Kiedy rozegrała się bitwa nad Trebbią w 1799 roku?

Trwała trzy dni, od 17 do 19 czerwca 1799 roku, w czasie wojny z II koalicją.

Kto wygrał bitwę nad Trebbią w 1799 roku?

Wygrała armia rosyjsko-austriacka feldmarszałka Aleksandra Suworowa, zmuszając armię francuską generała Jacques'a Macdonalda do odwrotu ku Genui.

Dlaczego bitwa nad Trebbią była ważna?

Nie dopuściła do połączenia Macdonalda z armią Moreau; po niej pobita armia Macdonalda mogła już tylko przedzierać się na wybrzeże genueńskie.

Czy Polacy walczyli nad Trebbią?

Tak. W armii Macdonalda walczył Legion Polski Jana Henryka Dąbrowskiego. Osłaniał odwrót Francuzów i został niemal zniszczony; według ZPE przeżyło około 1500 żołnierzy.

Bitwa nad Trebbią 1799: Suworow zatrzymuje Macdonalda

Q: Ilu żołnierzy zginęło nad Trebbią w 1799 roku?

Jomini szacuje straty trzech dni na ponad 12 000: sprzymierzeni przyznali się do 5600 wyłączonych z walki, a Francuzi stracili ponad 7000. Clausewitz ocenia je na około 6000 i 8000. Nazajutrz sprzymierzeni wzięli w Piacenzy około 5000 rannych Francuzów.

Nieznany artysta, Bitwa nad Trebbią (1799), Państwowe Muzeum Historyczne w Moskwie, przez Wikimedia Commons, domena publiczna.

W skrócie

Co wydarzyło się nad Trebbią w 1799 roku?

Od 17 do 19 czerwca 1799 roku na równinie na zachód od Piacenzy w północnych Włoszech armia rosyjsko-austriacka feldmarszałka Aleksandra Suworowa pokonała francuską Armię Neapolitańską generała Jacques’a Macdonalda, która próbowała połączyć się z drugą armią francuską we Włoszech, dowodzoną przez Moreau. Po trzech dniach walk nad rzekami Tidone i Trebbia Macdonald wycofał się przez Apeniny ku Genui. Legion Polski Jana Henryka Dąbrowskiego, walczący w jego szeregach, poniósł ciężkie straty.¹

Wiosną 1799 roku pozycja Francji we Włoszech się załamała. Wojna z II koalicją zaczęła się tam od starć armii francuskiej i austriackiej nad Adygą: 26 marca Francuzi zaatakowali pod Weroną i Legnago ze zmiennym szczęściem, a 5 kwietnia zostali pobici pod Magnano. Potem do Austriaków dołączył rosyjski korpus liczący od 18 000 do 20 000 ludzi, a dowództwo sprzymierzonych objął feldmarszałek Aleksander Suworow. Sprzymierzeni sforsowali Addę pod Cassano 27 kwietnia i weszli do Mediolanu, a Francuzi, dowodzeni już przez generała Moreau, cofnęli się ku Apeninom i Genui.²

Dwie armie francuskie

Dalej na południu generał Jacques Macdonald dostał rozkaz opuszczenia państw Neapolu i Rzymu i poprowadzenia Armii Neapolitańskiej na północ. Jomini pisze, że z nieznanych mu powodów Macdonald przez dziesięć dni pozostawał w Toskanii w zupełnej bezczynności; wyruszył 9 czerwca, 12 czerwca pobił Austriaków pod Modeną i ruszył w górę Padu przez Parmę ku Piacenzy. Moreau miał wyjść z gór w stronę Tortony, a dywizja generała Victora, schodząca doliną Taro, przeszła pod rozkazy Macdonalda. Jomini podaje, że Macdonald miał bez Victora 26 000 piechoty i 3000 jazdy; Clausewitz ocenia, że ze wszystkimi dywizjami mógł stanąć do bitwy z 36 000 ludzi.³ › Bitwa nad Addą, 1799

Wśród nich był Legion Polski generała Jana Henryka Dąbrowskiego, utworzony w 1797 roku z Polaków, którzy u boku rewolucyjnej Francji chcieli walczyć o odbudowę rozebranej ojczyzny. Materiały Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej podają, że w 1797 roku legiony we Włoszech liczyły około 7000 żołnierzy, a od 1799 roku walczyły z Austrią i Rosją.⁴

Suworow uznał, że dwie armie francuskie nie mogą się połączyć. Zostawił korpus Bellegarde’a do blokady Aleksandrii i Tortony oraz do obserwowania Moreau, wieczorem 15 czerwca przeprawił się przez Bormidę i pospieszył na wschód, wysyłając przodem do Stradelli szefa sztabu Chastelera, by wsparł austriackiego generała Karla Otta, który cofał się przed francuską strażą przednią za Tidone.⁵

17 czerwca: nad Tidone

Teren między Padem a pogórzem Apeninów był równiną pociętą kanałami, rowami i murami, przez którą płynęły na północ do Padu rzeki: Trebbia tuż na zachód od Piacenzy i Tidone dalej na zachód. 17 czerwca Victor przeszedł Tidone i zaatakował Otta, a Salm, Rusca i Dąbrowski nadeszli mu z pomocą. Ott właśnie zamierzał się wycofać, gdy przybył Melas z posiłkami, a za nim rosyjska straż przednia Bagrationa. Wtedy na pole bitwy przybył sam Suworow: posłał księcia Gorczakowa z kozakami i piechotą na flankę Polaków Dąbrowskiego, podczas gdy Ott atakował ich od czoła, i Polacy zostali odrzuceni za Tidone. Bagration uderzył na Victora i Salma, jazda spadła na flankę Victora i wycięła część jego piechoty, która pod Castel Bosco sformowała czworobok, a Francuzi wycofali się za Trebbię.⁶

18 czerwca: przez Trebbię

Na 18 czerwca Suworow zaplanował obejście lewego skrzydła francuskiego: Rosenberg z dywizjami Bagrationa i Szwejkowskiego miał przejść Tidone, a potem Trebbię pod Rivaltą, blisko gór. Macdonald, wciąż czekając na dywizje Oliviera i Montricharda, zamierzał zaatakować dopiero 19 czerwca. Po południu Bagration uderzył na legion Dąbrowskiego, Victor przeszedł Trebbię, by mu pomóc, i po ciężkiej walce Rosjanie wzięli górę, a Victor o zmroku wycofał się za rzekę. Na pozostałej części frontu dzień zakończył się głównie kanonadą. Około dziewiątej wieczorem, po fałszywym alarmie, trzy francuskie bataliony weszły w koryto rzeki; sprzymierzeni wzięli to za natarcie, obie strony posłały piechotę i jazdę i bezładna walka w świetle księżyca, w której artyleria strzelała na oślep w kłębowisko ludzi, trwała do jedenastej.⁷

19 czerwca: ostatnie natarcie

19 czerwca Macdonald, licząc, że Moreau pojawi się na tyłach sprzymierzonych, zaatakował, by oskrzydlić oba skrzydła przeciwnika. Dąbrowski wyszedł przez Rivaltę, ale Bagration odrzucił go za Trebbię; Victor i Rusca wdarli się w powstałą lukę i zepchnęli dywizję Szwejkowskiego ku Casaliggio, dopóki Bagration i Chasteler nie kontratakowali i nie zmusili ich do odwrotu za rzekę. W centrum Olivier i Montrichard przeszli Trebbię, ale austriacki odwód księcia Liechtensteina, maszerujący na wsparcie prawego skrzydła sprzymierzonych, zawrócił i uderzył na ich flankę, a żołnierze Montricharda rzucili się do ucieczki. Na prawym skrzydle francuskim Watrin dotarł do Calendasco i posunął się ku Ponte Tidone, ale gdy reszta armii została pobita, odwołano go za Trebbię.⁸

Odwrót i straty

Obie armie były wyczerpane, ale Macdonald nie miał już odwodów, wielu jego generałów było rannych, brakowało amunicji, a od Moreau nie było wieści, więc w nocy z 19 na 20 czerwca wycofał się nad Nurę. Jomini szacuje straty trzech dni na ponad 12 000 ludzi po obu stronach: sprzymierzeni przyznawali się do 5600 wyłączonych z walki, a Francuzi stracili ponad 7000; Clausewitz ocenia straty na około 6000 sprzymierzonych i 8000 Francuzów. 20 czerwca, jak pisze Jomini, Melas wszedł do Piacenzy i wziął około 5000 rannych z Armii Neapolitańskiej, wśród nich generałów Oliviera, Ruscę i Salma, a pod San Giorgio 17. półbrygada liniowa została otoczona i złożyła broń. Armia Macdonalda przedostała się na wybrzeże genueńskie, a jego kwatera główna stanęła w pobliżu Genui 17 lipca. Dla Polaków, jak pisze ZPE, bitwa była niemal zagładą: osłaniając odwrót Francuzów, legion Dąbrowskiego został zdziesiątkowany przez armię Suworowa i przeżyło zaledwie około 1500 żołnierzy.⁹

Po Trebbii

Dąbrowski się nie poddał. Ranny pod Bosco w październiku ocalał, jak przypomina ZPE, tylko dlatego, że kula utkwiła w książce w kieszeni na piersi, i odbudował legion: pod koniec 1800 roku sama I Legia liczyła ponad 6000 żołnierzy. Nad tą samą rzeką rozegrała się dawniejsza bitwa: w 218 roku p.n.e. Hannibal rozbił armię rzymską nad Trebią. O życiu Dąbrowskiego opowiada nasza biografia.¹⁰