Co wydarzyło się w pierwszej bitwie pod Kernstown?
23 marca 1862 roku Stonewall Jackson, ufając meldunkowi kawalerii, że w Winchester została tylko niewielka część wojsk Unii, zaatakował pod Kernstown i natknął się na całą dywizję Shieldsa, którą tego dnia dowodził pułkownik Nathan Kimball. Po kilku godzinach walki na Sandy Ridge konfederatom zaczęło brakować amunicji i wycofali się. Była to jedyna porażka Jacksona, a jednak tak zaniepokoiła Waszyngton, że Lincoln zatrzymał w Dolinie Shenandoah i pod stolicą wojska, na które liczył McClellan.1
Stonewall Jackson przegrał tylko jedną bitwę w ciągu dwóch lat służby w armii Konfederacji, i przegrał ją w niedzielę tuż na południe od Winchester w Wirginii. Kernstown było porażką taktyczną, która mimo to dała jego przełożonym to, czego chcieli, i otworzyła kampanię w Dolinie Shenandoah, która przyniosła mu sławę.2
Kto wygrał pierwszą bitwę pod Kernstown i dlaczego?
Bitwę wygrała Unia. Dywizja Kimballa utrzymała Pritchard's Hill, rzucała na Sandy Ridge kolejne świeże pułki i o zmierzchu zepchnęła z pola przemęczone, słabsze liczebnie brygady Jacksona. Kampanię wygrali konfederaci: atak przekonał Lincolna, że Jackson jest silniejszy, niż był naprawdę, i wojska przeznaczone na marsz McClellana na Richmond zostały zatrzymane.3
Tło: obrona Doliny
Wiosną 1862 roku główny wysiłek Unii skupiał się na kampanii generała George'a B. McClellana przeciw Richmond, a Dolina Shenandoah była teatrem pobocznym. Dowodził tam siłami Konfederacji Jackson. Jego przełożony, generał Joseph E. Johnston, kazał mu nie dopuścić, by wojska Unii z Doliny ruszyły na wschód, na pomoc McClellanowi.4 › Bitwy siedmiodniowe 1862
Miał do tego bardzo mało ludzi. National Park Service ocenia siły Jacksona w Winchester na ledwie 4000 żołnierzy przeciw około 20 000 generała majora Nathaniela Banksa; Encyclopedia Virginia i American Battlefield Trust piszą o 38 000 żołnierzy Unii zebranych do marszu na północną część Doliny. 11 marca, wobec przytłaczającej przewagi, Jackson oddał Winchester i cofnął się na południe, wciąż szukając okazji do uderzenia.5
Okazja zdawała się nadejść po kilku dniach. Banks zaczął wysyłać część swojej armii na wschód, ku Waszyngtonowi i McClellanowi. Dywizja Shieldsa ruszyła za Jacksonem na południe, doszła aż do Woodstock, nie dogoniwszy go, i 19 i 20 marca wróciła do Winchester. Shields zameldował, że Jackson opuścił Dolinę, a Banks wysłał na wschód dywizję Alpheusa Williamsa i 22 marca sam wyjechał do Waszyngtonu, zostawiając Shieldsa w Winchester samego.6
Armie i dowódcy
Niewielka armia Jacksona składała się z trzech brygad piechoty: generała brygady Richarda Garnetta, który dowodził dawną brygadą samego Jacksona, Brygadą Stonewall, oraz pułkowników Jessego Burksa i Samuela Fulkersona, a do tego z artylerii i 7. pułku kawalerii Wirginii pułkownika Turnera Ashby'ego. Henderson, biograf Jacksona, opisuje tych ludzi jako dzielnych, ale jeszcze nieostrzelanych żołnierzy.7
Ich dowódca miał trzydzieści osiem lat. Thomas J. Jackson, urodzony w 1824 roku w Clarksburgu, na terenie dzisiejszej Wirginii Zachodniej, ukończył West Point, walczył w wojnie z Meksykiem, a potem uczył w Instytucie Wojskowym Wirginii w Lexington. W pierwszej bitwie nad Bull Run w lipcu 1861 roku nieugięta postawa jego brygady przyniosła mu przydomek „Stonewall”, czyli „kamienny mur”.8
Po stronie Unii dywizja Shieldsa liczyła trzy brygady pułkowników Nathana Kimballa, Jeremiaha Sullivana i Erastusa Tylera, z kawalerią i silną artylerią. Dywizja dopiero co zmieniła dowódcę: jej pierwszy dowódca, Frederick Lander, zmarł 2 marca, a Shields objął ją kilka dni później. 22 marca, w potyczce z Ashbym na południe od Winchester, Shields został raniony odłamkiem pocisku i dowództwo na polu bitwy przejął Kimball.9
Liczebność obu stron każde źródło podaje inaczej. Jackson meldował, że miał 3087 piechurów, z których 2742 weszło do walki, oraz 290 kawalerzystów i 27 dział, z czego 18 w akcji. Shields meldował, że jego siły nie przekraczały 7000 ludzi: 6000 piechoty, 750 kawalerii i 24 działa. Współczesne zestawienia mówią o 3500 konfederatach przeciw 6352 żołnierzom Unii (Encyclopedia Virginia) do 3800 przeciw 8500 (American Battlefield Trust), a National Park Service o około 3700 przeciw 7200 w walce.10
Decyzje dowódców
Każdy z generałów źle ocenił drugiego. Po potyczce 22 marca Ashby zameldował Jacksonowi, że w Winchester zostały tylko cztery pułki piechoty z kilkoma działami i kawalerią i że nawet one mają wkrótce odejść; to samo mówili miejscowi, którzy byli za liniami Unii. W rzeczywistości Shields ukrył większość dywizji i wszystkie jego siły wciąż tam były.11
Jackson pospieszył na północ, a jego zmęczone brygady dotarły na pole bitwy wczesnym popołudniem 23 marca po dwóch dniach ciężkiego marszu, zostawiając wielu maruderów przy drodze. Najpierw chciał dać im odpocząć i zaatakować następnego ranka, ale, jak wyjaśnił w raporcie, federalni widzieli jego wojska, a w nocy mogły nadejść posiłki, więc postanowił walczyć od razu. Niechętnie walczył w dzień święty: w liście do żony napisał, że uważał to za swój obowiązek, i modlił się, by nigdy więcej nie znaleźć się w takim położeniu.12
Kimball miał własny kłopot: rannego przełożonego. Shields ze swojego łóżka w Winchester słał rozkazy odpędzenia nieprzyjaciela, pewien, że naprzeciw stoi tylko kawaleria Ashby'ego. Według własnej relacji Kimball uznał, że Shields nie rozumie sytuacji, i postanowił bronić się na dogodnej pozycji, prosząc zamiast tego o posiłki. American Battlefield Trust przyznaje, że słusznie czekał, bo wiadomości Shieldsa zawsze docierały już nieaktualne.13
Przebieg bitwy
Ranek: Pritchard's Hill. Około dziewiątej rano w niedzielę 23 marca kawaleria Ashby'ego z baterią i czterema kompaniami 2. pułku piechoty Wirginii, wysłanymi mu na wsparcie, rozpoczęła bitwę koło osady Kernstown. Kimball skupił oddziały i działa na Pritchard's Hill, pagórku tuż na zachód od Valley Pike, który był znakomitą pozycją obronną, a artyleria Unii odparła stamtąd próby obejścia skrzydła przez Ashby'ego. Brygada Sullivana, według relacji Kimballa, trzymała linię na wschód od drogi.14
Popołudnie: marsz oskrzydlający. Jackson uznał atak na Pritchard's Hill za nierozsądny. Zostawił brygadę Burksa pod Kernstown, a artylerię i dwie pozostałe brygady, Garnetta i Fulkersona, posłał na zachód, na Sandy Ridge, zalesione wzniesienie oskrzydlające pozycję Unii. Kolumny przeszły przez otwarte, błotniste pola pod ogniem dział Unii i dotarły do lasu. Gdy adiutant Sandie Pendleton zameldował, że mogą mieć przed sobą nawet 10 000 ludzi, Jackson odpowiedział mu, jak cytują to zarówno National Park Service, jak i Encyclopedia Virginia: „Wpakowaliśmy się w to”.15
Czwarta: walka pod murem. Kimball posłał na ten manewr brygadę Tylera, pięć pułków, i około czwartej natknęła się ona na konfederatów na grzbiecie. W połowie polany biegł kamienny mur; ludzie Fulkersona dobiegli do niego pierwsi i zasypali gęstym ogniem linię Unii wychodzącą z lasu. Natarcie Unii utknęło przed murem.16
Przez ponad godzinę obie linie walczyły z bliska. Brygada Stonewall stanęła na prawo od Fulkersona, a Jackson wprowadzał do walki pułki, które miał na grzbiecie, ale zdołał tylko utrzymać linię. National Park Service pisze, że Tylera ocaliły jedynie posiłki Kimballa i ogień dział z Pritchard's Hill; Henderson przytacza przyznanie samego Shieldsa, że przez krótki czas walka była nierozstrzygnięta.17
Punkt zwrotny: porzucony mur
O wpół do piątej walka na grzbiecie przeszła w impas, ale Kimball miał jeszcze odwody i rzucał je do boju: większość własnej brygady i część brygady Sullivana, ściągnięte z lewego skrzydła. Konfederaci, i tak słabsi liczebnie, wprowadzili do walki każdego człowieka, jakiego mieli na grzbiecie. Około szóstej większości żołnierzy za murem skończyła się amunicja i byli wyczerpani.18
Widząc nadchodzące świeże oddziały Unii, Garnett kazał Brygadzie Stonewall cofnąć się, póki mogła jeszcze odejść w porządku. Zrobił to na własną odpowiedzialność, bez rozkazu Jacksona, a sąsiednie oddziały musiały pójść w jego ślady. Jackson, który obserwował inną część pola, wpadł w furię i próbował zebrać ludzi, ale linii nie dało się odtworzyć. Dla części konfederatów odwrót zamienił się w ucieczkę.19
Dwa świeże pułki, 5. i 42. Wirginii, przyszły za późno na kontratak i zamiast tego osłaniały odwrót zza muru i kępy drzew. Według relacji Kimballa jego ludzie szli naprzód z okrzykami, gdy zachodziło słońce; oficer 14. pułku Indiany wspominał, że nacierali w nieładzie równie wielkim jak nieprzyjaciel. Walkę zakończyła noc, a konfederaci cofnęli się do Newtown, kilka mil na południe.20
Bilans strat
Oficjalne zestawienia, przytaczane w Battles and Leaders i przez Hendersona, podają straty Unii: 118 zabitych, 450 rannych i 22 zaginionych, razem 590, oraz straty Konfederacji: 80 zabitych, 375 rannych i 263 zaginionych, razem 718; te same sumy podaje American Battlefield Trust. Encyclopedia Virginia liczy 574 ofiary po stronie Unii i 737 po stronie Konfederacji, a National Park Service około 575 i prawie 740.21
Wielu zaginionych konfederatów trafiło do niewoli. Henderson pisze, że kawaleria Unii zgarnęła dwustu lub trzystu ludzi odciętych w czasie odwrotu, a Encyclopedia Virginia wymienia 286 konfederatów wziętych do niewoli lub zaginionych. W pierwszym meldunku do Johnstona Jackson przyznał się do utraty jednego działa i trzech jaszczy.22
Skutki bitwy
Pościg Unii był ostrożny. Ludzie Kimballa dogonili straż tylną konfederatów pod Middletown 24 marca, ale Banks pospieszył na pole bitwy, objął dowództwo i postanowił czekać na posiłki, a Jackson wycofał się w górę Doliny. Dywizję Williamsa, będącą już w drodze na wschód, zawrócono do Doliny.23
Prawdziwy skutek bitwy dał się odczuć w Waszyngtonie. Administracja Lincolna, zawsze niespokojna o stolicę, uznała, że siły Jacksona są znacznie większe, niż były w rzeczywistości. Dywizję Blenkera odesłano od McClellana do zachodniej Wirginii, a korpus McDowella, według Hendersona około 37 000 ludzi, według American Battlefield Trust 40 000, zatrzymano do osłony Waszyngtonu, zamiast wysłać go na półwysep. 4 kwietnia Banks i jego korpus dostali osobne dowództwo, Departament Shenandoah.24
W tym sensie, jak ujmuje to National Park Service, porażka Jacksona dała to, czego chciał Johnston. Sam Jackson od razu tak to widział. „Choć pole bitwy jest w rękach nieprzyjaciela”, napisał w raporcie, „najważniejsze owoce zwycięstwa są nasze”. Konfederacki generał John D. Imboden pisał później, że walka dała federalnym przedsmak bojowych zalet Jacksona, który powstrzymał wycofywanie ich wojsk z Doliny.25
Jackson wrócił. Wzmocniony dywizją Richarda Ewella uderzył na zachód, w góry, i 8 maja wygrał pod McDowell; od 23 do 25 maja pobił Banksa pod Front Royal i Winchester i odepchnął go ku Potomakowi, a 8 i 9 czerwca pokonał federalnych pod Cross Keys i Port Republic.26
Pamięć i dziedzictwo
Jackson obarczył winą Garnetta. Odebrał mu dowództwo, kazał go aresztować i sporządził akt oskarżenia przed sądem wojennym, który zebrał się na krótko w sierpniu 1862 roku, po czym przerwała go kampania; Garnett wrócił do służby i zginął w szarży Picketta pod Gettysburgiem w lipcu 1863 roku. Encyclopedia Virginia nazywa te zarzuty bezpodstawnymi i pisze, że zaszkodziły morale Brygady Stonewall, której żołnierze lubili Garnetta; National Park Service ocenia, że odwrót był słuszną decyzją. Henderson, pełen podziwu biograf Jacksona, przyznaje, że Garnett nie miał prawa cofać się bez rozkazu, ale zauważa, że jego cztery pułki straciły mniej niż piątą część ludzi, gdy wydał ten rozkaz.27 › Stonewall Jackson
Kernstown pokazało też, jak Jackson będzie walczył. Rzucił większość sił w manewr oskrzydlający przeciw skrzydłu nieprzyjaciela i choć przegrał, sprawił, że naczelne dowództwo Unii zaczęło oglądać się na Dolinę. Henderson nazywa to ciosem zadanym we właściwym miejscu i czasie siłą nie większą niż 3000 bagnetów; Encyclopedia Virginia pisze, że przygotował on grunt pod udaną kampanię w Dolinie, która nastąpiła potem.28 › Dowódcy amerykańskiej wojny secesyjnej
Pole bitwy dziś
Kernstown Battlefield Association, stowarzyszenie non profit złożone z wolontariuszy, jest właścicielem pola bitwy na farmie Pritchard-Grim na południe od Winchester i dba o jego zachowanie.29
