ENZaciągnij się

12 czerwca w historii wojskowości: potyczka pod Cabezón, 1808

Historia wojskowości · 12 czerwca · wojna na Półwyspie IberyjskimCały kalendarz

Autor:

Mapa z zaznaczonym miejscem bitwy: Cabezón de Pisuerga, na północny wschód od Valladolid, Kastylia, Hiszpania
Położenie: Cabezón de Pisuerga, na północny wschód od Valladolid, Kastylia, Hiszpania. Mapa lokalizacji: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna)
Krótka odpowiedź

12 czerwca 1808 roku, na początku hiszpańskiego powstania przeciw Napoleonowi, Francuzi generałów Lasalle’a i Merle’a rozbili pod Cabezón, gdzie droga z Burgos do Valladolid przekracza rzekę Pisuergę, świeże zaciągi Gregoria de la Cuesty. Cuesta ustawił swoich ludzi z mostem za plecami, a Francuzi jeszcze tego samego dnia weszli do Valladolid.

Stara Kastylia powstaje

Pod koniec maja 1808 roku lud Valladolid powstał przeciw Francuzom i wezwał kapitana generalnego Gregoria de la Cuestę, by stanął na jego czele. Cuesta się opierał, dopóki tłum nie ustawił przed jego domem szubienicy; wtedy ustąpił i stanął na czele powstania.1

Marszałek Bessières, dowodzący Francuzami na północy, wysłał przeciw powstańcom kolumny. Dywizję generała Merle’a, która maszerowała już na Santander, zawrócono przeciw Cueście. Generał Lasalle ruszył z Burgos na Valladolid z czterema batalionami i jazdą.2

Wieczorem 6 czerwca Lasalle dotarł do Torquemady, sforsował most zagrodzony przez chłopów wozami, po czym splądrował i spalił miasteczko. Następnie ruszył do Palencii, gdzie biskup prosił o oszczędzenie miasta, a Francuzi rozbroili mieszkańców.3

Most za plecami

Merle połączył się z Lasalle’em w Dueñas; źródła datują to połączenie na dni od 10 do 12 czerwca. Połączone siły liczyły około 9000 ludzi.4

Cuesta miał około 5000 niewyszkolonych ochotników i chłopów, kilkuset kawalerzystów regularnych i cztery działa. Działa ocalili ze szkoły artylerii w Segowii jej kadeci, a wśród piechoty wyróżniał się batalion studentów Uniwersytetu w Valladolid.5

Cabezón leży tam, gdzie główna droga z Burgos przekracza Pisuergę, około dwóch lig (fr. lieues, hiszp. leguas) od Valladolid. Zamiast zniszczyć albo zagrodzić most i bronić drugiego brzegu, Cuesta przeprowadził większość ludzi przez rzekę i ustawił ich z mostem za plecami. Oman nazywa to ustawienie „simply astounding” („po prostu zdumiewające”, przekład nasz), a Foy pisze, że przy takim ustawieniu zostałyby pobite nawet najlepsze wojska.6

Ranek 12 czerwca

Wczesnym rankiem 12 czerwca Francuzi wyruszyli. Lasalle szedł główną drogą, a Merle skręcił ku Cigales, by odciąć Cueście drogę do Leónu. Sześć francuskich dział ostrzeliwało most wzdłuż całej jego długości.7

Przy pierwszych salwach hiszpańskie konie przestały słuchać jeźdźców. Wydano rozkaz odwrotu, a Cuesta i Francisco de Eguía, pełniący funkcję mayor general, przeszli z powrotem przez most na czele jazdy. Studenci przez jakiś czas trzymali pozycję, po czym również pierzchli.8

Francuscy jeźdźcy przedarli się przez uciekający tłum do mostu i zdobyli działa. Francuskie relacje nie zgadzają się, czy decydujący cios zadała jazda Lasalle’a, czy piechota Merle’a, ale hiszpańska linia pękła niemal przy pierwszym uderzeniu.9

Wielu uciekinierów utonęło w Pisuerdze.10

Valladolid otwiera bramy

Cuesta wycofał się do Medina de Rioseco. Francuzi złupili wieś Cabezón.11

Po południu biskup i członkowie Real Chancillería, królewskiego trybunału w Valladolid, wyszli poddać się zwycięzcy, a Francuzi jeszcze tego samego dnia weszli do miasta.12

Francuzi rozbroili mieszkańców. Dywizja Merle’a ruszyła następnie na północ przeciw Santanderowi, a Lasalle został, by trzymać w ryzach równiny Starej Kastylii.13

Bilans strat

Foy i Oman podają straty francuskie na dwunastu zabitych i trzydziestu rannych.14

Kilkuset Hiszpanów wycięto szablami, a wielu więcej utonęło. Szacunki strat hiszpańskich wahają się od 400-500 zabitych i rannych do około tysiąca zabitych.15

Foy ocenił: „La position de Cabezon attaquée de front, et défendue par de bonnes troupes, eût été inexpugnable” („Pozycja pod Cabezon, atakowana od czoła i broniona przez dobre wojska, byłaby nie do zdobycia”, przekład nasz).16

Cuesta się nie poddał. Zebrał wojsko na nowo w Benavente i razem z armią Galicji generała Blake’a został znów pobity pod Medina de Rioseco w lipcu. Zob. bitwa pod Medina de Rioseco.17

Także 12 czerwca

1940: 51 Szkocka Dywizja Piechoty (Highland), odcięta od reszty Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego i dlatego nieobecna pod Dunkierką, została okrążona pod Saint-Valery-en-Caux w Normandii i skapitulowała. Mgła w nocy z 11 na 12 czerwca nie pozwoliła okrętom ratunkowym podejść do brzegu. Francuski IX Korpus, któremu dywizja podlegała, przerwał ogień o ósmej rano 12 czerwca, a później tego ranka dowódca dywizji, generał Victor Fortune, wydał swoim ludziom rozkaz przerwania ognia. Tylko z plaży w Veules-les-Roses, na wschód od Saint-Valery, zdołano zabrać część żołnierzy brytyjskich i francuskich.18

Najczęstsze pytania

Kto wygrał potyczkę pod Cabezón?

Francuzi. Generałowie Lasalle i Merle rozbili 12 czerwca 1808 roku zaciągi Cuesty przy moście w Cabezón i tego samego dnia Francuzi weszli do Valladolid.

Dlaczego Hiszpanie przegrali pod Cabezón tak wyraźnie?

Cuesta przeprowadził większość ludzi przez Pisuergę i ustawił ich z mostem za plecami, zamiast bronić drugiego brzegu, co potępiają zarówno Oman, jak i Foy. Toreno i Arteche dodają, że przy pierwszych salwach hiszpańskie konie przestały słuchać jeźdźców.

Gdzie leży Cabezón?

Tam, gdzie główna droga z Burgos do Valladolid przekracza rzekę Pisuergę, około dwóch lig od Valladolid.

Jakie były straty pod Cabezón?

Foy i Oman podają straty francuskie na dwunastu zabitych i trzydziestu rannych. Szacunki strat hiszpańskich wahają się od 400-500 zabitych i rannych do około tysiąca zabitych, a wielu uciekinierów utonęło w Pisuerdze.

Co jeszcze wydarzyło się 12 czerwca?

W 1940 roku 51 Szkocka Dywizja Piechoty (Highland), okrążona w Saint-Valery-en-Caux w Normandii, gdy mgła nie pozwoliła podejść okrętom ratunkowym, skapitulowała.

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

  1. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; W. F. P. Napier, „History of the War in the Peninsula and in the South of France, from the Year 1807 to the Year 1814, vol. I”. ↩
  2. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; W. F. P. Napier, „History of the War in the Peninsula and in the South of France, from the Year 1807 to the Year 1814, vol. I”; Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”. ↩
  3. Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  4. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; W. F. P. Napier, „History of the War in the Peninsula and in the South of France, from the Year 1807 to the Year 1814, vol. I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  5. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  6. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  7. Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  8. Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  9. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”; Une société de militaires et de gens de lettres, „Victoires, conquêtes, désastres, revers et guerres civiles des Français, de 1792 à 1815, tome XVIII”. ↩
  10. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  11. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”. ↩
  12. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”. ↩
  13. Conde de Toreno, „Historia del levantamiento, guerra y revolución de España, tomo I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; Une société de militaires et de gens de lettres, „Victoires, conquêtes, désastres, revers et guerres civiles des Français, de 1792 à 1815, tome XVIII”; Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; W. F. P. Napier, „History of the War in the Peninsula and in the South of France, from the Year 1807 to the Year 1814, vol. I”. ↩
  14. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”. ↩
  15. Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”; Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”; Une société de militaires et de gens de lettres, „Victoires, conquêtes, désastres, revers et guerres civiles des Français, de 1792 à 1815, tome XVIII”. ↩
  16. Generał Foy, „Histoire de la guerre de la Péninsule sous Napoléon, tome III”. ↩
  17. W. F. P. Napier, „History of the War in the Peninsula and in the South of France, from the Year 1807 to the Year 1814, vol. I”; José Gómez de Arteche y Moro, „Guerra de la Independencia. Historia militar de España de 1808 á 1814, tomo II”; Charles Oman, „A History of the Peninsular War, vol. I”. ↩
  18. National Army Museum, „Defeat in the West, 1940”; Kenny Grant, „The 51st Highland Division St Valery-en-Caux June 1940”; L. F. Ellis, „The War in France and Flanders 1939-1940, chapter XX”. ↩

Źródła

Chwała oręża Twojej ojczyzny

Punkty zwrotne dziejów

Maraton, Gaugamela, Kanny, Konstantynopol, Waterloo, Stalingrad: dni, w których świat zmienił kurs.

Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e.Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e.Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.Upadek Konstantynopola 1453Bitwa pod Waterloo 1815Bitwa pod Stalingradem 1942-1943

Na podstawie kraju, którego nie zapisujemy · dlaczego? ·

Przeżyj wielkie bitwy

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Zaciągnij się poniżej, a gdy aplikacja wystartuje, wyślemy Ci meldunek na skrzynkę.

Albo zaopatrz kampanię na Ko-fi ›