Późnym wieczorem 7 lipca 1937 roku japońscy żołnierze na nocnych ćwiczeniach przy moście Marco Polo pod Pekinem, nazywanym wtedy Peiping, starli się z chińskimi żołnierzami 29. Armii przy moście i w otoczonym murami miasteczku Wanping. Każda strona obwiniała drugą, a incydent przerodził się w pełną wojnę Chin z Japonią. 7 lipca 1944 roku Japończycy przypuścili masowy atak na Saipanie.
Incydent na moście Marco Polo
7 lipca 1937 · 89 lat temu
Północne Chiny w 1937 roku
Japonia utrzymywała wojska w północnych Chinach na podstawie protokołu z 1901 roku, zawartego przez Chiny z mocarstwami, i późniejszych porozumień. W nocy 7 lipca oddział japońskich żołnierzy z Fengtai pod Pekinem, nazywanym wtedy Peiping, odbywał nocne ćwiczenia w pobliżu mostu Marco Polo, czyli Lukouchiao. Przy moście i w pobliskim, otoczonym murami miasteczku Wanping stali chińscy żołnierze 29. Armii.1
Sporne było nawet prawo do ćwiczeń w tym miejscu. Ambasada Japonii w Waszyngtonie twierdziła, że daje je chińsko-japoński protokół z 1902 roku i że Chińczyków uprzedzono o manewrach; ambasada Chin pisała, że manewry były niedozwolone nawet w świetle protokołu z 1901 roku; ambasada USA w Pekinie uznała japońskie racje za bezpodstawne.2
Strzał w ciemności
Krótko przed północą w pobliżu mostu padły strzały. Kto je oddał, było sporne od początku: „Chińska i japońska wersja incydentu są różne”, napisał w październiku komitet Ligi Narodów (przekład nasz).3
Według wersji japońskiej to chińscy żołnierze 29. Armii otworzyli ogień do Japończyków; ambasada Japonii w Waszyngtonie dodawała, że zrobili to „bez żadnego powodu” (przekład nasz).4
Według wersji chińskiej Japończycy zgłosili zaginięcie żołnierza i zażądali wpuszczenia do Wanping, by przeszukać miasteczko; gdy odmówiono, zaatakowali je. Chińscy urzędnicy dodawali, że zaginiony żołnierz w rzeczywistości wrócił. Ambasada Chin w Waszyngtonie pisała, że wojska japońskie „nagle zaatakowały miasto Wanping” (przekład nasz).5
Rano 8 lipca, gdy w Wanping przebywali negocjatorzy, walka wybuchła znowu i znów każda strona obwiniała drugą.6
Zaplanowany czy nie?
Każda strona zarzucała drugiej, że incydent zaplanowała. 11 lipca rząd Japonii obarczył winą bezprawny ostrzał ze strony 29. Armii w środku nocy 7 lipca, a gabinet nazwał incydent ponad wszelką wątpliwość zaplanowaną zbrojną akcją antyjapońską strony chińskiej (przekład nasz). Urzędnik chińskiego MSZ powiedział ambasadzie USA 9 lipca, że incydent był „wyraźnie zaplanowany przez Japończyków”, a Czang Kaj-szek oświadczył w przemówieniu w Kulingu, że „łatwo dostrzec, iż incydent pod Lukouchiao nie jest nagłym i przypadkowym zdarzeniem” (przekład nasz).7
Ani komitet Ligi Narodów, ani ambasada USA w Pekinie nie próbowały rozstrzygać, kto strzelił pierwszy. Liga zestawiła obie wersje, a ambasada w raporcie z sierpnia napisała: „Zapewne nigdy nie da się ustalić, czy strzał, od którego zaczęły się walki w pobliżu mostu Marco Polo, oddał Japończyk czy Chińczyk” (przekład nasz).8
Od incydentu do wojny
11 lipca podpisano lokalne porozumienie. Tego samego dnia japoński gabinet postanowił wzmocnić swoją armię w północnych Chinach oddziałami Armii Kwantuńskiej z Mandżurii i armii stacjonującej w Korei oraz wysłać dalsze jednostki z Japonii, deklarując zarazem politykę nierozszerzania incydentu.9
Porozumienie nie przetrwało. Walki objęły okolice Pekinu, a do końca lipca 29. Armia wycofała się z rejonu Pekinu i Tianjinu (Tientsin) i Japończycy zajęli oba miasta. Starcie przerodziło się w pełną wojnę Chin z Japonią.10
Przez dziesięciolecia Chiny datowały swoją wojnę obronną od 7 lipca 1937 roku. W styczniu 2017 roku chińskie Ministerstwo Edukacji poleciło datować ją w podręcznikach od 18 września 1931 roku, czyli od incydentu mukdeńskiego, co czyni z niej wojnę czternastoletnią. Atak na Pearl Harbor, który wciągnął Stany Zjednoczone do wojny z Japonią, opisujemy w artykule o ataku.11
Także tego dnia
Bitwa pod Periteorion
7 lipca 1345 · 681 lat temu
Pod murami twierdzy Periteorion w Tracji bułgarski watażka Momcził stanął przeciw sprzymierzonym wojskom bizantyjskim i tureckim Jana VI Kantakuzena, w czasie bizantyjskiej wojny domowej. Przyparci do murów ludzie Momcziła zostali rozbici, a on sam zginął.
1944: wczesnym rankiem na Saipanie Japończycy przypuścili masowy atak banzai przez równinę Tanapag przeciw 1. i 2. batalionowi amerykańskiego 105. Pułku Piechoty. Podpułkownik William J. O’Brien, dowódca 1. batalionu, zginął i pośmiertnie otrzymał Medal Honoru. Liczenie przeprowadzone dla 27. Dywizji wykazało w rejonie ataku 4311 zabitych Japończyków; Crowl zaznacza, że część z nich zginęła wcześniej od ognia okrętów lub artylerii. O lądowaniu na Saipanie piszemy na naszej stronie o 15 czerwca.12
