8 kwietnia 1865 roku kawaleria Unii pod dowództwem George'a Armstronga Custera dotarła do Appomattox Station w Wirginii przed cofającą się armią Roberta E. Lee, przejęła czekające tam pociągi z zaopatrzeniem i w walce, która trwała do nocy, odpędziła konfederacką artylerię odwodową. Droga na zachód została zamknięta, a nazajutrz Lee skapitulował pod Appomattox Court House.
Bitwa pod Appomattox Station
8 kwietnia 1865 · 161 lat temu
Wyścig o żywność
Wieczorem 8 kwietnia czoło kolumny Lee dotarło do Appomattox Court House, jak donoszą Lee i jego szef artylerii William N. Pendleton. Celem Lee była linia South Side Railroad i stacja Appomattox, gdzie czekały pociągi z zaopatrzeniem. Według National Park Service Lee nie wiedział, że Ulysses S. Grant wysłał naprzód kawalerię, by mu odciąć drogę. Historyk Chris Calkins pisze, że kawaleria Philipa Sheridana, Armia Jamesa Edwarda Orda i V Korpus Charlesa Griffina szły krótszą, bardziej południową drogą: około 30 mil wobec 38, które musieli przejść ludzie Lee.1
Sheridan pisze, że rano, wkrótce po wymarszu, jeden z jego zwiadowców, sierżant White, doniósł mu o czterech składach wagonów z zaopatrzeniem dla armii Lee na stacji. Według jego raportu oddziały pokonały potem szybkim marszem dwadzieścia osiem mil. Na czele szła 3. Dywizja Custera. Custer podpisał raport jako „Brevet Major-General”, czyli tytularny generał major. National Park Service przypisuje mu 3 tysiące kawalerzystów.2
Trzy pociągi czy cztery?
Custer meldował, że na stacji Appomattox „zaskoczyliśmy nieprzyjaciela i zdobyliśmy trzy duże składy wagonów z żywnością dla armii rebeliantów” (przekład nasz) i że pociągi odprowadzono w stronę Farmville. Jego przełożony Wesley Merritt również pisze o trzech zdobytych składach. Według raportu Sheridana Custer zdobył cztery pociągi, a raport Granta przypisuje zdobycie czterech Sheridanowi. National Park Service podaje, że zdobyto trzy z czterech. Calkins pisze, że zajął je bez walki jeden pułk, 2. Pułk Kawalerii Nowojorskiej. Grant we wspomnieniach pisał, że kolejarze zdołali odprowadzić trzy pociągi, a „pozostałe cztery zatrzymał Custer” (przekład nasz).3
Sheridan wspominał żołnierzy, którzy przejęli lokomotywy i podnieśli „tak nieziemski wrzask gwizdków, że już miałem kazać spalić wagony” (przekład nasz). National Park Service podaje, że Custer przybył około 16; według Calkinsa mniej więcej o tej porze Walker ustawiał działa. 15. Pułk Kawalerii Nowojorskiej, jak meldował jego dowódca, dotarł do linii kolejowej około 18.4
Kawaleria przeciw działom
W pobliżu obozowała konfederacka artyleria odwodowa Reubena Lindsaya Walkera, według American Battlefield Trust i jednej ze stron National Park Service generała brygady. National Park Service przypisuje mu kilka tysięcy ludzi i 100 dział. Calkins podaje około 25 do 50 dział, artylerzystów uzbrojonych jak piechota, saperów pułkownika T. M. R. Talcotta i niewielką brygadę kawalerii Martina W. Gary’ego. Custer meldował o „około dwóch dywizjach piechoty” i „ponad trzydziestu działach” pod dowództwem „generała majora Walkera” (przekład nasz).5
Pendleton, który był wtedy w obozie Walkera, nazwał to „atakiem zupełnie niespodziewanym” na „bezbronny obóz”, natychmiast odpartym z pomocą dwóch kompanii artylerii „uzbrojonych w muszkiety jako straż” (przekład nasz). Lee pisał Jeffersonowi Davisowi, że atak na tabor Walkera nastąpił „w pierwszej części nocy” (przekład nasz) i został odparty. Trust pisze, że to artyleria zaatakowała ludzi Custera, a obsługi dział walczyły głównie jako tyralierzy piechoty. National Park Service nazywa to starciem kawalerii z artylerią „bez piechoty po żadnej ze stron” (przekład nasz).6
Calkins opisuje bezskuteczne szarże dwóch brygad Custera, aż nadciągnęła jego 2. Brygada pułkownika Williama Wellsa i wszystkie trzy uderzyły między 20 a 21. Custer pisał: „Nieprzyjaciel odpierał niemal wszystkie nasze ataki aż do prawie dziewiątej wieczorem, kiedy ogólnym natarciem na całej mojej linii został wyparty z pozycji” (przekład nasz). Jedna strona National Park Service mówi o pięciogodzinnej bitwie, inna umieszcza ją między 20 a 22.7
Działa, wozy i polegli
Sheridan, Grant, National Park Service i Trust podają 25 zdobytych dział. Custer meldował o dwudziestu czterech, Calkins podaje od 24 do 30. National Park Service i Calkins mówią o blisko tysiącu jeńców; National Park Service podaje ponad 200 wozów i pięć sztandarów, Calkins od 150 do 200 wozów. Custer meldował o „kilku sztandarach” i „dużej liczbie jeńców” (przekład nasz).8
Własne straty Custer nazwał „niewielkimi” (przekład nasz). Calkins podaje po stronie Unii około 5 zabitych, 40 rannych i 3 zaginionych, a straty konfederatów uznaje za nieznane. National Park Service szacuje liczbę zabitych i rannych po obu stronach na około sto. Trust podaje szacunkowe straty 121 po stronie Unii i 1000 po stronie konfederatów, zestawienie bitew National Park Service 48 i 1000.9
Tej nocy część 15. Pułku Kawalerii Nowojorskiej dotarła szarżą aż do Appomattox Court House, gdzie, jak meldował pułkownik, napotkała silne siły nieprzyjaciela. National Park Service pisze, że szarżę zatrzymała na drodze dyliżansowej konfederacka piechota. Dowódca pułku meldował, że w nocy 8 kwietnia pułk stracił 2 zabitych, 5 rannych i 1 zaginionego; wśród zabitych był podpułkownik Augustus I. Root, „postrzelony około piętnastu prętów od budynku sądu w Appomattox” (przekład nasz). Według jednej strony National Park Service Root zginął niedaleko więzienia hrabstwa, według innej w pobliżu sądu. Pendleton, wracając, uszedł kawalerzystom Unii, „przeskakując koniem przez płot” (przekład nasz).10
Droga do 9 kwietnia
8 kwietnia Grant napisał do Lee, że postawi tylko jeden warunek: kapitulujący oficerowie i żołnierze nie mogą ponownie chwycić za broń, dopóki nie zostaną należycie wymienieni. Lee odpowiedział tego wieczoru: „Nie sądzę, by zaszła konieczność kapitulacji tej armii” (przekład nasz). Alexander pisze, że tego dnia Pendleton opowiedział mu o odpowiedzi, jaką usłyszał od Lee, gdy sam zasugerował kapitulację: „Jest tu zbyt wielu ludzi, by mówić o złożeniu broni bez walki” (przekład nasz).11
Tego wieczoru Lee naradził się z najważniejszymi generałami i postanowił następnego ranka uderzyć, by otworzyć drogę na zachód. Alexander pisze, że natarcie miało ruszyć o świcie. Sheridan zawiadomił Orda i Griffina, że jeśli przyspieszą, nieprzyjaciel nie będzie miał „żadnej drogi ucieczki” (przekład nasz). Merritt pisał, że „noc rozpaczy zapadła wraz z nocą 8 kwietnia, mrocznie i strasznie, nad Armią Północnej Wirginii” (przekład nasz).12
Rankiem 9 kwietnia oddziały Orda i V Korpus dotarły do stacji w chwili, gdy konfederaci próbowali przebić się przez kawalerię, i piechotę natychmiast rzucono do walki. Merritt pisze, że gdy konfederaci zobaczyli na pozycjach piechotę, porzucili zamiar przebicia się drogą. Tego dnia Lee skapitulował. Kapitulację opisujemy w artykule o kapitulacji pod Appomattox i na stronie 9 kwietnia.13
Operacja krymska 1944: Armia Czerwona odbija Sewastopol w miesiąc
8 kwietnia 1944 · 82 lata temu
W operacji krymskiej Armia Czerwona uderzyła z Przesmyku Perekopskiego i z Półwyspu Kerczeńskiego na wojska niemieckie i rumuńskie broniące Krymu. Po kilku dniach obrona Osi załamała się, a ofensywa zakończyła się szturmem Sewastopola i wyparciem Niemców z półwyspu.
Pełna historia: Operacja krymska 1944: Armia Czerwona odbija Sewastopol w miesiąc ›Także tego dnia
1864: pod Sabine Cross-Roads koło Mansfield w Luizjanie konfederaci Richarda Taylora zaatakowali armię Nathaniela Banksa. Taylor wydał rozkaz do ataku o 16, Banks podaje 16.30. W pierwszej szarży poległ generał Mouton. Banks pisał, że tabor kawalerii zatarasował drogę i kosztował go dziesięć dział dywizji Ransoma; Taylor twierdził później, że wziął 2500 jeńców, dwadzieścia dział i 250 wozów. Trust szacuje straty na 2117 po stronie Unii i 1000 po stronie konfederatów, National Park Service na 2235 i 1000. Następnego dnia, 9 kwietnia, armie starły się ponownie pod Pleasant Hill.14
