ENZaciągnij się

18 marca w historii wojskowości: bitwa pod Neerwinden, 1793

Historia wojskowości · 18 marca · wojna pierwszej koalicjiCały kalendarz

Autor:

Rycina z lat 1794-1807 przedstawiająca bitwę pod Neerwinden: na pierwszym planie ścierają się jeźdźcy z szablami wśród poległych, obok miasteczka z wysoką wieżą kościoła unosi się dym, a przez pagórkowate pola ciągną szeregi wojska.
„Veldslag met de Oostenrijkers, bij Neerwinden, op den 18den van Lentemaand 1793”, rycina Reiniera Vinkelesa i Daniëla Vrijdaga według rysunku Jacques’a François Josepha Swebacha, datowana przez Rijksmuseum na lata 1794-1807. Domena publiczna. Reinier Vinkeles i Daniël Vrijdag według Jacques’a François Josepha Swebacha, Rijksmuseum w Amsterdamie (RP-P-OB-86.226).
Krótka odpowiedź

18 marca 1793 roku generał Charles-François Dumouriez zaatakował austriacką armię księcia Koburga pod Neerwinden, w dzisiejszej Belgii. Jego prawe skrzydło i centrum utrzymały się, ale lewe skrzydło Mirandy poszło w rozsypkę i Francuzi przegrali. W ciągu trzech tygodni Dumouriez stracił Belgię i przeszedł do Austriaków. W 1871 roku wybuchło powstanie Komuny Paryskiej.

Bitwa pod Neerwinden

18 marca 1793 · 233 lata temu

Powrót z Holandii

Na początku 1793 roku Dumouriez był w Holandii, a generał Francisco de Miranda oblegał Maastricht. 1 marca Austriacy przekroczyli Rurę i pobili Francuzów pod Aldenhoven, a Miranda musiał zwinąć oblężenie.1

Dumouriez pospiesznie wrócił i w połowie marca dołączył do armii w Louvain. 16 marca obie armie starły się pod Tirlemont. Armia Koburga stanęła wtedy za Małą Gete, z arcyksięciem Karolem i strażą przednią na prawym skrzydle i Clerfaytem na lewym.2

Osiem kolumn

Dumouriez podzielił armię na osiem kolumn: prawym skrzydłem dowodził Valence, centrum książę Chartres, a lewym skrzydłem Miranda. Kolumny ruszyły wczesnym rankiem, a strzelanina zaczęła się około siódmej.3

Na prawym skrzydle wieś Neerwinden kilkakrotnie przechodziła z rąk do rąk, a wieczorem trzymali ją Austriacy. Valence został ranny, prowadząc jazdę przeciw austriackiej kawalerii. O zmroku walka na prawym skrzydle i w centrum wciąż była nierozstrzygnięta.4

Lewe skrzydło ustępuje

Na lewym skrzydle Francuzi zajęli Dormael, ale Austriacy je odbili, a arcyksiążę Karol rzucił potem piechotę i jazdę na dywizję Ruaulta, która poszła w rozsypkę. Ochotnicy uciekli, zostawiając żołnierzy liniowych samych. Zginął Guiscard, dowódca artylerii.5

Miranda wycofał się do Tirlemont. Dumouriez dowiedział się o tym dopiero w nocy, pojechał na lewe skrzydło i zastał Mirandę w Tirlemont.6

Kto zawinił?

Dumouriez obwiniał Mirandę: gdyby utrzymał linię Gete, bitwa byłaby wygrana. Historyk wojskowości Jomini nazwał ten zarzut niesprawiedliwym, a biograf Koburga Witzleben naciąganym. Zdaniem historyka Arthura Chuqueta Miranda przegrał, bo nie zdołał porwać za sobą żołnierzy, a Neerwinden przesądziło o utracie Belgii, tak jak Jemappes o jej zdobyciu.7

Liczebność i straty

Francuzi mieli, zależnie od źródła, od około 40 000 do 48 000 ludzi, a Austriacy od około 32 000 do 43 000, z liczniejszą jazdą. Francuzi stracili około 4000 ludzi i 30 dział. Armia Koburga straciła 97 oficerów i 2747 żołnierzy.8

Od odwrotu do zdrady

19 marca Dumouriez wycofał prawe skrzydło i centrum za Gete. Tysiące ochotników zdezerterowały. 24 marca armia opuściła Brukselę. Dumouriez podjął rozmowy z szefem sztabu Koburga, pułkownikiem Mackiem, i planował marsz na Paryż i przywrócenie monarchii.9

Na początku kwietnia do jego kwatery w Saint-Amand przybyli minister wojny Beurnonville i czterej deputowani Konwentu, by go wezwać do stawienia się, a Dumouriez kazał ich aresztować i wydać Austriakom. Armia nie poszła za nim i 5 kwietnia przeszedł do Austriaków. Poszli z nim Valence i książę Chartres, przyszły król Ludwik Filip. O jesiennej kampanii 1793 roku piszemy w artykule o bitwie pod Wattignies.10

Operacja Menu 1969: tajne bombardowanie Kambodży

18 marca 1969 · 57 lat temu

Operacja Menu była tajną kampanią amerykańskich bombardowań wschodniej Kambodży w czasie wojny wietnamskiej, wymierzoną w bazy armii północnowietnamskiej i Vietcongu przy granicy z Wietnamem Południowym. Pełny zapis tych nalotów odtajniono dopiero w 2000 roku.

Pełna historia: Operacja Menu 1969: tajne bombardowanie Kambodży ›

Także tego dnia

1871: przed świtem oddziały generała Vinoya ruszyły, by zabrać armaty Gwardii Narodowej ze wzgórza Montmartre w Paryżu. Tłum otoczył żołnierzy, żołnierze 88. pułku przeszli na jego stronę, a generał Lecomte został aresztowany. Późnym popołudniem Lecomte i generał Clément Thomas zostali rozstrzelani w domu przy rue des Rosiers. Ten dzień rozpoczął powstanie Komuny Paryskiej.11

Najczęstsze pytania

Kto wygrał bitwę pod Neerwinden w 1793 roku?

Austriacka armia księcia Koburga. Francuskie prawe skrzydło i centrum trzymały się do zmroku, ale lewe skrzydło Mirandy poszło w rozsypkę i cofnęło się do Tirlemont, a nazajutrz Dumouriez wycofał się za Gete.

Ile wojsk walczyło pod Neerwinden?

Źródła się różnią: od około 40 000 do 48 000 Francuzów przeciw od około 32 000 do 43 000 Austriaków, którzy mieli silniejszą jazdę.

Jakie były straty pod Neerwinden?

Francuzi stracili około 4000 ludzi i 30 dział; armia Koburga 97 oficerów i 2747 żołnierzy.

Kto zawinił we francuskiej klęsce?

Dumouriez obwiniał Mirandę za odwrót. Jomini nazwał to niesprawiedliwym, Witzleben naciąganym; Chuquet pisze, że Miranda nie zdołał porwać za sobą żołnierzy.

Co stało się z Dumouriezem po Neerwinden?

Oddał Belgię, pertraktował z Austriakami, aresztował ministra wojny i czterech deputowanych wysłanych, by go wezwać, nie zdołał pociągnąć za sobą armii i 5 kwietnia 1793 roku przeszedł do Austriaków.

Przypisy

Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.

  1. A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”; Ramsay Weston Phipps, „The Armies of the First French Republic and the Rise of the Marshals of Napoleon I”; k.k. Kriegs-Archiv, „Oesterreichische militärische Zeitschrift”. ↩
  2. A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Ramsay Weston Phipps, „The Armies of the First French Republic and the Rise of the Marshals of Napoleon I”; Antoine-Henri Jomini, „Histoire critique et militaire des guerres de la Révolution”. ↩
  3. Ramsay Weston Phipps, „The Armies of the First French Republic and the Rise of the Marshals of Napoleon I”; Antoine-Henri Jomini, „Histoire critique et militaire des guerres de la Révolution”; Charles-François Dumouriez, „Mémoires du général Dumouriez, écrits par lui-même”; A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”. ↩
  4. Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”; Charles-François Dumouriez, „Mémoires du général Dumouriez, écrits par lui-même”; „Réimpression de l’ancien Moniteur”; A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”. ↩
  5. A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”; Charles-François Dumouriez, „Mémoires du général Dumouriez, écrits par lui-même”; Antoine-Henri Jomini, „Histoire critique et militaire des guerres de la Révolution”. ↩
  6. A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”; Charles-François Dumouriez, „Mémoires du général Dumouriez, écrits par lui-même”. ↩
  7. A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Antoine-Henri Jomini, „Histoire critique et militaire des guerres de la Révolution”; Charles-François Dumouriez, „Mémoires du général Dumouriez, écrits par lui-même”; Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”. ↩
  8. A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”; Ramsay Weston Phipps, „The Armies of the First French Republic and the Rise of the Marshals of Napoleon I”; k.k. Kriegs-Archiv, „Oesterreichische militärische Zeitschrift”; Antoine-Henri Jomini, „Histoire critique et militaire des guerres de la Révolution”. ↩
  9. A. von Witzleben, „Prinz Friedrich Josias von Coburg-Saalfeld, Herzog zu Sachsen”; Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”; „Réimpression de l’ancien Moniteur”; Ramsay Weston Phipps, „The Armies of the First French Republic and the Rise of the Marshals of Napoleon I”. ↩
  10. Arthur Chuquet, „La trahison de Dumouriez”; Ramsay Weston Phipps, „The Armies of the First French Republic and the Rise of the Marshals of Napoleon I”; Antoine-Henri Jomini, „Histoire critique et militaire des guerres de la Révolution”. ↩
  11. Joseph Vinoy, „L’Armistice et la Commune”; Martial Delpit, „Le dix-huit mars”; Prosper-Olivier Lissagaray, „History of the Commune of 1871”. ↩

Źródła

Chwała oręża Twojej ojczyzny

Punkty zwrotne dziejów

Maraton, Gaugamela, Kanny, Konstantynopol, Waterloo, Stalingrad: dni, w których świat zmienił kurs.

Bitwa pod Maratonem 490 p.n.e.Bitwa pod Gaugamelą 331 p.n.e.Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.Upadek Konstantynopola 1453Bitwa pod Waterloo 1815Bitwa pod Stalingradem 1942-1943

Na podstawie kraju, którego nie zapisujemy · dlaczego? ·

Przeżyj wielkie bitwy

Echoes of Battle ożywia wielkie bitwy historii, scena po scenie, na prawdziwej mapie. Zaciągnij się poniżej, a gdy aplikacja wystartuje, wyślemy Ci meldunek na skrzynkę.

Albo zaopatrz kampanię na Ko-fi ›