21 maja 1940 roku dwa brytyjskie bataliony czołgów i dwa bataliony piechoty kontratakowały pod Arras w bok 7. Dywizji Pancernej Erwina Rommla, gdy niemieckie czołgi parły ku kanałowi La Manche. Zajęły kilka wsi i wzięły około 400 jeńców, a nocą się wycofały, lecz niemieckie dowództwo wzięło ten cios za znacznie silniejsze natarcie.
Bitwa pod Arras
21 maja 1940 · 86 lat temu
Armia przecięta na pół
20 maja 1940 roku niemiecki wyłom na południe od Arras się poszerzył, a niemieckie wojska pancerne dotarły do wybrzeża kanału La Manche pod Abbeville, odcinając armie alianckie na północy od reszty Francji. Jedną z dywizji pancernych, które parły obok Arras, była 7., dowodzona przez generała majora Erwina Rommla.1
Lord Gort, dowódca Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, utworzył zgrupowanie Frankforce pod dowództwem generała majora Franklyna: 5. i 50. Dywizję, każdą tylko o dwóch brygadach, oraz 1. Brygadę Czołgów Armii. W raporcie Gorta plan to przeciwnatarcie na południe od Arras; brytyjski historyk oficjalny L. F. Ellis dowodzi, że rozkaz dla Franklyna z 20 maja nakazywał tylko wsparcie załogi Arras i zablokowanie dróg na południe od miasta, a o przeciwnatarciu nie było w nim mowy.2
Dwa bataliony i wyczerpana brygada czołgów
Większość obu dywizji poszła na obronę Arras i linii Scarpe, więc natarcie 21 maja wykonały dwa bataliony czołgów, 4. i 7. Królewski Pułk Czołgów, z dwoma batalionami piechoty. Oddziałami natarcia dowodził generał major G. le Q. Martel, a ruszyły one wczesnym popołudniem.3
Długie przemarsze i awarie wyczerpały 1. Brygadę Czołgów Armii. Według brytyjskiej historii oficjalnej wystawiła do natarcia 74 czołgi: 58 Mark I, uzbrojonych tylko w karabin maszynowy, i 16 większych Mark II z armatą 2-funtową.4
Przez wsie
Dwie kolumny obeszły Arras od zachodu i południa i zajęły kilka wsi, wśród nich Agny i Beaurains, gdzie natrafiły na 6. Pułk Strzelców na skrzydle dywizji Rommla i zadały ciężkie straty jego 1. batalionowi. Niemieckie działa przeciwpancerne były za słabe na ciężko opancerzone czołgi brytyjskie; wiele z nich zniszczono lub rozjechano razem z obsługami.5
Brytyjskie czołgi zatrzymały w końcu artyleria i działa przeciwlotnicze Rommla, w tym działa kalibru 88 mm, strzelające z linii ogniowej na zachód od Wailly. Ellis uznał, że w twierdzeniu Rommla o rozstrzygającej roli tego ognia jest wiele racji, i zauważył, że brytyjskie natarcie nie miało porównywalnego wsparcia artylerii.6
Odwrót o zmroku
Gdy zapadła noc, brytyjskie kolumny wycofano w stronę Arras. Na zachodnim skrzydle współdziałała francuska lekka kawaleria zmechanizowana.7
7. Dywizja Pancerna odnotowała tego dnia straty 378 ludzi zabitych, rannych i zaginionych, w tym 173 zaginionych, oraz utratę dziewięciu czołgów średnich i kilku lekkich. Brytyjczycy wzięli około 400 jeńców: „blisko 400” według Ellisa, „ponad 400” według raportu Gorta.8
Wśród odznaczonych po bitwie był Alfred Longstaff z Królewskiego Pułku Czołgów, nagrodzony Medalem Wojskowym; The Tank Museum przytacza jego uzasadnienie, które opisuje, jak w lekkim czołgu wielokrotnie próbował dotrzeć do trafionego czołgu swojego dowódcy.9
Wstrząs nieproporcjonalny do sił
Niemieccy dowódcy wzięli to natarcie za znacznie większe, niż było: na mapach sytuacyjnych Rommla figuruje jako atak pięciu dywizji brytyjskich, a jego relacja mówi o przewadze liczebnej nieprzyjaciela. Rundstedt, dowódca Grupy Armii A, zaliczył natarcia pod Arras do powodów, by przed dalszym marszem zebrać dywizje pancerne. 24 maja czołgi zatrzymano przed Dunkierką z decyzji Rundstedta, którą Hitler zatwierdził, odwiedzając go tego ranka.10
Ellis ocenił, że w ogólnym celu akcja odniosła „a considerable measure of success”, znaczny sukces; jej bezpośredni cel „was bound to fail”, musiał zawieść, jeśli nie poszłyby za nią siły zdolne utrzymać teren, a mimo to był to „at least a limited success”, co najmniej ograniczony sukces (przekład nasz). The Tank Museum nazywa ją udanym alianckim przeciwnatarciem, które pozwoliło ewakuować wojska francuskie i brytyjskie z Dunkierki. O kolejnych dniach opowiada nasza strona o 22 maja i artykuł o ewakuacji z Dunkierki, a o niemieckim dowódcy biografia Erwina Rommla.11
Także 21 maja: Iquique, 1879
W czasie wojny o Pacyfik eskadra chilijska popłynęła 16 maja na północ, zostawiając Esmeraldę i Covadongę, by utrzymywały blokadę Iquique. Rankiem 21 maja przed portem pojawiły się peruwiańskie pancerniki Huáscar pod dowództwem komandora Miguela Grau i Independencia; Esmeraldą dowodził Arturo Prat.12
Po kilku godzinach ostrzału Huáscar trzykrotnie staranował Esmeraldę. Przy pierwszym uderzeniu Prat z szablą w ręku wskoczył na pokład Huáscara i zginął. Esmeralda zatonęła po trzecim uderzeniu, nie opuściwszy bandery. Ścigając Covadongę, Independencia wpadła na skały przy Punta Gruesa i przepadła. O dalszych losach Huáscara opowiada nasz artykuł o bitwie pod Angamos.13
Także tego dnia
Bitwa pod Abaranem
21 maja 1918 · 108 lat temu
W czasie kampanii kaukaskiej wojska osmańskie maszerujące na Erywań natrafiły w wąwozie Basz Abaran na opór Ormian. Ormiański kontratak zmusił Turków do odwrotu, a zwycięstwa pod Abaranem i Sardarapatem umożliwiły powstanie Demokratycznej Republiki Armenii.
