W nocy z 24 na 25 marca 1944 roku 76 alianckich lotników uciekło tunelem „Harry” ze Stalagu Luft III, niemieckiego obozu jenieckiego w Żaganiu (wówczas Sagan). Na wolność dotarło tylko trzech; spośród 73 schwytanych 50 zamordowano z rozkazu Hitlera. 24 marca 1863 roku powstańcy styczniowi stoczyli bój z Rosjanami pod Krasnobrodem.
Tom, Dick i Harry
Stalag Luft III był obozem Luftwaffe dla zestrzelonych alianckich lotników pod Żaganiem na Śląsku, wówczas niemieckim Sagan. Masową ucieczkę z jego północnej części przygotował komitet ucieczek kierowany przez majora (Squadron Leader) Rogera Bushella z RAF. W przygotowaniach brały udział setki jeńców: podrabiali dokumenty, szyli ubrania, rysowali mapy i kopali.1
Zaczęto kopać trzy tunele, nazwane „Tom”, „Dick” i „Harry”. „Toma” odkryli strażnicy, „Dicka” porzucono, więc ucieczka poszła tunelem „Harry”, liczącym ponad 100 metrów.2
Siedemdziesięciu sześciu
Do ucieczki doszło w nocy z 24 na 25 marca 1944 roku. Jeden po drugim 76 ludzi przeczołgało się „Harrym” i wydostało poza obóz. Potem strażnicy zauważyli wychodzących z tunelu i ucieczka została przerwana.3
Spośród 76 zbiegów 73 zostało schwytanych. Na wolność dotarło tylko trzech: dwóch Norwegów i Holender.4
Pięćdziesięciu
Pięćdziesięciu schwytanych rozstrzelało gestapo z rozkazu Hitlera. Sześciu z nich było polskimi lotnikami. 23 czerwca 1944 roku minister spraw zagranicznych Anthony Eden poinformował Izbę Gmin, że Niemcy przyznali się do rozstrzelania 50 oficerów, i zapowiedział, że winni zostaną wytropieni.5
Historię tę opowiedział film „Wielka ucieczka” z 1963 roku. Inne ucieczki, od Colditz po Auschwitz, opisujemy w artykule o najsłynniejszych ucieczkach w historii wojen.6
Bitwa pod Krasnobrodem
24 marca 1863 · 163 lata temu
Także 24 marca: Krasnobród, 1863
Powstanie styczniowe przeciw rosyjskiemu panowaniu w Królestwie Polskim wybuchło w styczniu 1863 roku. 24 marca oddział rosyjski pod dowództwem majora Ogolina natknął się w lasach pod Krasnobrodem na oddział powstańczy Marcina Borelowskiego, znanego jako „Lelewel”. Dwa dni wcześniej oddział ten spalił rosyjskie magazyny w Hrubieszowie. Strzelcy „Lelewela” otworzyli ogień z lasu przy drodze i wprawili w zamęt kozaków idących na czele kolumny, ale idąca za nimi piechota rosyjska odpowiedziała ogniem.7
Widząc przewagę nieprzyjaciela, „Lelewel” nakazał odwrót. Bój trwał zaledwie dwie godziny, a powstańcy ponieśli ciężkie straty. Potem obie strony ogłosiły sukces: urzędowy warszawski „Dziennik Powszechny” doniósł, że banda „Lelewela” została „zupełnie rozbita”, a powstańczy biuletyn, że napad został odparty, a oddział poszedł dalej.8
Także 24 marca: operacja Varsity, 1945
24 marca 1945 roku, gdy armie marszałka Montgomery’ego forsowały Ren, brytyjska 6. i amerykańska 17. Dywizja Powietrznodesantowa wylądowały na wschodnim brzegu pod Wesel w operacji Varsity, powietrznodesantowej części tego forsowania. Miały opanować wzgórza za rzeką i wesprzeć przeprawiające się wojska.9
Także tego dnia
Potyczka pod Yevenes
24 marca 1809 · 217 lat temu
Pod Los Yébenes w Hiszpanii pułk polskich lansjerów płk. Jana Konopki został zaskoczony przez znacznie liczniejszą kawalerię hiszpańską w czasie wojny na Półwyspie Iberyjskim. Wycofujący się ułani przebili się lancami przez karabinierów, którzy zagradzali im wąską górską drogę.
