8 czerwca 1794 roku, w czasie insurekcji kościuszkowskiej, rosyjski korpus generała Derfeldena pobił pod Chełmem powstańczą dywizję generała Józefa Zajączka. Wojsko regularne, walczące u boku chłopskiego pospolitego ruszenia, musiało się wycofać, a kosynierzy poszli w rozsypkę. Klęska przyszła dwa dni po przegranej samego Kościuszki pod Szczekocinami.
Bitwa pod Chełmem
8 czerwca 1794 · 232 lata temu
Straż nad Bugiem
Wiosną 1794 roku powstańcy musieli stawić czoło wojskom rosyjskim na kilku frontach. Tadeusz Kościuszko wysłał generała Józefa Zajączka do objęcia komendy przeciw rosyjskiemu korpusowi generała lejtnanta Derfeldena nad Bugiem. Sam Kościuszko przegrał 6 czerwca bitwę pod Szczekocinami.1
Pod koniec maja do Chełma przybył pułkownik Michał Chomentowski, by zorganizować pospolite ruszenie, które miał poprowadzić do boju, a Zajączek objął komendę nad wojskiem regularnym zgromadzonym w okolicy miasta. Do pospolitego ruszenia stawiło się około 6000 chłopów z ziemi chełmskiej i lubelskiej.2
Bitwa
8 czerwca Rosjanie Derfeldena uderzyli na wojsko Zajączka pod Chełmem. Kosynierzy pospolitego ruszenia poszli w rozsypkę, a Zajączek musiał się wycofać. Leksykon Bitwy polskie opisuje rosyjskie natarcie na polskie prawe skrzydło, zatrzymane ogniem artylerii, nieudane natarcie polskiej piechoty i kosynierów na lewym skrzydle i decydujący atak rosyjski, poprzedzony silnym ogniem artylerii, który rozbił polskie lewe skrzydło.3
Liczebność i straty nie są pewne. Bitwy polskie podają około 16,3 tysiąca powstańców wobec 13-tysięcznego korpusu rosyjskiego oraz straty polskie rzędu 600 zabitych, rannych i zaginionych, przy około 1000 kosynierów, którzy poszli w rozsypkę; Tadeusz Korzon podaje, że korpus Derfeldena liczył około 6000 ludzi, gdy wysłano go ku Bugowi.4
Po klęsce
Klęska położyła kres działalności powstańczej Komisji Porządkowej ziemi chełmskiej. Jej prezes Porfiry Ważyński i pełnomocnik Rady Najwyższej Narodowej Ignacy Krzucki uciekli wraz z kasą komisji i znaleźli się w Zamościu, już za kordonem austriackim.5
Historyk Tadeusz Korzon ocenił, że Zajączek nie wykazał zdolności ani w naczelnym dowództwie, ani w postępowaniu z Komisją Porządkową i z ludem wiejskim, który rozbiegł się z obozu; także Jan Lewandowski pisze, że Zajączek nie potrafił umiejętnie wykorzystać pospolitego ruszenia. Naczelnikowi powstania poświęciliśmy biografię Tadeusza Kościuszki, a pierwsze zwycięstwo insurekcji opisujemy w artykule o Racławicach.6
Bitwa pod Antiochią 218: chłopiec cesarz i uciekający Makrynus
8 czerwca 218 · 1808 lat temu
Pod Antiochią wojska cesarza Makrynusa starły się z oddziałami młodego Heliogabala, obwołanego przez żołnierzy cesarzem jako rzekomy syn Karakalli. Makrynus opuścił pole walki i przegrał, co doprowadziło do jego upadku i objęcia władzy przez Heliogabala.
Pełna historia: Bitwa pod Antiochią 218: chłopiec cesarz i uciekający Makrynus ›Także tego dnia
1941: wczesnym rankiem 8 czerwca wojska alianckie przekroczyły granicę Syrii i Libanu, w których stały siły Francji Vichy. Gdy inwazja się zaczęła, generał Catroux w imieniu de Gaulle’a i Wolnych Francuzów ogłosił, że zamierzają położyć kres mandatowi i proklamować wolność i niepodległość Syrii i Libanu, a brytyjski ambasador w Egipcie przyłączył do tego zapewnienia swój rząd. Kampania zakończyła się podpisaniem warunków 14 lipca.7
