoli, a jego generałowie tego samego dnia podpisali kapitulację, która zakończyła panowanie Hiszpanii w Peru.
Bitwa pod Ayacucho
9 grudnia 1824 · 201 lat temu
Ostatnia armia królewska
Sucre, najbliższy współpracownik Simóna Bolívara, dowodził armią patriotów złożoną z oddziałów peruwiańskich i kolumbijskich. Britannica ocenia ją na około 6 tysięcy ludzi wobec około 9 tysięcy rojalistów; Sherwell podaje mniej niż 6 tysięcy wobec ponad 9 tysięcy, a historycy armii peruwiańskiej cytowani przez El Peruano 5780 lub 6775 patriotów wobec około 9300 rojalistów.1
Rojaliści zajęli pozycję na wzgórzu Condorcunca nad równiną, a wśród generałów wicekróla byli Canterac, Valdés i Monet. Przed bitwą wielu oficerów i żołnierzy przechodziło między liniami, by uściskać przyjaciół i krewnych z drugiej strony.2
Bitwa
Rojaliści zaatakowali ze wzgórza. Na lewym skrzydle patriotów peruwiańska dywizja La Mara powstrzymała Valdésa, a na prawym kolumbijski generał José María Córdoba poprowadził swoją dywizję naprzód i przełamał linię rojalistów. Jego rozkaz zapamiętano w różnych słowach: porucznik Jaime Taype, cytowany przez El Peruano, podaje „Żołnierze! Broń wedle uznania! Krokiem zwycięzców!”, a Sherwell „Kolumbijczycy, używajcie broni wedle uznania. Naprzód po zwycięstwo!”.3
Ranny La Serna dostał się do niewoli, a wraz z nim Canterac, Valdés i długa lista generałów i oficerów. Sherwell liczy ponad 2 tysiące wziętych do niewoli szeregowych i czternaście dział; El Peruano podaje 3200 jeńców spośród żołnierzy, nie licząc oficerów.4
Kapitulacja
Gdy wicekról był w niewoli, dowództwo objął Canterac i udał się do Sucre na rokowania; kapitulację podpisali Sucre i Canterac 9 grudnia. Wojska rojalistów miały opuścić Peru i Górne Peru, dzisiejszą Boliwię, a tamtejsze garnizony poddały się w kolejnych tygodniach. Opór stawiała tylko twierdza Callao, port Limy, do stycznia 1826 roku.5
Także tego dnia
Bitwa pod Reading
9 grudnia 1688 · 337 lat temu
W czasie Chwalebnej Rewolucji oddział wojsk Wilhelma Orańskiego starł się w Reading z żołnierzami irlandzkimi i szkockimi służącymi królowi Jakubowi II. Potyczka zakończyła się porażką stronników króla, który wkrótce potajemnie opuścił Londyn i próbował zbiec do Francji.
