ENZaciągnij się

1 sierpnia w historii wojskowości: wybuch Powstania Warszawskiego, 1944

Historia wojskowości · 1 sierpnia · II wojna światowaCały kalendarz

Czarno-białe zdjęcie mężczyzn w płaszczach i czapkach idących brukowaną ulicą wzdłuż ogrodzenia z drutu w Warszawie, za nimi ceglane budynki fabryczne; mężczyzna po lewej w jasnym płaszczu wita nadchodzących.
Wola, godzina „W”: ppor. Stanisław Bąk „Burza” (z lewej, w jasnym płaszczu) i powstańcy z batalionu „Pięść” w drodze na koncentrację w rejonie cmentarza ewangelicko-augsburskiego; opis według Muzeum Powstania Warszawskiego (MPW-IS/103). Fot. Stefan Bałuk. Domena publiczna. Stefan Bałuk, Wikimedia Commons.
Krótka odpowiedź

1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17.00, nazwanej przez powstańców godziną „W”, Armia Krajowa uderzyła na niemieckich okupantów Warszawy. W niektórych dzielnicach walki wybuchły już wcześniej, tego samego popołudnia. Do wieczora powstańcy zdobyli gmach Prudentialu, najwyższy w mieście, i hotel „Victoria”, w którym ulokował się sztab okręgu, ale mosty na Wiśle, dworce i lotniska zostały w rękach Niemców. Dowódca niemieckiego garnizonu ocenił polskie straty tego dnia na 2 tys. żołnierzy. Powstanie, które miało trwać kilka dni, trwało 63. Tego samego dnia w 1798 roku Horatio Nelson o zachodzie słońca zaatakował flotę francuską u ujścia Nilu.

Powstanie Warszawskie, 1944: 63 dni walki

1 sierpnia do 2 października 1944 · 82 lata temu

Od 1939 roku Warszawa cierpiała pod brutalną okupacją niemiecką. Polskie Państwo Podziemne stworzyło tajną armię, Armię Krajową, podległą rządowi na uchodźstwie w Londynie.

Pełna historia: Powstanie Warszawskie, 1944: 63 dni walki ›

Bitwa pod Szentgotthárd 1664: Montecuccoli zatrzymuje wielkiego wezyra nad Rabą

1 sierpnia 1664 · 362 lata temu

Nad Rabą pod Szentgotthárd armia cesarska Raimonda Montecuccolego z posiłkami niemieckimi i francuskimi stanęła przeciw wojskom wielkiego wezyra Ahmeda Köprülü w czasie wojny austriacko-tureckiej. Turcy, którzy przeszli rzekę, zostali odparci, a wkrótce zawarto pokój w Vasvár.

Pełna historia: Bitwa pod Szentgotthárd 1664: Montecuccoli zatrzymuje wielkiego wezyra nad Rabą ›

Także tego dnia

1798: o zachodzie słońca kontradmirał sir Horatio Nelson zaatakował flotę francuską u ujścia Nilu. „Almighty God has blessed His Majesty’s Arms in the late Battle, by a great Victory over the Fleet of the Enemy, whom I attacked at Sun-set on the 1st of August off the Mouth of the Nile” („Bóg Wszechmogący pobłogosławił oręż Jego Królewskiej Mości w niedawnej bitwie wielkim zwycięstwem nad flotą nieprzyjaciela, którą zaatakowałem o zachodzie słońca 1 sierpnia u ujścia Nilu”, przekład nasz), pisał do hrabiego St Vincent. Relacja wydana w Londynie w 1798 roku i spisana, jak głosi jej tytuł, na podstawie notatek jednego z wyższych rangą oficerów eskadry, podaje, że słońce zaszło 31 minut po szóstej, że o dziesięć po dziewiątej na francuskim okręcie flagowym L’Orient zauważono pożar i że około dziesiątej okręt wyleciał w powietrze. Na sporządzonej przez Nelsona liście francuskiej linii L’Orient i Le Timoleon są oznaczone jako spalone, Guillaume Tell i Genereux jako zbiegłe, a pozostałe okręty liniowe jako zdobyte. Oficjalny wykaz brytyjskich zabitych i rannych podaje łącznie 895; historyk marynarki William James liczy 218 zabitych i 678 rannych, o jednego rannego więcej niż wykaz oficjalny, który pominął samego Nelsona. Życie Nelsona opisujemy w biografii Horatia Nelsona.1

Najczęstsze pytania

O której godzinie wybuchło Powstanie Warszawskie?

Wyznaczono je na 1 sierpnia 1944 roku na godzinę 17.00, godzinę „W”. Na Żoliborzu strzelano już przed 14.00 (według Rafała Brodackiego z Muzeum Powstania Warszawskiego około 13.50), a na Woli i w Śródmieściu Północ około 16.00.

Kto wydał rozkaz rozpoczęcia powstania, a kto nim dowodził?

Gen. Tadeusz Komorowski „Bór”, dowódca Armii Krajowej, za zgodą Delegata Rządu postanowił 31 lipca 1944 roku rozpocząć je 1 sierpnia o 17.00. Dowódcą powstania w Warszawie był płk Antoni Chruściel „Monter”, komendant Okręgu Warszawa AK.

Czy powstańcy zdobyli mosty na Wiśle?

Nie. Mosty, dworce, lotniska i liczne koszary pozostały w rękach Niemców, a według kalendarium Muzeum Powstania Warszawskiego większy obszar wolny od nieprzyjaciela powstańcy uzyskali tylko na Starym Mieście.

Jakie były straty pierwszego dnia Powstania Warszawskiego?

Według kalendarium Muzeum Powstania Warszawskiego niemiecki dowódca gen. por. lotn. Reiner Stahel ocenił straty w ludziach na 2 tys. żołnierzy polskich i 500 niemieckich. Brodacki pisze, że według szacunków Polacy stracili około 2 tys. żołnierzy, a Niemcy około 500 zabitych.

Co jeszcze wydarzyło się 1 sierpnia?

W 1798 roku Nelson o zachodzie słońca zaatakował flotę francuską u ujścia Nilu; francuski okręt flagowy L’Orient wyleciał w powietrze około dziesiątej wieczorem.

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

  1. The London Gazette Extraordinary, „No. 15065”; [Edward Berry, „An Authentic Narrative of the Proceedings of His Majesty’s Squadron, under the Command of Rear-Admiral Sir Horatio Nelson, from its Sailing from Gibraltar to the Conclusion of the Glorious Battle of the Nile”; William James, „The Naval History of Great Britain, from the Declaration of War by France in 1793 to the Accession of George IV”. ↩

Źródła

Chwała oręża Twojej ojczyzny

Punkty zwrotne dziejów

Maraton, Gaugamela, Kanny, Konstantynopol, Waterloo, Stalingrad: dni, w których świat zmienił kurs.

Na podstawie kraju, którego nie zapisujemy · dlaczego? ·

Przeżyj wielkie bitwy

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Zaciągnij się poniżej, a gdy aplikacja wystartuje, wyślemy Ci meldunek na skrzynkę.

Albo zaopatrz kampanię na Ko-fi ›