19 marca 1865 roku wojska konfederackie generała Josepha E. Johnstona zaatakowały lewe skrzydło armii Unii Williama T. Shermana pod Bentonville w Karolinie Północnej. Linia Unii wytrzymała, a po trzech dniach walk Johnston się wycofał; 26 kwietnia skapitulował wraz ze swoją armią. 19 marca 1945 roku dwie bomby wznieciły pożar na lotniskowcu USS Franklin u wybrzeży Japonii.
Bitwa pod Bentonville
19 marca 1865 · 161 lat temu
Sherman w Karolinach
Po marszu ku morzu Sherman ruszył na początku 1865 roku na północ, w głąb Karolin, z armią podzieloną na dwa skrzydła: lewym dowodził generał major Henry W. Slocum, prawym generał major Oliver O. Howard. 16 marca skrzydło Slocuma starło się pod Averasboro z korpusem generała porucznika Williama J. Hardee'ego, który następnie się wycofał.1
Johnston dowiedział się, że oba skrzydła Shermana maszerują na Goldsboro osobnymi drogami, i postanowił uderzyć na lewe, zanim prawe zdąży mu przyjść z pomocą. American Battlefield Trust i Encyclopedia of North Carolina przypisują mu około 21 tysięcy ludzi wobec 60 tysięcy Shermana; stanowe miejsce historyczne podaje około 16 tysięcy piechoty i 4 tysiące jazdy wobec blisko 60 tysięcy żołnierzy Unii po połączeniu skrzydeł Shermana.2
Natarcie 19 marca
Bitwę stoczono w dniach 19-21 marca 1865 roku na wiejskich terenach hrabstwa Johnston. Johnston ustawił armię w linii w kształcie haka w poprzek drogi do Goldsboro.3
Slocum sądził, że główna armia Johnstona jest gdzie indziej i że ma przed sobą tylko jazdę. Rozpoznawcze natarcie Unii zostało odparte. Dezerterzy powiedzieli wtedy Slocumowi, że stoi przed nim cała armia Johnstona, więc przeszedł do obrony i wezwał posiłki.4
Rozwinięcie wojsk konfederackich na jedynej wąskiej drodze przez zarośla „zabrało żmudnie dużo czasu”, jak ujął to Johnston, i natarcie ruszyło dopiero po południu, około trzeciej (przekład nasz). Zepchnęło dywizję Williama P. Carlina z XIV Korpusu i zdobyło trzy jej działa. Dywizja Jamesa D. Morgana wytrwała, natarcie konfederatów zatrzymano na farmie Morrisa, a o zmroku konfederaci wrócili na pozycje wyjściowe. Trust i stanowe miejsce historyczne nazywają pierwszy dzień taktycznym remisem.5
Wypad Mowera i odwrót
20 marca na pole bitwy dotarło prawe skrzydło Howarda, a o czwartej po południu większość jego oddziałów stała już w linii. Johnston pozostał na miejscu, ewakuując rannych i osłaniając jedyną drogę odwrotu przez Mill Creek. Sherman, niepewny siły Johnstona i spodziewający się jego odwrotu, nie zdecydował się na generalne natarcie.6
Po południu 21 marca, w ulewnym deszczu, „mały rekonesans” dywizji Josepha A. Mowera z XVII Korpusu przerodził się w pełne natarcie na lewe skrzydło konfederatów w stronę mostu na Mill Creek (przekład nasz). Hardee poprowadził kontratak, który je zatrzymał, a Sherman kazał Mowerowi się wycofać. Szesnastoletni jedyny syn Hardee'ego został śmiertelnie ranny w szarży 8. Pułku Kawalerii Teksańskiej.7
Encyclopedia of North Carolina ocenia, że konfederaci wymknęli się głównie dlatego, że Sherman nie przeprowadził generalnego szturmu, a sam Sherman napisał we wspomnieniach: „Myślę, że popełniłem tam błąd i powinienem był szybko pójść w ślady Mowera całym prawym skrzydłem” (przekład nasz). W nocy z 21 na 22 marca armia Johnstona wycofała się w stronę Smithfield. Trust uznaje Bentonville za zwycięstwo Unii; Sherman meldował, że jego armia pozostała panem pola bitwy.8
Rachunek strat
Official Records podają straty Unii w wysokości 1527 zabitych, rannych i zaginionych: 194 zabitych, 1112 rannych i 221 wziętych do niewoli lub zaginionych. Dla konfederatów podają 239 zabitych, 1694 rannych i 673 zaginionych, razem 2606. Sherman i Johnston podawali w swoich raportach i wspomnieniach inne liczby.9
Koniec wojny w Karolinie Północnej
Sherman nie ścigał energicznie przeciwnika i ruszył do Goldsboro, gdzie dotarł 23 marca i połączył się z wojskami Johna M. Schofielda i Alfreda H. Terry'ego. 26 kwietnia 1865 roku Johnston skapitulował wraz ze swoją armią przed Shermanem w Bennett Place koło Durham. Bentonville było największą bitwą wojny secesyjnej stoczoną w Karolinie Północnej. O wcześniejszej kampanii Shermana opowiadamy w artykule o marszu ku morzu, o jego życiu w sylwetce Williama Tecumseha Shermana, a o końcu wojny w Wirginii w artykule o kapitulacji pod Appomattox.10
Bitwa pod Hopton Heath 1643: bitwa wojny domowej pod Stafford
19 marca 1643 · 383 lata temu
Pod Hopton Heath w Staffordshire jazda rojalistów hrabiego Northampton zaatakowała wojska Parlamentu Johna Gella i Williama Breretona w czasie angielskiej wojny domowej. Northampton zginął, gdy odmówił poddania się, a parlamentarzyści wycofali się nocą, zostawiając wrogowi część dział.
Pełna historia: Bitwa pod Hopton Heath 1643: bitwa wojny domowej pod Stafford ›Także tego dnia
1945: pożar USS Franklin. O 7.08 19 marca 1945 roku, gdy lotniskowiec USS Franklin (CV-13) wysyłał samoloty do uderzeń na Japonię, niewykryty pojedynczy samolot nieprzyjaciela trafił go dwiema bombami. Ogień ogarnął uzbrojone samoloty na pokładzie i odpalił amunicję, bomby i rakiety. Franklin stanął bez napędu z przechyłem 13 stopni. Krążownik Santa Fe podszedł do burty, by zabrać rannych, a Pittsburgh wziął lotniskowiec na hol.11
Uratowała go szczątkowa załoga, która została na pokładzie; później okręt o własnych siłach dopłynął do Nowego Jorku. Straty wyniosły 724 zabitych lub zaginionych i 265 rannych. Oba źródła wyróżniają kapelana, komandora podporucznika Josepha T. O'Callahana, który organizował gaszenie pożarów, oraz porucznika marynarki Donalda Gary'ego, który wyprowadził w bezpieczne miejsce około 300 ludzi uwięzionych pod pokładem.12







