8 maja w historii wojskowości: dzień zwycięstwa w Europie, 1945

We wczesnych godzinach 7 maja 1945 roku w kwaterze głównej generała Dwighta D. Eisenhowera w Reims generał Alfred Jodl podpisał bezwarunkową kapitulację wszystkich niemieckich sił lądowych, morskich i powietrznych. Akt podpisano o 2.41; nakazywał on wojskom niemieckim zaprzestać działań o 23.01 czasu środkowoeuropejskiego 8 maja. Dowództwo radzieckie zażądało ponownego podpisania kapitulacji w Berlinie.¹

Karlshorst

Druga ceremonia odbyła się w Karlshorst, we wschodniej części Berlina, gdzie kwaterę miał marszałek Gieorgij Żukow. W imieniu niemieckich sił zbrojnych podpisali feldmarszałek Wilhelm Keitel, admirał Hans-Georg von Friedeburg i generał pułkownik Hans-Jürgen Stumpff; za aliantów podpisali marszałek lotnictwa Arthur Tedder i Żukow, a jako świadkowie generałowie Carl Spaatz i Jean de Lattre de Tassigny. Akt berliński różnił się od tekstu z Reims tylko kilkoma szczegółami.²

Godzina podawana jest różnie. Pogue, za meldunkiem Teddera, umieszcza podpisy niemieckie około 23.30 8 maja i zaznacza, że inne relacje podają godzinę później; muzeum w Karlshorst podaje około 0.45 9 maja, na dokumencie datowanym na 8 maja. W Moskwie był już 9 maja i dopiero wtedy Związek Radziecki ogłosił kapitulację.³

Dzień zwycięstwa w Europie

Wielka Brytania i Stany Zjednoczone ogłosiły kapitulację 8 maja. W Waszyngtonie prezydent Harry S. Truman odczytał tego ranka dziennikarzom swoją proklamację: „This is a solemn but glorious hour. General Eisenhower informs me that the forces of Germany have surrendered to the United Nations” („To uroczysta, lecz chwalebna godzina. Generał Eisenhower informuje mnie, że siły Niemiec skapitulowały przed Narodami Zjednoczonymi”; przekład nasz). Dzień ten nazwano dniem zwycięstwa w Europie, VE Day. Wojna z Japonią trwała dalej: skończyła się dopiero w sierpniu, cztery miesiące później.⁴

W Polsce 8 maja jest od 2015 roku Narodowym Dniem Zwycięstwa, świętem państwowym. Ta sama ustawa zniosła Narodowe Święto Zwycięstwa i Wolności obchodzone 9 maja na mocy dekretu z 8 maja 1945 roku.⁵

Spotsylvania, 1864: wyścig do Laurel Hill

8 maja 1864 roku w Wirginii zaczęła się bitwa pod Spotsylvania Court House. Po bitwie w Wilderness, opisanej na naszej stronie 5 maja, armia Ulyssesa S. Granta ruszyła nocą na południe; Grant meldował, że wymarsz zaczął się 7 maja o 21.00. Konfederacka kawaleria Fitzhugha Lee tarasowała Brock Road, ścinając drzewa w poprzek drogi. Richard H. Anderson, który prowadził teraz korpus Longstreeta, tej samej nocy maszerował ku Spotsylvanii równoległą drogą.⁶

Rankiem 8 maja V Korpus Warrena wyszedł z lasu pod Laurel Hill i zaatakował. Piechota Andersona była tam jednak pierwsza: ogień z jej okopu odrzucił czołową dywizję Unii, a jej dowódca, generał John C. Robinson, został ciężko ranny od pierwszej salwy. „The Confederates had won the race” („Konfederaci wygrali wyścig”; przekład nasz), pisał konfederacki generał E. M. Law, a National Park Service używa tych samych słów.⁷

Podkowa i dwa tygodnie wyniszczenia

Korpus Ewella, który nadszedł na prawo od Andersona, budował linię po ciemku wzdłuż wzniesień i utworzył wielki występ skierowany na północ, nazwany przez żołnierzy Podkową (Mule Shoe). 10 maja kolumna pułkownika Emory’ego Uptona wdarła się w zachodnie ramię występu, zanim ją odparto. O świcie 12 maja II Korpus Hancocka zaatakował szczyt występu, a walka o Krwawy Kąt trwała do nocy; wczesnym rankiem 13 maja okazało się, że konfederaci wycofali się na nową linię na tyłach. Śmierć Sedgwicka 9 maja opisujemy na naszej stronie 9 maja, a natarcie z 12 maja na naszej stronie 12 maja.⁸

Korpus Hancocka ruszył na południe w nocy 20 maja, a reszta armii poszła za nim 21 maja. Wykaz strat Unii w Official Records podaje dla 8-21 maja 18 399 zabitych, rannych oraz wziętych do niewoli lub zaginionych; tę samą liczbę podaje American Battlefield Trust. Straty konfederackie znane są tylko częściowo; National Park Service szacuje je na 10 000, a American Battlefield Trust na 12 687. Trust uznaje bitwę za taktycznie nierozstrzygniętą, a National Park Service pisze, że federalni nie zdołali pod Spotsylvanią uzyskać przewagi. Rywalizację obu wodzów opisujemy w artykule Grant kontra Lee.⁹

Także 8 maja: Palo Alto, 1846

8 maja 1846 roku armia Zachary’ego Taylora, maszerująca z Point Isabel na odsiecz fortowi oblężonemu naprzeciw Matamoros, napotkała meksykańską armię Mariana Aristy na prerii Palo Alto. Taylor oceniał własne siły na nie więcej niż 2300 ludzi i tę samą liczbę podaje National Park Service; nieprzyjaciela szacował na około 6000, a park przypisuje Ariście 3200 ludzi. Była to przede wszystkim bitwa artyleryjska i największe straty zadały działa Taylora, w tym dwa 18-funtowe. Major Samuel Ringgold z artylerii został śmiertelnie ranny.¹⁰

Straty liczone są różnie: Taylor zameldował najpierw 4 zabitych i 42 rannych, obecny na polu bitwy Grant pisze o dziewięciu zabitych i czterdziestu siedmiu rannych, a park o 9 zabitych, 44 rannych i 2 zaginionych; dla Meksykanów park podaje 102 zabitych, 129 rannych i 26 zaginionych. Do rana Arista opuścił pole bitwy, a 9 maja obie armie starły się znowu pod Resaca de la Palma.¹¹