ENZaciągnij się

29 listopada w historii wojskowości: wybuch powstania listopadowego, 1830

Historia wojskowości · 29 listopada · powstanie listopadoweCały kalendarz

Autor:

Nocny obraz warszawskiego placu pod niebem rozświetlonym na czerwono łuną pożaru: szeregi żołnierzy z nasadzonymi bagnetami przed budynkiem Arsenału, oficer na białym koniu przejeżdża przez plac, a na pierwszym planie uzbrojeni mieszczanie walczą wśród poległych i porozrzucanych szabel.
„Wzięcie Arsenału w noc 29 listopada 1830 roku”, obraz Marcina Zaleskiego z 1831 roku. Muzeum Narodowe w Warszawie. Domena publiczna. Muzeum Narodowe w Warszawie, Wikimedia Commons.
Krótka odpowiedź

Wieczorem 29 listopada 1830 roku sprzysiężenie podchorążych warszawskiej Szkoły Podchorążych Piechoty, kierowane przez Piotra Wysockiego, wystąpiło przeciw panowaniu rosyjskiemu w Królestwie Polskim. Atak na Belweder nie przyniósł pojmania wielkiego księcia Konstantego, ale lud Warszawy z pomocą polskich żołnierzy zdobył Arsenał i wybuchło powstanie listopadowe.1

Sprzysiężenie podchorążych

Tajne sprzysiężenie, które wywołało powstanie, zawiązało się w 1828 roku w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie pod przewodem podporucznika Piotra Wysockiego. Wybuch przyspieszyły rewolucje 1830 roku we Francji i Belgii, a wieść o mobilizacji wojsk rosyjskich skłoniła spiskowców do natychmiastowego działania.2

Wybuch wyznaczono na szóstą wieczorem 29 listopada, a sygnałem miał być pożar browaru na warszawskim Solcu. Atak na Belweder, siedzibę wielkiego księcia Konstantego, brata cara i naczelnego wodza wojska w Królestwie, nie przyniósł jego pojmania. Z rąk spiskowców zginęło sześciu polskich generałów, którzy odmówili przyłączenia się do powstania. Przełomem było zdobycie Arsenału i jego broni przez lud Warszawy z udziałem żołnierzy 4. pułku piechoty.3

Dziesięć miesięcy wojny

Powstanie przerodziło się w wojnę, która trwała do jesieni 1831 roku. Do jej bitew należą stoczona w obronie Warszawy bitwa o Olszynkę Grochowską 25 lutego 1831 roku i bitwa pod Ostrołęką. We wrześniu 1831 roku Rosjanie szturmem zdobyli Warszawę, a w październiku powstanie dobiegło końca.4

Hasło powstania i losy jego emigrantów opisujemy w artykule Za wolność naszą i waszą, a jego dowódców i bohaterów w sylwetkach Józefa Bema i Emilii Plater.

Bitwa pod Spring Hill 1864: noc, w której armia Unii się wymknęła

29 listopada 1864 · 161 lat temu

Konfederacka Armia Tennessee generała Johna Bella Hooda zaatakowała pod Spring Hill w Tennessee siły Unii generała Johna Schofielda w czasie kampanii Franklin-Nashville. Starcie zakończyło się sukcesem Unii, której oddziały nocą bezpiecznie wycofały się na północ, w stronę Franklin.

Pełna historia: Bitwa pod Spring Hill 1864: noc, w której armia Unii się wymknęła ›

Najczęstsze pytania

Kiedy wybuchło powstanie listopadowe?

Wieczorem 29 listopada 1830 roku w Warszawie, gdy sprzysiężenie podchorążych pod wodzą Piotra Wysockiego wystąpiło przeciw panowaniu rosyjskiemu.5

Skąd nazwa powstanie listopadowe?

Od nocy z 29 na 30 listopada 1830 roku, kiedy wybuchło w Warszawie. Po angielsku nazywa się je November Uprising albo November Insurrection.6

Jak zakończyło się powstanie listopadowe?

We wrześniu 1831 roku Rosjanie szturmem zdobyli Warszawę, a w październiku powstanie dobiegło końca.7

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

  1. dzieje.pl, „W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. wybuchło Powstanie Listopadowe”; Encyclopaedia Britannica, „November Insurrection”; Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Przebieg powstania listopadowego”. ↩
  2. dzieje.pl, „W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. wybuchło Powstanie Listopadowe”; Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Przebieg powstania listopadowego”; Encyclopaedia Britannica, „November Insurrection”. ↩
  3. dzieje.pl, „W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. wybuchło Powstanie Listopadowe”; Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Przebieg powstania listopadowego”; Encyclopaedia Britannica, „November Insurrection”. ↩
  4. dzieje.pl, „W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. wybuchło Powstanie Listopadowe”; Encyclopaedia Britannica, „November Insurrection”; Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Przebieg powstania listopadowego”. ↩
  5. dzieje.pl, „W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. wybuchło Powstanie Listopadowe”; Encyclopaedia Britannica, „November Insurrection”; Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Przebieg powstania listopadowego”. ↩
  6. dzieje.pl, „W nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. wybuchło Powstanie Listopadowe”; Encyclopaedia Britannica, „November Insurrection”. ↩
  7. Encyclopaedia Britannica, „November Insurrection”; Zintegrowana Platforma Edukacyjna, „Przebieg powstania listopadowego”. ↩

Źródła

Chwała oręża Twojej ojczyzny

Punkty zwrotne dziejów

Maraton, Gaugamela, Kanny, Konstantynopol, Waterloo, Stalingrad: dni, w których świat zmienił kurs.

Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e.Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e.Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.Upadek Konstantynopola 1453Bitwa pod Waterloo 1815Bitwa pod Stalingradem 1942-1943

Na podstawie kraju, którego nie zapisujemy · dlaczego? ·

Przeżyj wielkie bitwy

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Zaciągnij się poniżej, a gdy aplikacja wystartuje, wyślemy Ci meldunek na skrzynkę.

Albo zaopatrz kampanię na Ko-fi ›