18 lutego 1814 roku Napoleon pokonał pod Montereau, u ujścia Yonne do Sekwany na południowy wschód od Paryża, korpus wirtemberski i austriacki pod wodzą następcy tronu Wirtembergii. Jazda generała Pajola opanowała mosty, zanim zdążono je wysadzić, a główna armia sprzymierzonych Schwarzenberga wycofała się ku Troyes.
Znad Marny nad Sekwanę
Zimą 1814 roku armie sprzymierzonych wkroczyły do Francji od wschodu. W połowie lutego Napoleon pobił śląską armię Blüchera w serii bitew zakończonej pod Vauchamps 14 lutego, a w tym czasie czeska armia Schwarzenberga wysuwała straże przednie wzdłuż Sekwany ku Paryżowi. Kampania zaczęła się pod Brienne, o czym piszemy na stronie o 29 stycznia.1
Napoleon natychmiast zawrócił na południe. Do 16 lutego forsownymi marszami dotarł z gwardią do Guignes, gdzie połączył się z korpusami marszałków stojących naprzeciw Schwarzenberga. 17 lutego Francuzi rozbili pod Mormant rosyjską straż przednią hrabiego Pahlena i ruszyli ku przeprawom na Sekwanie. Marszałek Victor, wysłany po most w Montereau, zatrzymał się wieczorem przed miastem, czym rozwścieczył Napoleona.2
Wzgórza Surville
Montereau leży u zbiegu Yonne i Sekwany, a droga przez miasto przechodziła przez most na każdej z rzek. Następca tronu Wirtembergii, który miał utrzymać przeprawę, ustawił wojska na płaskowyżu Surville na północnym brzegu, stromo wznoszącym się nad miastem i mostami. Jego siły nie są pewne: Petre liczy na płaskowyżu około 8500 piechoty, 1000 jazdy i 26 dział oraz jeszcze jedną brygadę w odwodzie, a Houssaye mówi o 14 000 Wirtemberczyków.3
Poranne natarcia Francuzów 18 lutego zostały odparte, a walka trwała przez większą część dnia. Rozgniewany opieszałością Victora Napoleon odebrał mu korpus i oddał go generałowi Étienne'owi Gérardowi.4
Szarża Pajola
Po południu nadszedł Napoleon z gwardią, a jego działa zajęły stanowiska na wzgórzach Surville. Następca tronu zaczął wycofywać wojska za rzekę, ale odwrót po stromym zboczu zamienił się w ucieczkę. Generał Claude-Pierre Pajol poprowadził jazdę główną drogą i razem z uciekającymi przeskoczył mosty, tak że obrońcy nie zdążyli ich wysadzić. Francuzi zajęli miasto i wyparli pobitych sprzymierzonych za Yonne.5
Z Montereau wiąże się też słynna anegdota. Według wspomnień sekretarza Napoleona, barona Faina, cesarz sam wycelował działo na wzgórzach, a zaniepokojonym kanonierom powiedział, żeby się nie bali, bo kula, która go zabije, nie została jeszcze odlana.6
Skutki
Schwarzenberg nakazał odwrót do Troyes. Historyk Henry Houssaye uważał, że gdyby Victor zajął most już 17 lutego, Napoleon mógłby odciąć część armii sprzymierzonych i zadać jej cios podobny do tego, który właśnie zadał Blücherowi. Montereau było jednym z ostatnich zwycięstw Napoleona. Nie uratowało go: sprzymierzeni zajęli Paryż, a w kwietniu cesarz abdykował. O jego wcześniejszych i większych zwycięstwach piszemy w przewodniku po największych bitwach napoleońskich i w portrecie Napoleona.7
