2 września w historii wojskowości: bitwa pod Chocimiem, 1621

Walki zaczęły się 2 września 1621 roku, gdy wojska osmańskie zaatakowały warowny obóz Rzeczypospolitej pod Chocimiem nad Dniestrem, a pokój zawarto 9 października. Chocim leżał w północnej Mołdawii, dziś znajduje się na Ukrainie.

Wojsko Rzeczypospolitej pod wodzą hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza, a po jego śmierci 24 września Stanisława Lubomirskiego, wraz z Kozakami zaporoskimi Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego, przeciw armii osmańskiej prowadzonej osobiście przez sułtana Osmana II.

Wojsko tureckie ukazało się na wzgórzach naprzeciw obozu i od razu zaatakowało, najpierw obóz kozacki. Atak odparto. Nocą rada wojenna odwiodła Chodkiewicza od bitwy w otwartym polu i postanowiła bronić się za wałami obozu.

Szacunki są rozbieżne. Muzeum Historii Polski ocenia armię osmańską na około 100 000 ludzi, Internetowa Encyklopedia Ukrainy na 150 000 Turków i Tatarów, a Józef Tretiak na około 150 000 żołnierzy tureckich i do 60 000 Tatarów. Wojsko Rzeczypospolitej Tretiak szacuje na około 65 000, w tym około 30 000 Kozaków zaporoskich.

Osman II nic na wyprawie nie zyskał. Zepsuła ona jego relacje z janczarami, którzy w maju 1622 roku zdetronizowali go i zamordowali w twierdzy Yedikule; według Muzeum Historii Polski było to pierwsze królobójstwo w dziejach Imperium Osmańskiego.