ENZaciągnij się

29 lipca w historii wojskowości: bitwa pod Kleidion, 1014

Historia wojskowości · 29 lipca · bizantyjski podbój BułgariiCały kalendarz

Mapa z zaznaczonym miejscem bitwy: Przełęcz Kleidion koło wsi Klucz, między górami Biełasica i Ograżden, Bułgaria
Położenie: Przełęcz Kleidion koło wsi Klucz, między górami Biełasica i Ograżden, Bułgaria. Mapa lokalizacji: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna)
Krótka odpowiedź

29 lipca 1014 roku (dzień i miesiąc podaje Jan Skylitzes) bizantyjskie oddziały Nikefora Ksifiasa zeszły z gór na tyły armii cara Bułgarii Samuela, która broniła muru zamykającego przełęcz Kleidion, koło dzisiejszej wsi Klucz. Bułgarzy rzucili się do ucieczki, a cesarz Bazyli II przełamał opuszczony mur. Skylitzes pisze, że Bazyli kazał potem oślepić około 15 000 jeńców, „jak mówią”, i odesłał ich do Samuela, a każdą setkę prowadził człowiek, któremu zostawiono jedno oko; na ten widok Samuel zasłabł i zmarł dwa dni później. Historycy wątpią w tę liczbę, a przydomek Bułgarobójcy pojawił się dopiero po pokoleniach. Tego samego dnia w 1693 roku Francuzi zwyciężyli pod Landen.

Bitwa pod Kleidion, 1014: Bazyli Bułgarobójca

29 lipca 1014 · 1012 lat temu

Przez dekady cesarz Bazyli II prowadził cierpliwą, wyniszczającą wojnę z państwem bułgarskim cara Samuela. W 1014 roku Bazyli zaciskał pętlę, a Samuel próbował powstrzymać cesarski pochód, fortyfikując wąską przełęcz pod Kleidion w górach Belasica.

Pełna historia: Bitwa pod Kleidion, 1014: Bazyli Bułgarobójca ›

Także tego dnia

Landen, 1693. Pod wsią Neerwinden francuska armia marszałka de Luxembourg pokonała armię sprzymierzonych Wilhelma III. Książę Berwick, który walczył po stronie francuskiej, pisze, że jazda Luxembourga stanęła w polu widzenia nieprzyjaciela 28 lipca, a bitwę odłożono do „the next day, the 29th” („następnego dnia, 29.”, przekład nasz). Relacja sprzymierzonych w „London Gazette”, datowana „July 30. N. S.”, podaje, że „On the 29th by break of day the Enemies whole Army came in sight of us” („29. o świcie ukazała się nam cała armia nieprzyjaciela”, przekład nasz), a Fortescue tytułuje swój plan „Landen, 19th (29th) July 1693”. Według „Gazette” Francuzi zostali odparci we wszystkich atakach, a przewaga była po stronie sprzymierzonych do czwartej po południu, gdy Francuzi zajęli wieś na prawym skrzydle sprzymierzonych i przełamali szaniec, a król „would never put on his Armour, though he was every where in the hottest of the Action” („nie chciał włożyć zbroi, choć był wszędzie w najgorętszym wirze walki”, przekład nasz). „Gazette” ocenia Francuzów na „above 80000 effective Men” („ponad 80 000 zdolnych do walki”, przekład nasz), a sprzymierzonych na „not more than 45000” („nie więcej niż 45 000”, przekład nasz); Fortescue pisze o „fifty thousand against eighty thousand” („pięćdziesięciu tysiącach przeciw osiemdziesięciu”, przekład nasz). Berwick, wzięty tego dnia do niewoli przez swojego wuja, brygadiera Churchilla, podaje straty sprzymierzonych na blisko 20 000 ludzi, a francuskie na co najmniej 8000; Fortescue podaje około 8000 po stronie francuskiej i około 12 000 zabitych, rannych i jeńców po stronie sprzymierzonych.1

Najczęstsze pytania

Kto wygrał bitwę pod Kleidion?

Armia bizantyjska Bazylego II. Według Jana Skylitzesa Nikefor Ksifias poprowadził oddział wokół góry na południe od przełęczy i uderzył na Bułgarów od tyłu, a gdy ci uciekali, Bazyli przełamał ich mur.

Czy Bazyli II naprawdę oślepił 15 000 jeńców?

Skylitzes podaje około 15 000, dodając „jak mówią”; Kałojan Kiriłow pisze o około 14 000. Georgios Theotokis uważa tę liczbę za przesadzoną, Catherine Holmes przypuszcza, że została źle przepisana albo wyolbrzymiona, a Paul Stephenson, jak streszcza go Timothy May, dowodzi, że oślepionych było mniej.

Kiedy zmarł car Samuel?

Skylitzes pisze, że zmarł dwa dni po tym, jak ujrzał powracających oślepionych żołnierzy. Datę 6 października podaje dopisek w jednym z rękopisów Skylitzesa; Kiriłow i Theotokis podają 6 października 1014 roku.

Kiedy Bazylego II po raz pierwszy nazwano Bułgarobójcą?

Według współczesnych historyków dopiero po jego śmierci. Stephenson, jak streszcza go May, wiąże ten przydomek z polityką XII wieku, a Theotokis pisze, że jest on poświadczony dopiero na początku XIV wieku.

Gdzie leżała przełęcz Kleidion?

Kiriłow umieszcza bułgarską zaporę w wąwozie między górami Biełasica i Ograżden, w miejscu dzisiejszej wsi Klucz koło Petricza; również Theotokis sytuuje bitwę w pobliżu Klucza.

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

  1. The London Gazette, „From Monday July 24. to Thursday July 27. 1693”; James FitzJames, „Memoirs of the Marshal Duke of Berwick. Written by himself”; J. W. Fortescue, „British Campaigns in Flanders, 1690-1794”. ↩

Źródła

Chwała oręża Twojej ojczyzny

Punkty zwrotne dziejów

Maraton, Gaugamela, Kanny, Konstantynopol, Waterloo, Stalingrad: dni, w których świat zmienił kurs.

Na podstawie kraju, którego nie zapisujemy · dlaczego? ·

Przeżyj wielkie bitwy

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Zaciągnij się poniżej, a gdy aplikacja wystartuje, wyślemy Ci meldunek na skrzynkę.

Albo zaopatrz kampanię na Ko-fi ›