ENZaciągnij się

23 lipca w historii wojskowości: bitwa pod Kijami, 1759

Historia wojskowości · 23 lipca · wojna siedmioletniaCały kalendarz

Autor:

Odręczny XVIII-wieczny plan bitwy tuszem i akwarelą: u góry armia pruska w jasnych pasach, pośrodku zalesiony, podmokły strumień, poniżej linia pruskiego natarcia i armia rosyjska w czerwonych pasach i blokach ustawiona przed wsią Pałck, a w prawym dolnym rogu droga i kartusz z tytułem.
„Plan de la Bataille de Paltzig”: francuski rękopiśmienny plan bitwy z 23 lipca 1759 roku, z armią pruską u góry i armią rosyjską na czerwono przed wsią Pałck. Domena publiczna. Bibliothèque nationale de France (Bibliothèque de l'Arsenal), Wikimedia Commons.
Krótka odpowiedź

23 lipca 1759 roku pod Kijami koło Sulechowa (wówczas Kay i Züllichau) armia rosyjska hrabiego Sałtykowa odparła pruski korpus generała von Wedela, który zaatakował ją przez podmokły strumień. Wedel wycofał się za Odrę. 23 lipca 1914 roku Austro-Węgry wręczyły Serbii 48-godzinne ultimatum.

Bitwa pod Kijami

23 lipca 1759 · 267 lat temu

Kay, Paltzig czy Kije

Bitwa ma wiele nazw. Pruski Sztab Generalny nazywa ją bitwą pod Kay, Masłowski bitwą pod Paltzig, a słownik Brockhausa i Efrona opisuje ją pod hasłem Züllichau jako „zwaną także” bitwą pod Paltzig (przekład nasz). Polskie komunikaty konserwatorskie mówią o bitwie pod Kijami, zwanej też bitwą pod Pałckiem lub pod Sulechowem.1

Także 23 lipca: ultimatum Austro-Węgier dla Serbii, 1914

O szóstej wieczorem 23 lipca 1914 roku baron Giesl, poseł austro-węgierski w Belgradzie, wręczył rządowi serbskiemu notę żądającą odpowiedzi w ciągu 48 godzin, do szóstej wieczorem w sobotę 25 lipca. Historyczka Annika Mombauer pisze, że celowo zredagowano ją tak, by była nie do przyjęcia. 28 lipca 1914 roku Austro-Węgry wypowiedziały Serbii wojnę, o czym opowiadamy na stronie 28 lipca.2

Zatrzymać Rosjan

W lipcu 1759 roku armia rosyjska hrabiego Sałtykowa maszerowała na połączenie z Austriakami generała Laudona. Fryderyk Wielki, niezadowolony z hrabiego Dohny, który wciąż cofał się przed Rosjanami, oddał dowództwo armii stojącej naprzeciw nich generałowi porucznikowi von Wedelowi. Rozkaz królewski głosił, że Wedel ma być dla wojsk tym, kim był dyktator w czasach Rzymian, i że należy go słuchać tak, jakby sam król był obecny (przekład nasz). Wedel przybył do armii 22 lipca z rozkazem zaatakowania Rosjan, jeśli nie zdoła inaczej przeszkodzić ich połączeniu z Austriakami.3

Marsz wokół pruskiego skrzydła

Rosjanie byli znacznie silniejsi, choć liczby się różnią: pruska historia Sztabu Generalnego liczy około 27 400 Prusaków wobec około 52 300 Rosjan, słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona do 27 500 wobec około 40 000, a lubuski wojewódzki konserwator zabytków od 28 do 30 tysięcy wobec około 50 tysięcy. Rosyjski historyk wojskowości D. F. Masłowski liczy do 40 000 Rosjan razem z wojskami nieregularnymi.4

Sałtykow nie czekał na atak. Obszedł lewe skrzydło armii pruskiej i pomaszerował do Paltzig (dziś Pałck), by zachować drogę do Austriaków. Tam Rosjanie stanęli za strumieniem otoczonym podmokłymi łąkami, które krępowały każde natarcie.5

Natarcie za natarciem

Wedel uderzył po południu, według Archenholtza i Masłowskiego około czwartej. Jego brygady wchodziły do walki jedna po drugiej, w miarę jak nadchodziły, i każdą odpierał ogień rosyjskiej artylerii i muszkietów. Masłowski ocenił, że Wedel rozdrobnił główne siły w cząstkowych natarciach.6

Walka trwała do wieczora. Zginął generał von Wobersnow, jeden z najbardziej cenionych pruskich dowódców, a po stronie rosyjskiej poległ generał Demiku.7

Straty i droga pod Kunowice

Straty pruskie były ciężkie: 6776 zabitych, rannych i zaginionych według Sztabu Generalnego, ponad 7000 według Masłowskiego oraz słownika Brockhausa i Efrona. Rosjanie stracili około 5000 ludzi: 4833 według historii Sztabu Generalnego, do 5000 według Masłowskiego i około 5000 według Brockhausa i Efrona.8

Wedel cofnął się za Odrę. Historia Sztabu Generalnego oceniła, że Sałtykow przepuścił rzadką okazję do zniszczenia pobitego korpusu. Austriacy Laudona połączyli się następnie z Rosjanami w pobliżu Frankfurtu nad Odrą, a 12 sierpnia 1759 roku Fryderyk zaatakował ich pod Kunowicami.9

Najczęstsze pytania

Kto wygrał bitwę pod Kijami?

Armia rosyjska hrabiego Sałtykowa. Pruski korpus Wedela zaatakował ją przez podmokły strumień, został odparty z ciężkimi stratami i cofnął się za Odrę.

Dlaczego bitwa ma tyle nazw?

Pruski Sztab Generalny nazwał ją bitwą pod Kay, rosyjski historyk Masłowski bitwą pod Paltzig, a słownik Brockhausa i Efrona opisuje ją pod hasłem Züllichau. Polskie komunikaty konserwatorskie mówią o bitwie pod Kijami, pod Pałckiem lub pod Sulechowem.

Dlaczego Wedel zaatakował liczniejszą armię?

Fryderyk Wielki dał mu władzę dyktatora i rozkaz ataku, jeśli nie zdoła inaczej przeszkodzić połączeniu Rosjan z Austriakami. Zanim uderzył, Rosjanie obeszli jego skrzydło i zajęli silną pozycję za podmokłym strumieniem pod Paltzig.

Ile wyniosły straty pod Kijami?

To zależy od źródła. Pruski Sztab Generalny liczy 6776 strat pruskich i 4833 rosyjskich; Masłowski oraz słownik Brockhausa i Efrona podają ponad 7000 strat pruskich i około 5000 rosyjskich.

Co wydarzyło się po bitwie pod Kijami?

Wedel cofnął się za Odrę, Rosjanie i Austriacy połączyli się w pobliżu Frankfurtu nad Odrą, a 12 sierpnia 1759 roku Fryderyk Wielki zaatakował ich pod Kunowicami.

Co wydarzyło się 23 lipca 1914 roku?

Poseł austro-węgierski w Belgradzie wręczył rządowi serbskiemu notę żądającą odpowiedzi w ciągu 48 godzin, do szóstej wieczorem 25 lipca. 28 lipca Austro-Węgry wypowiedziały Serbii wojnę.

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

  1. Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona, „Цюллихау”; Großer Generalstab, „Die Kriege Friedrichs des Großen. Dritter Teil”; Masłowski, „Der Siebenjährige Krieg nach russischer Darstellung. III. Theil”; Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków, „Pole bitwy pod Kijami - wizyta przedstawicieli NID”. ↩
  2. „Collected Diplomatic Documents relating to the Outbreak of the European War”; „Austro-Hungarian Red Book”; Annika Mombauer, „July Crisis 1914”. ↩
  3. Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona, „Цюллихау”; Archenholtz, „Geschichte des siebenjährigen Krieges in Deutschland”; Großer Generalstab, „Die Kriege Friedrichs des Großen. Dritter Teil”; „Politische Correspondenz Friedrich's des Grossen”. ↩
  4. Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona, „Цюллихау”; Großer Generalstab, „Die Kriege Friedrichs des Großen. Dritter Teil”; Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków, „Pole bitwy pod Kijami - wizyta przedstawicieli NID”; Masłowski, „Der Siebenjährige Krieg nach russischer Darstellung. III. Theil”. ↩
  5. Großer Generalstab, „Die Kriege Friedrichs des Großen. Dritter Teil”; Masłowski, „Der Siebenjährige Krieg nach russischer Darstellung. III. Theil”; Archenholtz, „Geschichte des siebenjährigen Krieges in Deutschland”. ↩
  6. Masłowski, „Der Siebenjährige Krieg nach russischer Darstellung. III. Theil”; Archenholtz, „Geschichte des siebenjährigen Krieges in Deutschland”; Großer Generalstab, „Die Kriege Friedrichs des Großen. Dritter Teil”. ↩
  7. Masłowski, „Der Siebenjährige Krieg nach russischer Darstellung. III. Theil”; Archenholtz, „Geschichte des siebenjährigen Krieges in Deutschland”; Sałtykow, „Реляція къ Ея Императорскому Величеству отъ Генерала Графа Салтыкова”. ↩
  8. Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona, „Цюллихау”; Großer Generalstab, „Die Kriege Friedrichs des Großen. Dritter Teil”; Masłowski, „Der Siebenjährige Krieg nach russischer Darstellung. III. Theil”. ↩
  9. Słownik encyklopedyczny Brockhausa i Efrona, „Цюллихау”; Masłowski, „Der Siebenjährige Krieg nach russischer Darstellung. III. Theil”; Archenholtz, „Geschichte des siebenjährigen Krieges in Deutschland”; Großer Generalstab, „Die Kriege Friedrichs des Großen. Dritter Teil”; Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków, „Pole bitwy pod Kijami - wizyta przedstawicieli NID”. ↩

Źródła

Chwała oręża Twojej ojczyzny

Punkty zwrotne dziejów

Maraton, Gaugamela, Kanny, Konstantynopol, Waterloo, Stalingrad: dni, w których świat zmienił kurs.

Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e.Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e.Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.Upadek Konstantynopola 1453Bitwa pod Waterloo 1815Bitwa pod Stalingradem 1942-1943

Na podstawie kraju, którego nie zapisujemy · dlaczego? ·

Przeżyj wielkie bitwy

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Zaciągnij się poniżej, a gdy aplikacja wystartuje, wyślemy Ci meldunek na skrzynkę.

Albo zaopatrz kampanię na Ko-fi ›