Ile lat miał Kubilaj-chan, gdy zmarł?

Kubilaj-chan miał 78 lat. Urodził się 23 września 1215 roku, a zmarł 18 lutego 1294 roku. Według oficjalnej historii dynastii Yuan zachorował na początku tego roku i zmarł w swoim pałacu w Dadu, na miejscu dzisiejszego Pekinu. Ta sama historia podaje, że miał 80 lat, bo liczy wiek tradycyjnym chińskim sposobem.

Gdzie pochowano Kubilaj-chana?

Według oficjalnej historii dynastii Yuan jego ciało przewieziono na północ i pochowano w dolinie Qinian obok wcześniejszych wielkich chanów. Marco Polo również pisze, że wszystkich wielkich chanów chowano w górze, którą nazywa Ałtajem. Żadne z tych źródeł nie podaje dokładnego położenia cmentarza.

Czy Kubilaj-chan przegrał kiedyś bitwę?

Kampanie, którymi dowodził osobiście, w Dali, przeciw bratu Arykowi Böke i przeciw buntownikowi Najanowi w 1287 roku, zakończyły się zwycięstwem. Za jego panowania zdarzały się jednak prawdziwe klęski: oba najazdy na Japonię, w 1274 i 1281 roku, zawiodły, a jego armie zostały wyparte z Wietnamu i Jawy, wyniszczone przez choroby, upał i opór miejscowych.

Czy Kubilaj-chan był wnukiem Czyngis-chana?

Tak. Kubilaj był synem Tołuja, najmłodszego syna Czyngis-chana. Jego starszy brat Mongke został wielkim chanem w 1251 roku i powierzył mu północne Chiny. Po śmierci Mongkego w 1259 roku Kubilaj został w 1260 roku intronizowany jako wielki chan i utrzymał tron w czteroletniej wojnie z bratem Arykiem Böke.

Czym było kamikaze, które powstrzymało Kubilaj-chana?

Kamikaze, czyli boski wiatr, to nazwa, którą Japończycy nadali sztormom niszczącym floty mongolskie. W sierpniu 1281 roku tajfun rozbił flotę inwazyjną u wybrzeży północnego Kiusiu. Historycy tacy jak Thomas Conlan uważają, że japońscy obrońcy, osłonięci nowym kamiennym murem nad zatoką Hakata, znaczyli więcej niż pogoda.

Czy Marco Polo naprawdę spotkał Kubilaj-chana?

Marco Polo twierdzi, że tak. Według jego relacji przebywał w Chinach od około 1275 roku do początku lat 90. XIII wieku i służył na dworze Kubilaja, a jego książka opisuje pałac chana w Dadu, papierowe pieniądze i wyprawę przeciw Najanowi w 1287 roku. Jego wydawca Henry Yule uznał niektóre podane w niej liczby za przesadzone.

Kiedy Kubilaj-chan założył dynastię Yuan?

Kubilaj proklamował dynastię Yuan w 1271 roku, jedenaście lat po tym, jak został wielkim chanem. Rządziła ona całymi Chinami od 1279 roku, gdy w bitwie morskiej pod Yamen zniszczono ostatni opór Song, a jej stolicą główną było Dadu, dzisiejszy Pekin. Mingowie wypędzili dynastię Yuan z Chin w 1368 roku.

Kubilaj-chan: mongolski cesarz Chin

Sayf al-Vahidi, rękopis z Heratu, 1430, przez Wikimedia Commons, domena publiczna.

W skrócie

Kim był Kubilaj-chan?

Kubilaj-chan (1215-1294), wnuk Czyngis-chana, został wielkim chanem Mongołów w 1260 roku, a w 1271 roku założył dynastię Yuan. Jego wodzowie dokończyli w 1279 roku podbój Chin dynastii Song, dzięki czemu jako pierwszy Mongoł rządził całymi Chinami. Oba jego najazdy na Japonię, w 1274 i 1281 roku, zakończyły się porażką.

Kubilaj stoczył osobiście niewiele bitew; należały do nich podbój Dali w latach 1253 i 1254, wojna z bratem Arykiem Böke w latach 1260 do 1264 i rozbicie zbuntowanego księcia Najana w 1287 roku. Wielkie zwycięstwa jego panowania, oblężenie Xiangyangu, zdobycie stolicy Song i bitwę morską pod Yamen, odnieśli jego wodzowie. Kubilaj nie brał udziału w bitwie pod Ajn Dżalut, stoczonej w Palestynie w 1260 roku, w roku objęcia przez niego tronu, gdzie armia mameluków pokonała mongolską armię na zachodzie; jak wypada jego własny dorobek, pokazuje nasz ranking największych wodzów imperium mongolskiego.¹

Jak Kubilaj-chan został wielkim chanem?

Kubilaj urodził się 23 września 1215 roku jako syn Tołuja, najmłodszego syna Czyngis-chana, i jego głównej żony Sorgaktani, która pochodziła z ludu Kereitów i była chrześcijanką nestoriańską. Gdy starszy brat Kubilaja, Mongke, został w 1251 roku wielkim chanem, powierzył mu podbite ziemie północnych Chin. Kubilaj zgromadził tam chińskich doradców, wśród nich Liu Bingzhonga.²

W 1253 roku Kubilaj poprowadził armię przeciw królestwu Dali w Junnanie. Wkroczył do jego stolicy na przełomie 1253 i 1254 roku i zostawił swego wodza Uriangkataja, by utrzymał kraj. W 1256 roku polecił Liu Bingzhongowi rozplanować nowe miasto na skraju stepu, Kaiping, później nazwane Shangdu, znane na Zachodzie jako Xanadu.³

Mongke zmarł w 1259 roku w czasie wyprawy przeciw Song. W maju 1260 roku Kubilaj został intronizowany jako wielki chan w Kaipingu; w ciągu kilku tygodni jego młodszy brat Aryk Böke ogłosił się chanem pod Karakorum, dawną stolicą Mongołów. Kubilaj wygrał wojnę, która wybuchła, i w 1264 roku Aryk Böke się poddał. Walka rozbiła jedność imperium: zachodnie chanaty poszły własną drogą, a prawdziwa władza Kubilaja leżała w Chinach.⁴

Mapa historyczna Azji z chanatami mongolskimi i cesarstwem Yuan — Spadek po Kubilaju: posiadłości mongolskie w latach 1300 do 1405. Imperium Czyngis-chana jest już podzielone, a Chiny dynastii Yuan stoją obok Złotej Ordy i innych państw następczych. Atlas historyczny Williama R. Shepherda z 1923 roku. Domena publiczna

Jak Kubilaj-chan podbił Chiny?

W 1271 roku Kubilaj proklamował nową dynastię, Yuan, i rządził jak chiński cesarz, pozostając wielkim chanem Mongołów. Zbudował nową stolicę główną, Dadu, na miejscu dzisiejszego Pekinu, a Shangdu zachował jako stolicę letnią. Wojna z południową dynastią Song, ostatnią niezależną potęgą w Chinach, była jego największym przedsięwzięciem; aby przekroczyć Jangcy, Mongołowie musieli zbudować flotę.⁵

Drogę na południe zamykały bliźniacze miasta Xiangyang i Fancheng nad rzeką Han. Wojska mongolskie pod wodzą Aju blokowały je od 1268 roku; Fancheng zdobyto szturmem, a Xiangyang skapitulował w 1273 roku, gdy inżynierowie przysłani z państwa Ilchanidów w Persji zbudowali ciężkie trebusze miotające kamienie, które kruszyły mury.⁶

Wódz Kubilaja Bajan sforsował Jangcy na przełomie 1274 i 1275 roku, a na początku 1276 roku dwór Song oddał mu stolicę, Lin'an (dzisiejsze Hangzhou). Wierni Song walczyli na południu do marca 1279 roku, gdy flota Yuan zniszczyła ich okręty pod Yamen (Yaishan), u wybrzeży Guangdongu. Ta bitwa zakończyła dzieje dynastii Song.⁷

Chiński portret dworski Kubilaj-chana w białej szacie i czapce — Kubilaj-chan jako cesarz Shizu z dynastii Yuan, portret namalowany około 1294 roku do albumu portretów cesarzy Yuan, obecnie w Muzeum Pałacowym w Tajpej. Domena publiczna

Największe zwycięstwa Kubilaj-chana

Do kampanii, którymi Kubilaj dowodził sam, należały wyprawa do Dali, wojna z Arykiem Böke i jego ostatnia wyprawa, w 1287 roku. Zbuntował się wtedy Najan, mongolski książę z ziemiami w Mandżurii. Siedemdziesięciojednoletni Kubilaj wyruszył z Shangdu na czele armii; wojska Najana zostały pobite, a on sam pojmany i stracony. Marco Polo, który przebywał wtedy na dworze, przypisuje obu armiom setki tysięcy ludzi, co jego wydawca Henry Yule uznaje za przesadę.⁸

Zwycięstwa, które uczyniły go cesarzem całych Chin, odnieśli jego wodzowie: Aju pod Xiangyangiem, Bajan nad Jangcy i pod Lin'anem oraz dowódcy floty pod Yamen. Kubilaj wybrał tych ludzi, a wojnę z Song prowadził chińską piechotą, nową flotą i inżynierami z Persji obok mongolskiej jazdy.⁹

Dlaczego najazdy Kubilaj-chana na Japonię się nie powiodły?

Władcy Japonii zignorowali listy z żądaniem uległości, które posłowie Kubilaja przywozili od 1268 roku. W 1274 roku z Korei wypłynęła flota, według oficjalnej historii dynastii Yuan 900 statków z 15 000 żołnierzy, i w listopadzie wylądowała w zatoce Hakata na północy Kiusiu. Wkrótce się wycofała. Historia Yuan wini nieład w wojsku i brak strzał; późniejsza tradycja i opracowanie Uniwersytetu Columbia przypisują to pogodzie.¹⁰

Posłów, których Kubilaj wysłał w 1275 roku, stracono, a Japończycy zbudowali wzdłuż brzegu zatoki Hakata kamienny mur długi na około 20 km. Druga wyprawa, w 1281 roku, płynęła dwiema flotami: jedną z Korei i większą, południową, z dawnych portów Song. Kroniki chińskie, na które powołuje się archeolog James Delgado, dają całej armadzie 4400 statków, a historia Yuan mówi o 100 000 ludzi. Delgado podaje, że archeolog Kenzo Hayashida i historyk Thomas Conlan uważają liczebność floty za zawyżoną.¹¹

Zatrzymane przez mur na plażach floty stały u wybrzeży, aż według historii Yuan sztorm rozbił statki pierwszego dnia ósmego miesiąca księżycowego (sierpień 1281 roku). Japończycy nazwali te sztormy kamikaze, boskim wiatrem, i uwierzyli, że ich wyspy są pod ochroną. Conlan, badacz zwojów, które wojownik Takezaki Suenaga zamówił dla upamiętnienia własnego udziału w obu kampaniach, zatytułował swoją książkę wymownie: In Little Need of Divine Intervention, czyli „bez wielkiej potrzeby boskiej interwencji”.¹²

Japoński zwój z konnym samurajem strzelającym z łuku do uciekających Mongołów — Samuraj Mitsui Sukenaga strzela do uciekających żołnierzy armii mongolskiej podczas najazdu w 1274 roku, scena z późniejszej kopii zwojów o najazdach mongolskich, których oryginał powstał około 1293 roku (Narodowa Biblioteka Sejmowa, Tokio). Domena publiczna

Czy Kubilaj-chan przegrał jakąś wojnę?

Tak, kilka. Poza dwiema porażkami w Japonii jego armie najechały Wietnam i, w latach 1292 i 1293, Jawę; w obu krajach wygrywały pierwsze bitwy, ale zostały wyparte lub się wycofały, wyniszczone przez upał, choroby i opór miejscowych. Według historii Yuan w 1286 roku Kubilaj odłożył trzecią wyprawę na Japonię, bo Wietnam atakował jego granicę.¹³

Jak wielkie było imperium Kubilaj-chana?

To zależy, co liczyć. Politolog Rein Taagepera oszacował całe państwo mongolskie na około 20 mln km² w 1260 roku i około 23,5 mln km² w chwili śmierci Kubilaja w 1294 roku, blisko największego zasięgu. Sam Kubilaj rządził jednak bezpośrednio tylko Chinami, Mongolią i ziemiami ościennymi.¹⁴

Największe państwo następcze, Yuan w Chinach i Mongolii, liczyło według Taagepery około 11 mln km² w 1310 roku. Resztą władali kuzyni: Złota Orda potomków Batu-chana na zachodnim stepie, państwo Ilchanidów w Persji i chanat Czagataja w Azji Środkowej. Kajdu, wnuk Ugedeja, walczył z Kubilajem o Azję Środkową i Mongolię do końca jego panowania. Jak te liczby wypadają na tle państwa, które Czyngis-chan zostawił w 1227 roku, pokazujemy w porównaniu Czyngis-chan kontra Napoleon.¹⁵

Jak Kubilaj-chan rządził Chinami?

Kubilaj zachował chiński aparat władzy, Sekretariat, Sześć Ministerstw i prowincje, przywrócił obrzędy i muzykę konfucjańskiego dworu i ustanowił świątynię przodków, w której czcił ojca i dziada. Władza została jednak w rękach zdobywców: urzędom przewodzili Mongołowie, ludność podzielono na cztery grupy, z Mongołami na szczycie, potem przybyszami z Azji Środkowej, dalej Chińczykami z północy i na samym dole Chińczykami z południa, a w finansach ważną rolę grali urzędnicy muzułmańscy.¹⁶

Sprzyjał buddyzmowi, zwłaszcza tybetańskiemu, tolerując inne wyznania, a za bliskiego doradcę miał tybetańskiego mnicha Pagspę. W 1269 roku nakazał używać nowego pisma, które Pagspa opracował dla języków imperium; służyło ono głównie w dokumentach urzędowych. Pieniądz papierowy krążył szeroko. Wenecjanin Marco Polo, przebywający w Chinach od około 1275 roku do początku lat 90. XIII wieku, opisał jego dwór i papierowe pieniądze.¹⁷

Rosły jednak koszty. Stolice, przedłużenie Wielkiego Kanału, drogi pocztowe i nieudane wyprawy zamorskie wyczerpywały skarb, a pod koniec panowania rząd pokrywał wydatki, psując pieniądz papierowy.¹⁸

Jak zmarł Kubilaj-chan?

Kubilaj zmarł 18 lutego 1294 roku w wieku 78 lat. Historia Yuan podaje, że zachorował na początku roku i zmarł w sali Zitan swojego pałacu w Dadu, a licząc lata po chińsku, przypisuje mu 80 lat. Dodaje, że jego ciało przewieziono na północ i pochowano w dolinie Qinian obok wcześniejszych wielkich chanów; Marco Polo pisze, że wszystkich wielkich chanów chowano w górze, którą nazywa Ałtajem.¹⁹

Po nim władzę objął jego wnuk Temür. Dynastia Yuan rządziła Chinami do 1368 roku, gdy Mingowie wypędzili Mongołów.²⁰

Jak pamięta się dziś Kubilaj-chana?

W Chinach pamięta się go pod imieniem świątynnym Shizu, jako założyciela dynastii Yuan; na Zachodzie dzięki Marcowi Polo i poematowi Samuela Taylora Coleridge’a „Kubla Chan”, ogłoszonemu w 1816 roku. UNESCO wpisało stanowisko Xanadu, ruiny Shangdu w Mongolii Wewnętrznej, na Listę światowego dziedzictwa w 2012 roku.²¹

U wybrzeży wyspy Takashima, u wejścia do zatoki Imari, japońscy archeolodzy wydobyli kotwice, broń i przedmioty z czasów Yuan oraz odnaleźli szczątki co najmniej dwóch statków floty z 1281 roku. Poznaj innych wielkich wodzów imperium mongolskiego.²²

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

Yuan shi, rozdział 4; Du Yuting i Chen Lufan, „Did Kublai Khan’s Conquest of the Dali Kingdom Give Rise to the Mass Migration of the Thai People to the South?”; Mustafa Uyar, „Buqa Chīngsāng”; Yuan shi, rozdział 14; Marco Polo, Opisanie świata; Yuan shi, rozdział 128; Yuan shi, rozdział 127; Yuan shi, rozdział 156; Library of Congress, Mongolia; Gilmar E. Visoni, „Battle of Ain Jalut”; Morris Rossabi, Khubilai Khan. ↩
Yuan shi, rozdział 4; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; Timothy May, „Sorghaghtani Beki”; Columbia University, „Religion Under Mongol Rule”; China Daily, „Amid the ruins of an ancient capital, nature holds sway”; Encyclopaedia Britannica, „Kublai Khan”. ↩
Yuan shi, rozdział 4; Du Yuting i Chen Lufan, „Did Kublai Khan’s Conquest of the Dali Kingdom Give Rise to the Mass Migration of the Thai People to the South?”; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; China Daily, „Amid the ruins of an ancient capital, nature holds sway”; UNESCO World Heritage Centre, „Site of Xanadu”. ↩
Yuan shi, rozdział 4; Mustafa Uyar, „Buqa Chīngsāng”; Morris Rossabi, Khubilai Khan; Library of Congress, Mongolia; Encyclopaedia Britannica, „Kaidu”. ↩
Columbia University, „What was the Mongols' Influence on China?”; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; Columbia University, „Civilian Life Under Mongol Rule”; China Daily, „Amid the ruins of an ancient capital, nature holds sway”; Columbia University, „Public Works Failures”; Columbia University, „Military Successes and Failures”; Yuan shi, rozdział 128. ↩
Yuan shi, rozdział 128; Henry Yule i Henri Cordier, The Travels of Marco Polo. ↩
Yuan shi, rozdział 127; Yuan shi, rozdział 156; Library of Congress, Mongolia. ↩
Yuan shi, rozdział 14; Marco Polo, Opisanie świata. ↩
Yuan shi, rozdział 127; Yuan shi, rozdział 128; Henry Yule i Henri Cordier, The Travels of Marco Polo; Columbia University, „Military Successes and Failures”; Library of Congress, Mongolia. ↩
Yuan shi, rozdział 208; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; Miasto Fukuoka, Time Trip!; Columbia University, „Military Successes and Failures”. ↩
Yuan shi, rozdział 208; James Harry Morris, „Some Reflections on the First Muslim Visitor to Japan”; James P. Delgado, „Relics of the Kamikaze”; Miasto Fukuoka, Time Trip!; Nippon.com, „Ships on the Seabed”. ↩
Yuan shi, rozdział 208; Columbia University, „Military Successes and Failures”; James P. Delgado, „Relics of the Kamikaze”; Nippon.com, „Ships on the Seabed”; Thomas D. Conlan, In Little Need of Divine Intervention. ↩
Columbia University, „Military Successes and Failures”; Encyclopaedia Britannica, „Tran Hung Dao”; Library of Congress, Mongolia; Yuan shi, rozdział 208; Columbia University, „Khubilai Khan (1215-1294)”. ↩
Rein Taagepera, „Expansion and Contraction Patterns of Large Polities”; Mustafa Uyar, „Buqa Chīngsāng”; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”. ↩
Rein Taagepera, „Expansion and Contraction Patterns of Large Polities”; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; Mustafa Uyar, „Buqa Chīngsāng”; Encyclopaedia Britannica, „Kaidu”. ↩
Columbia University, „Khubilai Khan in China”; Columbia University, „What was the Mongols' Influence on China?”; Yuan shi, rozdział 85; Yuan shi, rozdział 74; Encyclopaedia Britannica, „Kublai Khan”; Columbia University, „Religion Under Mongol Rule”; Ina Asim, „Mismanagement under Khubilai Khan”. ↩
Columbia University, „Religion Under Mongol Rule”; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; Yuan shi, rozdział 202; Yuan shi, rozdział 6; Columbia University, „Cultural Life Under Mongol Rule”; Columbia University, „Merchant Life Under Mongol Rule”; Marco Polo, Opisanie świata; Columbia University, „Marco Polo (1254-1324)”; Columbia University, „Khubilai Khan (1215-1294)”. ↩
Columbia University, „Public Works Failures”; Ina Asim, „Mismanagement under Khubilai Khan”. ↩
Yuan shi, rozdział 17; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; Marco Polo, Opisanie świata. ↩
Yuan shi, rozdział 17; Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”; Ina Asim, „Mismanagement under Khubilai Khan”; Columbia University, „Public Works Failures”. ↩
Yuan shi, rozdział 17; Encyclopaedia Britannica, „Kublai Khan”; Encyclopaedia Britannica, „Kubla Khan”; Poetry Foundation, „Kubla Khan by Samuel Taylor Coleridge”; UNESCO World Heritage Centre, „Site of Xanadu”; China Daily, „Amid the ruins of an ancient capital, nature holds sway”. ↩
Nippon.com, „Ships on the Seabed”; James P. Delgado, „Relics of the Kamikaze”; Archaeology. ↩

Źródła

Yuan shi, rozdział 4 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Shizu 1: narodziny, rządy w północnych Chinach, Dali, intronizacja w 1260 roku, chińskie Wikiźródła, „元史/卷004” (po chińsku)
Du Yuting i Chen Lufan, „Did Kublai Khan’s Conquest of the Dali Kingdom Give Rise to the Mass Migration of the Thai People to the South?”, Journal of the Siam Society 77, nr 1 (1989)
Mustafa Uyar, „Buqa Chīngsāng: Protagonist of Qubilai Khan’s Unsuccessful Coup Attempt against the Hülegüid Dynasty”, Belleten 81, nr 291 (2017), s. 373 do 386
Yuan shi, rozdział 14 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Shizu 11: wyprawa przeciw Najanowi, 1287, chińskie Wikiźródła, „元史/卷014” (po chińsku)
Marco Polo, Opisanie świata, wyd. angielskie: The Travels of Marco Polo, t. 1, ks. 1 i 2, z komentarzem Henry’ego Yule’a i Henriego Cordiera (1903), Project Gutenberg, „The Travels of Marco Polo, Volume 1”
Yuan shi, rozdział 128 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Aju, chińskie Wikiźródła, „元史/卷128” (po chińsku)
Yuan shi, rozdział 127 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Bayan, chińskie Wikiźródła, „元史/卷127” (po chińsku)
Yuan shi, rozdział 156 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Zhang Hongfan: bitwa pod Yamen, 1279, chińskie Wikiźródła, „元史/卷156” (po chińsku)
Library of Congress, Federal Research Division, Mongolia: A Country Study, red. Robert L. Worden i Andrea Matles Savada (1989), „Khubilai Khan and the Yuan Dynasty, 1261-1368”
Gilmar E. Visoni, „Battle of Ain Jalut”, EBSCO Research Starters (2022)
Morris Rossabi, Khubilai Khan: His Life and Times (University of California Press, 1988).
Roxann Prazniak i Osman Gazi Özgüdenli, „Kubilay Kağan”, TDV İslâm Ansiklopedisi, t. uzupełniający 2 (2019), s. 88 do 89 (po turecku)
Timothy May, „Sorghaghtani Beki”, EBSCO Research Starters (2024)
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Religion Under Mongol Rule”
China Daily, „Amid the ruins of an ancient capital, nature holds sway” (27 maja 2022)
Encyclopaedia Britannica, „Kublai Khan”
UNESCO World Heritage Centre, „Site of Xanadu”
Encyclopaedia Britannica, „Kaidu”
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „What was the Mongols' Influence on China?”
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Civilian Life Under Mongol Rule”
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Public Works Failures”
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Military Successes and Failures”
Henry Yule i Henri Cordier, komentarz do: Marco Polo, The Travels of Marco Polo, t. 2 (1903), Project Gutenberg, „The Travels of Marco Polo, Volume 2”
Yuan shi, rozdział 208 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Korea i Japonia, chińskie Wikiźródła, „元史/卷208” (po chińsku)
Miasto Fukuoka, Time Trip!, przewodnik po zabytkach miasta (2023), „Genko Borui”
James Harry Morris, „Some Reflections on the First Muslim Visitor to Japan”, American Journal of Islamic Social Sciences 35, nr 3 (2018)
James P. Delgado, „Relics of the Kamikaze”, Archaeology 56, nr 1 (styczeń/luty 2003)
Nippon.com, „Ships on the Seabed: Searching for the Mongol Empire’s Lost Invasion Fleet” (17 września 2024)
Thomas D. Conlan, In Little Need of Divine Intervention: Takezaki Suenaga's Scrolls of the Mongol Invasions of Japan (Cornell University East Asia Program, 2001).
Encyclopaedia Britannica, „Tran Hung Dao”
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Khubilai Khan (1215-1294)”
Rein Taagepera, „Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia”, International Studies Quarterly 41, nr 3 (1997), s. 475 do 504: państwo mongolskie około 20 mln km² w 1260 roku, 23,5 ± 0,3 mln km² w chwili śmierci Kubilaja w 1294 roku i 24 mln km² w 1309 roku; Yuan około 11 mln km² w 1310 roku (tabela, s. 499).
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Khubilai Khan in China”
Yuan shi, rozdział 85 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Traktat o urzędach 1: administracja ustanowiona przez Kubilaja, chińskie Wikiźródła, „元史/卷085” (po chińsku)
Yuan shi, rozdział 74 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Traktat o ofiarach 3: cesarska świątynia przodków, chińskie Wikiźródła, „元史/卷074” (po chińsku)
Ina Asim, University of Oregon, notatki do wykładu History 487, „Mismanagement under Khubilai Khan”
Yuan shi, rozdział 202 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), duchowni buddyjscy i taoistyczni: Pagspa, chińskie Wikiźródła, „元史/卷202” (po chińsku)
Yuan shi, rozdział 6 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Shizu 3: nakaz używania nowego pisma mongolskiego, 1269, chińskie Wikiźródła, „元史/卷006” (po chińsku)
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Cultural Life Under Mongol Rule”
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Merchant Life Under Mongol Rule”
Columbia University, Asia for Educators, The Mongols in World History, „Marco Polo (1254-1324)”
Yuan shi, rozdział 17 (Historia Yuan, spisana w latach 1369 do 1370), Shizu 14: choroba, śmierć i pochówek, 1294, chińskie Wikiźródła, „元史/卷017” (po chińsku)
Encyclopaedia Britannica, „Kubla Khan”
Poetry Foundation, „Kubla Khan by Samuel Taylor Coleridge”
Archaeology, „Shipwreck May Be Part of Kublai Khan’s Invading Fleet” (3 października 2014)