ENZaciągnij się

17 kwietnia w historii wojskowości: inwazja w Zatoce Świń, 1961

Historia wojskowości · 17 kwietnia · zimna wojna, KubaCały kalendarz

Autor:

Czarno-biała reprodukcja ilustracji: warszawscy mieszczanie w futrzanych czapkach i płaszczach, z szablami i muszkietami, walczą z rosyjskimi żołnierzami przed barokowym kościołem. Na pierwszym planie leżą polegli.
Walki uliczne w Warszawie w kwietniu 1794 roku na ilustracji Juliusza Kossaka. Domena publiczna. Juliusz Kossak, ilustracja z wydania Pieśni Legionów (wyd. 2, 1910), Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa.
Krótka odpowiedź

17 kwietnia 1961 roku Brygada 2506, kubańscy emigranci wyszkoleni i opłacani przez CIA, wylądowała w Zatoce Świń na Kubie, by obalić Fidela Castro. Wojska kubańskie pod bezpośrednim dowództwem Castro rozbiły brygadę w ciągu dwóch dni. Tego samego dnia w 1794 roku Warszawa powstała przeciw rosyjskiemu garnizonowi.

Lądowanie w Zatoce Świń

W marcu 1960 roku prezydent Dwight D. Eisenhower polecił CIA przygotować tajny program obalenia rządu Fidela Castro na Kubie. Agencja zwerbowała, wyszkoliła i opłacała kubańskich emigrantów, którzy utworzyli Brygadę 2506. John F. Kennedy, wybrany na prezydenta w listopadzie 1960 roku, pozwolił kontynuować ten plan.1

15 kwietnia 1961 roku bombowce B-26 brygady zaatakowały kubańskie lotniska w Hawanie, San Antonio de los Baños i Santiago de Cuba. Późnym wieczorem 16 kwietnia odwołano, ze względów politycznych, kolejne naloty zaplanowane na ranek dnia lądowania. Lądowanie rozpoczęło się 17 kwietnia o pierwszej w nocy. Castro wciąż miał samoloty i zaatakowały one okręty inwazyjne: do połowy przedpołudnia frachtowiec Rio Escondido został zatopiony, a Houston trafiony.2

Wojska kubańskie pod bezpośrednim dowództwem Castro zamknęły przyczółek i w ciągu dwóch dni brygada została rozbita; po południu 19 kwietnia oddziały desantu skapitulowały. Kennedy polecił potem m.in. generałowi Maxwellowi Taylorowi i prokuratorowi generalnemu Robertowi Kennedy'emu zbadać przyczyny porażki. Historycy Departamentu Stanu oceniają, że klęska wzmocniła rząd Castro.3

Upadek Phnom Penh 1975: Czerwoni Khmerzy przejmują Kambodżę

17 kwietnia 1975 · 51 lat temu

Czerwoni Khmerzy zdobyli Phnom Penh, stolicę Republiki Khmerów, co praktycznie zakończyło wojnę domową w Kambodży. Pojmanych żołnierzy Republiki stracono, a zwycięzcy nakazali wysiedlenie mieszkańców z całego miasta.

Pełna historia: Upadek Phnom Penh 1975: Czerwoni Khmerzy przejmują Kambodżę ›

Insurekcja warszawska

17 kwietnia 1794 · 232 lata temu

Warszawa 1794: stolica pod okupacją

Tego samego dnia w 1794 roku Warszawa powstała przeciw rosyjskiemu garnizonowi. Rosyjskim dowódcą, generałem en chef i ambasadorem, był tam Otto Heinrich Igelström. Irena Siwińska z Instytutu Pamięci Narodowej wskazuje jego decyzję o zmniejszeniu o połowę polskiego wojska jako bezpośrednią przyczynę wybuchu powstania. Vadzim Anipiarkou, opierając się na listach Igelströma, ocenia to inaczej: jego zdaniem Igelström spieszył się, by wyprowadzić upatrzonych rekrutów, zanim „zamieszki” to uniemożliwią, a nie chciał wywołać powstania, zaś ostatni reskrypt Katarzyny II do niego był zawoalowanym rozkazem opuszczenia stolicy, który przyszedł za późno.4

Uzbrojeni mieszczanie pod wodzą Jana Kilińskiego uderzyli na rezydencję Igelströma. Rosjanie zostali wyparci, a stolica oswobodzona. Życie i kampanie Kościuszki opisuje nasza biografia Tadeusza Kościuszki, a jego pierwsze zwycięstwo artykuł o bitwie pod Racławicami.5

Szewc, który został bohaterem

Jan Kiliński (1760-1819), szewc pochodzący z Wielkopolski, dorobił się w Warszawie majątku i został radnym miejskim.6

Jego pomnik odsłonięto w Warszawie w 1936 roku. W czasie II wojny światowej Niemcy usunęli go w odwecie za akcję polskiego podziemia, a pomnik przetrwał okupację w Muzeum Narodowym. W 1959 roku przeniesiono go w nowe miejsce.7

Najczęstsze pytania

Co wydarzyło się w Zatoce Świń 17 kwietnia 1961 roku?

Brygada 2506, oddział kubańskich emigrantów wyszkolonych i opłacanych przez CIA, zaczęła lądować w Zatoce Świń o pierwszej w nocy. Samoloty Castro zaatakowały okręty inwazyjne, a w ciągu dwóch dni wojska kubańskie pod bezpośrednim dowództwem Castro rozbiły brygadę; desant skapitulował 19 kwietnia.

Kto zaplanował inwazję w Zatoce Świń?

CIA, której prezydent Eisenhower w marcu 1960 roku polecił przygotować tajny program przeciw Castro. Prezydent Kennedy pozwolił ten plan kontynuować.

Co wydarzyło się w Warszawie 17 kwietnia 1794 roku?

Uzbrojeni mieszczanie wystąpili przeciw rosyjskiemu garnizonowi ambasadora Ottona Heinricha Igelströma i wyparli go z miasta.

Kim był Jan Kiliński?

Szewcem i radnym Warszawy. Instytut Pamięci Narodowej pisze, że dowodził szturmem mieszczan na rezydencję Igelströma.

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

  1. National Security Archive, „The Bay of Pigs Invasion/Playa Girón”; Office of the Historian, „The Bay of Pigs Invasion and its Aftermath, April 1961-October 1962”. ↩
  2. National Security Archive, „The Bay of Pigs Invasion/Playa Girón”; Office of the Historian, „102. Editorial Note”. ↩
  3. National Security Archive, „The Bay of Pigs Invasion/Playa Girón”; Office of the Historian, „The Bay of Pigs Invasion and its Aftermath, April 1961-October 1962”. ↩
  4. Instytut Pamięci Narodowej, „Co łączy Macieja Aleksego Dawidowskiego «Alka» z Janem Kilińskim, bohaterem insurekcji kościuszkowskiej?”; Muzeum Historii Polski, „225 lat temu w Warszawie wybuchła insurekcja”; Vadzim Anipiarkou, „Drugi rozbiór i powstanie kościuszkowskie w świetle korespondencji Ottona Heinricha Igelströma”. ↩
  5. Instytut Pamięci Narodowej, „Co łączy Macieja Aleksego Dawidowskiego «Alka» z Janem Kilińskim, bohaterem insurekcji kościuszkowskiej?”; Muzeum Historii Polski, „225 lat temu w Warszawie wybuchła insurekcja”; Vadzim Anipiarkou, „Drugi rozbiór i powstanie kościuszkowskie w świetle korespondencji Ottona Heinricha Igelströma”. ↩
  6. Instytut Pamięci Narodowej, „Co łączy Macieja Aleksego Dawidowskiego «Alka» z Janem Kilińskim, bohaterem insurekcji kościuszkowskiej?”; Muzeum Historii Polski, „225 lat temu w Warszawie wybuchła insurekcja”. ↩
  7. Instytut Pamięci Narodowej, „Co łączy Macieja Aleksego Dawidowskiego «Alka» z Janem Kilińskim, bohaterem insurekcji kościuszkowskiej?”; Muzeum Historii Polski, „225 lat temu w Warszawie wybuchła insurekcja”; Instytut Sztuki PAN, „Smyczyński Walenty”. ↩

Źródła

Chwała oręża Twojej ojczyzny

Punkty zwrotne dziejów

Maraton, Gaugamela, Kanny, Konstantynopol, Waterloo, Stalingrad: dni, w których świat zmienił kurs.

Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e.Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e.Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.Upadek Konstantynopola 1453Bitwa pod Waterloo 1815Bitwa pod Stalingradem 1942-1943

Na podstawie kraju, którego nie zapisujemy · dlaczego? ·

Przeżyj wielkie bitwy

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Zaciągnij się poniżej, a gdy aplikacja wystartuje, wyślemy Ci meldunek na skrzynkę.

Albo zaopatrz kampanię na Ko-fi ›