27 lutego 1881 roku Burowie z Transwalu szturmem zdobyli Majubę, górę na granicy Natalu, którą brytyjscy żołnierze zajęli nocą. Oddział brytyjski poszedł w rozsypkę, a jego dowódca, generał major Sir George Pomeroy Colley, zginął. Po kilku dniach Brytyjczycy zgodzili się na rozejm, który zakończył I wojnę burską.
Bitwa na wzgórzu Majuba
27 lutego 1881 · 145 lat temu
Bunt w Transwalu
Wielka Brytania zaanektowała Transwal, burską Republikę Południowoafrykańską, w 1877 roku. W grudniu 1880 roku Burowie wzniecili bunt i obległy małe brytyjskie garnizony rozrzucone po kraju. 20 grudnia 1880 roku zmusili do kapitulacji brytyjską kolumnę pod Bronkhorstspruit.1
Colley zebrał w północnym Natalu niewielki korpus i próbował przebić się do garnizonów. Burowie odparli go pod Laing's Nek 28 stycznia 1881 roku i ponownie nad rzeką Ingogo, zwaną też Schuinshoogte, 8 lutego.2
Nocny marsz na szczyt
W nocy 26 lutego Colley poprowadził ponad 400 ludzi, wśród nich żołnierzy 92 Pułku Gordon Highlanders, na Majubę, górującą nad pozycjami Burów pod Laing's Nek. Jego motywy wciąż budzą spory: historyk David Saks widzi w tym marszu próbę zmazania wcześniejszych porażek, a G. R. Duxbury uważał, że Colley liczył, iż na widok brytyjskich żołnierzy nad głowami Burowie dadzą za wygraną i rozejdą się do domów.3
Żołnierze dotarli na szczyt przed świtem. Nie wnieśli artylerii i niemal nie okopali się na szczycie. O świcie Burowie ich zauważyli.4
Burowie szturmują wzgórze
Burowie nie czekali na atak. Ich grupy wspinały się po zboczach pod osłoną celnego ognia karabinowego z dołu, który kosił obrońców na krawędzi szczytu. W końcu linia brytyjska pękła i wielu żołnierzy uciekło przez krawędź szczytu.5
Colley zginął od kuli na szczycie pod koniec walki. Kilku Burów przypisywało sobie później ten strzał, a Duxbury uznał, że nie da się z pewnością ustalić, kto go oddał.6
Pokój i pamięć
Straty brytyjskie wyniosły 285 ludzi: według Duxbury'ego 92 zabitych, 134 rannych i 59 wziętych do niewoli. Burowie stracili dwóch zabitych i kilku rannych.7
Generał major Sir Evelyn Wood, który przejął dowództwo po Colleyu, zawarł z Burami rozejm 6 marca. Generał Sir Frederick Roberts został wysłany z posiłkami, ale nie wyruszył w pole. Wojna zakończyła się na warunkach bliskich żądaniom Burów: konwencja pretoryjska z sierpnia 1881 roku przyznała Transwalowi samorząd pod zwierzchnictwem brytyjskiej Korony.8
Upokarzająca klęska mocno nadszarpnęła brytyjski prestiż. Duxbury uważał ją za jedną z przyczyn znacznie większej wojny burskiej z lat 1899-1902. Inne rocznice bitew znajdziesz w naszym kalendarzu historii wojskowości.9
Bitwa na Morzu Jawajskim 1942: ostatnia walka Doormana
27 lutego 1942 · 84 lata temu
Alianckie okręty pod dowództwem holenderskiego kontradmirała Karela Doormana próbowały na Morzu Jawajskim przechwycić japoński konwój z wojskiem, lecz natknęły się na jego silną eskortę. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Japończyków i zniszczeniem trzonu floty holenderskiej w regionie.
Pełna historia: Bitwa na Morzu Jawajskim 1942: ostatnia walka Doormana ›
