19 listopada w historii: operacja Uran i mowa gettysburska

Krótka odpowiedź

19 listopada 1942 roku Armia Czerwona rozpoczęła operację Uran: uderzyła w armie rumuńskie na skrzydłach frontu pod Stalingradem i w ciągu kilku dni okrążyła niemiecką 6. Armię. Tego samego dnia w 1863 roku Abraham Lincoln wygłosił mowę gettysburską, a w 1941 roku HMAS Sydney i niemiecki rajder Kormoran zatopiły się nawzajem u wybrzeży Australii Zachodniej.

Ocaña, 1809

Około 30-tysięczna armia francuska króla Józefa i marszałka Soulta zaatakowała na otwartej równinie pod Ocañą, na południe od Madrytu, ponad 50-tysięczną armię hiszpańską generała Areizagi. Francuska jazda obeszła prawe skrzydło Hiszpanów i uderzyła na piechotę, armia hiszpańska poszła w rozsypkę, a tysiące żołnierzy złożyły broń.¹

Pełna historia: Ocaña, 1809 ›

Mowa gettysburska, 1863

Abraham Lincoln przemawiał podczas poświęcenia Narodowego Cmentarza Żołnierzy w Gettysburgu po oratorze Edwardzie Everetcie, który mówił dwie godziny. Jego mowa trwała około dwóch minut i liczyła 272 słowa, a National Park Service nazywa ją najsłynniejszym przemówieniem w historii Ameryki.²

Pełna historia: Mowa gettysburska, 1863 ›

HMAS Sydney i Kormoran, 1941

U wybrzeży Australii Zachodniej krążownik HMAS Sydney podszedł do statku wyglądającego na holenderski frachtowiec; był to przebrany niemiecki rajder Kormoran, który z bliska otworzył ogień. Oba okręty otrzymały śmiertelne trafienia i zatonęły, a z 645 ludzi Sydney nie ocalał nikt.³

Pełna historia: HMAS Sydney i Kormoran, 1941 ›

Operacja Uran, 1942

19 listopada wojska radzieckie uderzyły nad Donem, na północny zachód od Stalingradu, na trzecią armię rumuńską, a następnego dnia drugie uderzenie spadło na południe od miasta. W ciągu kilku dni kleszcze się zamknęły, zamykając w okrążeniu niemiecką armię Paulusa wraz z resztkami dwóch armii rumuńskich.⁴

Pełna historia: Operacja Uran, 1942 ›

Najczęstsze pytania

Co się wydarzyło pod Ocañą 19 listopada 1809 roku?

Około 30-tysięczna armia francuska króla Józefa i marszałka Soulta rozgromiła na otwartej równinie na południe od Madrytu ponad 50-tysięczną armię hiszpańską generała Areizagi. Bitwę rozstrzygnęła francuska jazda.

Ocaña, 1809 ›

Jak długa była mowa gettysburska?

272 słowa, wypowiedziane w ciągu około dwóch minut po dwugodzinnej mowie Edwarda Everetta.

Mowa gettysburska, 1863 ›

Jak zginął HMAS Sydney?

Podszedł blisko do niemieckiego rajdera Kormoran, przebranego za statek handlowy, i w walce, która się wywiązała, zatonęły oba okręty. Zginęli wszyscy 645 Australijczycy na pokładzie.

HMAS Sydney i Kormoran, 1941 ›

Czym była operacja Uran?

Radziecką kontrofensywą pod Stalingradem, rozpoczętą 19 listopada 1942 roku, która uderzyła w armie rumuńskie na skrzydłach i w ciągu kilku dni okrążyła niemiecką 6. Armię.

Operacja Uran, 1942 ›

Źródła

Sir Charles Oman, A History of the Peninsular War, t. III (Oxford, 1908), cz. XVII, rozdz. IV, Project Gutenberg (po angielsku)

William F. P. Napier, History of the War in the Peninsula and in the South of France, t. III, ks. IX, Project Gutenberg (po angielsku)

Biblioteka Kongresu, „The Gettysburg Address” (po angielsku)

US Government Publishing Office, Ben’s Guide, „Gettysburg Address Facts and Figures” (po angielsku)

National Park Service, Gettysburg National Military Park, „David Wills House 3D Tour” (po angielsku)

Australian War Memorial, „HMAS Sydney II and the Kormoran” (po angielsku)

Western Australian Museum, „Battle with the HSK Kormoran” (po angielsku)

Earl F. Ziemke i Magna E. Bauer, Moscow to Stalingrad: Decision in the East, US Army Center of Military History, 1987, rozdział 22, „Thrust and Counterthrust”

Deutsches Historisches Museum, LeMO, „Die Schlacht um Stalingrad” (po niemiecku)

19 listopada w historii wojskowości: operacja Uran, 1942, i mowa gettysburska, 1863