Kto jest najbardziej odznaczonym żołnierzem w historii?
Audie Murphy jest najbardziej odznaczonym żołnierzem w naszym rankingu, z 43 punktami na 50: Medal Honoru za Holtzwihr w 1945 roku, a do tego Krzyż za Wybitną Służbę i dwie Srebrne Gwiazdy, wszystkie zdobyte pod ogniem. Gieorgij Żukow, czterokrotny Bohater Związku Radzieckiego, ma tyle samo punktów i jest drugi, a Douglas MacArthur trzeci.
Żadne państwo nie prowadzi wspólnej tabeli odznaczeń, więc „najbardziej odznaczony żołnierz” zawsze zależy od tego, co się liczy. Ta lista obejmuje piętnastu żołnierzy, marynarzy i lotników, od wojny burskiej po Koreę, uszeregowanych według punktów, a nie liczby baretek: liczy się waga odznaczeń zapisanych w oficjalnych uzasadnieniach i dziennikach urzędowych, przy czym męstwo pod ogniem waży więcej niż dowodzenie, a także rozpoznawalność, skutek, pamięć i pewność źródeł. Odznaczenia polityczne i urodzinowe się nie liczą. Jeden z piętnastu, niemiecki pilot, do końca pozostał nieskruszonym nazistą i mówimy to wprost: rekord nie jest rekomendacją. Zobacz, jak wybraliśmy i ułożyliśmy listę.
1 Audie Murphy, 1942 do 1945
- Lata
- 1924 do 1971 (oficjalny rok urodzenia; mógł być o rok młodszy)
- Służba
- Armia USA, 1942 do 1945: od szeregowca do podporucznika, kompania B, 15. pułk piechoty, 3. Dywizja Piechoty
- Najwyższe odznaczenia
- Medal Honoru (Holtzwihr, 1945); Krzyż za Wybitną Służbę (1944); dwie Srebrne Gwiazdy
- Bilans
- Osiem kampanii, trzy rany; 28 medali według Arlington, 33 odznaczenia według Handbook of Texas
- Dziedzictwo
- Zagrał samego siebie w filmie „Do piekła i z powrotem” (1955); pochowany w Arlington
Audie Murphy, syn teksańskich dzierżawców z hrabstwa Hunt, został odrzucony przez piechotę morską i spadochroniarzy, aż w czerwcu 1942 roku przyjęła go armia; według cmentarza w Arlington podrobił akt urodzenia, by wyglądać na rok starszego. Z 3. Dywizją Piechoty przeszedł osiem kampanii od Sycylii po Niemcy, był trzykrotnie ranny i awansował od szeregowca do podporucznika.1
Audie Murphy Research Foundation, opierając się na jego aktach osobowych, wymienia dwie Brązowe Gwiazdy spod Anzio z 1944 roku, Krzyż za Wybitną Służbę za walkę pod Ramatuelle 15 sierpnia 1944 roku i dwie Srebrne Gwiazdy w Wogezach w październiku. 26 stycznia 1945 roku pod Holtzwihr na jego kompanię ruszyło sześć czołgów i fale piechoty. Według uzasadnienia Medalu Honoru odesłał ludzi do tyłu, wspiął się na płonący niszczyciel czołgów i przez godzinę, ranny w nogę, powstrzymywał natarcie z jego karabinu maszynowego, zabijając lub raniąc około 50 Niemców. Francja i Belgia dodały później swoje Krzyże Wojenne.2
Mit i fakt: żadna jedna suma nie czyni go „najbardziej odznaczonym”: Arlington podaje 28 medali, Handbook of Texas 33 odznaczenia, pochwały i wyróżnienia. Handbook podkreśla raczej, że otrzymał każde amerykańskie odznaczenie za męstwo, dwa z nich dwukrotnie.3
Dlaczego to miejsce: Komplet punktów za rozpoznawalność, wagę odznaczeń i pamięć: Medal Honoru wieńczy Krzyż za Wybitną Służbę, dwie Srebrne i dwie Brązowe Gwiazdy, wszystkie za czyny pod ogniem. Rozbieżne sumy obniżają pewność źródeł do 4, a walka jednego żołnierza nie zmieniła przebiegu żadnej kampanii, więc skutek to 2. Ma 43 punkty, tyle co Żukow, i jest numerem 1, bo jego nazwisko jest lepiej znane: to je większość list najbardziej odznaczonych żołnierzy stawia na pierwszym miejscu.
2 Gieorgij Żukow, 1915 do 1957
- Lata
- 1896 do 1974
- Służba
- Kawaleria carska od 1915; Armia Czerwona od 1918; marszałek Związku Radzieckiego od 1943; minister obrony do 1957
- Najwyższe odznaczenia
- Czterokrotnie Bohater Związku Radzieckiego (1939, 1944, 1945, 1956); dwa Ordery Zwycięstwa; dwa Krzyże św. Jerzego
- Bilans
- Zwyciężył nad Chałchin-Goł, pod Moskwą i w Berlinie; 8 maja 1945 przyjął kapitulację Niemiec
- Dziedzictwo
- Sześć Orderów Lenina i 17 orderów i medali zagranicznych według Biblioteki Prezydenckiej
Gieorgij Żukow, syn chłopa z guberni kałuskiej, w sierpniu 1915 roku trafił z poboru do pułku kawalerii. W I wojnie światowej dwukrotnie zdobył Krzyż św. Jerzego, według Biblioteki Prezydenckiej za wyróżnienie się w walce i wzięcie do niewoli niemieckiego oficera; oba krzyże odnotowuje też moskiewski rejestr pomników. W 1918 roku wstąpił do Armii Czerwonej.4
Pierwszą Złotą Gwiazdę Bohatera Związku Radzieckiego otrzymał 29 sierpnia 1939 roku za rozbicie Japończyków nad Chałchin-Goł w Mongolii. W wojnie z Niemcami dowodził frontami i koordynował działania innych, od Leningradu i kontrofensywy pod Moskwą po Stalingrad, Łuk Kurski i operację „Bagration”; 18 stycznia 1943 roku jako pierwszy w czasie wojny został marszałkiem Związku Radzieckiego, a 8 maja 1945 roku w Karlshorście przyjął bezwarunkową kapitulację Niemiec. Cztery gwiazdy Bohatera pochodzą z lat 1939, 1944, 1945 i 1956, a Order Zwycięstwa otrzymał dwukrotnie. Gateway to Russia, serwis rosyjskiego państwowego nadawcy, łączy trzy pierwsze z Chałchin-Goł, „Bagrationem” i Berlinem, a czwartą nie z bitwą, lecz z jego 60. urodzinami. W 1957 roku odwołano go z funkcji ministra obrony i wysłano na emeryturę.5
Dlaczego to miejsce: Tak wysokie odznaczenia, zdobyte tyle razy, dałyby komplet punktów, ale poza dwoma Krzyżami św. Jerzego z I wojny światowej dostał je za dowodzenie, nie za walkę pod ogniem, a czwarta gwiazda, według Gateway to Russia, uczciła jego 60. urodziny, więc waga odznaczeń to 4. Moskwa i Berlin dają mu komplet za skutek, a każde odznaczenie jest udokumentowane; ma 43 punkty, tyle co Murphy, i jest drugi, bo poza historią wojskowości jego nazwisko jest mniej znane.
3 Douglas MacArthur, 1903 do 1951
- Lata
- 1880 do 1964
- Służba
- Armia USA, 1903 do 1951: 42. Dywizja we Francji, 1917 do 1918; Filipiny, 1941 do 1942; Korea, 1950 do 1951
- Najwyższe odznaczenia
- Medal Honoru (1942); dwa Krzyże za Wybitną Służbę i siedem Srebrnych Gwiazd (1918)
- Bilans
- Wnioski o Medal Honoru w 1914 i 1918 roku, oba odrzucone
- Dziedzictwo
- On i jego ojciec Arthur zdobyli Medal Honoru; odwołany przez Trumana 11 kwietnia 1951
Douglas MacArthur, urodzony w 1880 roku w Little Rock, ukończył West Point w 1903 roku jako najlepszy na roku; jego ojciec Arthur był bohaterem wojny secesyjnej z Medalem Honoru. W Veracruz w 1914 roku Douglas za liniami wroga zastrzelił z rewolweru siedmiu napastników i został zgłoszony do Medalu Honoru, ale wniosek odrzucono. We Francji w 1918 roku, jako szef sztabu 42. Dywizji, a potem generał brygady, zdobył dwa Krzyże za Wybitną Służbę, Medal za Wybitną Służbę i siedem Srebrnych Gwiazd, a w 1932 roku dostał jeszcze dwa Purpurowe Serca za dwa ataki gazowe. Komisja oficerska znów zgłosiła go do Medalu Honoru; Pershing przyznał mu mniej, a PBS nazywa go najbardziej odznaczonym amerykańskim oficerem tamtej wojny.6
Mit i fakt: jego Medal Honoru z 1942 roku nie był za czyn pod ogniem. Uzasadnienie chwali „wybitne przywództwo w przygotowaniu Wysp Filipińskich do odparcia podboju” i obronę Bataanu. Pacific Wrecks dokumentuje, że George Marshall chciał w ten sposób zneutralizować wrogą propagandę o tym, że MacArthur opuścił swoje wojsko, i przyznał, że przy dosłownym odczytaniu ustawy żaden konkretny czyn tego odznaczenia nie uzasadniał; film PBS mówi, że dostał je „za przedłużanie przegranej sprawy”. Ojciec i syn mieli teraz ten sam medal. 11 kwietnia 1951 roku, po publicznym sporze o wojnę w Korei, Truman odwołał go z dowództwa.7
Dlaczego to miejsce: Siedem Srebrnych Gwiazd i dwa krzyże zdobył na froncie, ale najwyższe odznaczenie dostał za przywództwo, więc waga odznaczeń to 4, podobnie jak rozpoznawalność, skutek i pamięć. Komplet punktów za pewność źródeł, bo każde odznaczenie jest udokumentowane, daje mu samodzielne 41 punktów, między dwoma liderami a dwoma żołnierzami z 39 punktami.
4 Chesty Puller, 1918 do 1955
- Lata
- 1898 do 1971
- Służba
- Korpus Piechoty Morskiej USA, 1918 do 1955: Haiti, Nikaragua, Chiny, II wojna światowa, Korea
- Najwyższe odznaczenia
- Pięć Krzyży Marynarki Wojennej (1930 do 1950) i armijny Krzyż za Wybitną Służbę (1950); nigdy Medal Honoru
- Bilans
- Krzyże Marynarki za Nikaraguę (dwa), Guadalcanal, przylądek Gloucester i zbiornik Changjin (Chosin)
- Dziedzictwo
- Odszedł jako generał porucznik; rekruci wciąż mówią „Dobranoc, Chesty, gdziekolwiek jesteś!”
Lewis Puller urodził się w 1898 roku w West Point w Wirginii i w sierpniu 1918 roku porzucił Virginia Military Institute, by wstąpić do piechoty morskiej. Gdy po wojnie Korpus się kurczył, zdegradowano go do szeregowca; w 1919 roku pojechał na Haiti, stoczył 42 potyczki z powstańcami Caco, a stopień oficerski odzyskał dopiero w 1924 roku.8
Dwa pierwsze Krzyże Marynarki Wojennej, drugie co do rangi amerykańskie odznaczenie za męstwo w walce, zdobył w Nikaragui, w 1930 i 1932 roku, na czele patroli nikaraguańskiej Gwardii Narodowej. Trzeci przyszedł na Guadalcanalu w październiku 1942 roku, gdzie dowodził batalionem 7. pułku, czwarty na przylądku Gloucester na Nowej Brytanii, w walkach z grudnia 1943 i stycznia 1944 roku. W Korei 15 września 1950 roku wysadził 1. pułk pod Inczonem i dostał Srebrną Gwiazdę; tej zimy nad zbiornikiem Changjin armia przyznała mu Krzyż za Wybitną Służbę, a marynarka piąty Krzyż, i to tam miał powiedzieć: „Jesteśmy otoczeni. To upraszcza sprawę”. Task & Purpose nazywa go najbardziej odznaczonym żołnierzem piechoty morskiej w historii, muzeum Korpusu ostrożniej: jednym z najbardziej odznaczonych. Mit i fakt: opowieść, że pocisk wyrwał mu klatkę piersiową, którą zastąpiono stalą, to tylko legenda, a muzeum pisze, że pochodzenie przydomka jest niejasne. Odszedł ze służby w 1955 roku po udarze.9
Dlaczego to miejsce: Pięć Krzyży Marynarki i Krzyż za Wybitną Służbę to długa lista odznaczeń za męstwo, ale bez Medalu Honoru waga odznaczeń to 4, a poza Korpusem jego nazwisko jest mniej znane, więc rozpoznawalność i pamięć też mają po 4. Ma 39 punktów, tyle co Charles Upham, i wyprzedza go skutkiem, 3, bo Guadalcanal i przebicie się znad Changjin znaczyły więcej niż walki jednej kompanii.
5 Charles Upham, 1939 do 1945
- Lata
- 1908 do 1994
- Służba
- 2. Nowozelandzkie Siły Ekspedycyjne, 1939 do 1945: 20. batalion; w niewoli od lipca 1942
- Najwyższe odznaczenia
- Krzyż Wiktorii (Kreta, maj 1941) i drugi (grzbiet Ruweisat, lipiec 1942)
- Bilans
- Ranny na Krecie i wielokrotnie pod Ruweisat; wzięty do niewoli, wojnę skończył w Colditz
- Dziedzictwo
- Jeden z trzech ludzi z dwoma VC; jego medale są w nowozelandzkim Narodowym Muzeum Armii
Charles Upham urodził się w 1908 roku w Christchurch i był rządowym rzeczoznawcą gruntów, gdy 18 września 1939 roku, w wieku 30 lat, zgłosił się do wojska. Z 20. batalionem wyjechał do Egiptu, doszedł do stopnia sierżanta, a w 1940 roku został podporucznikiem.10
Na Krecie, między 22 a 30 maja 1941 roku, chory na czerwonkę, raniony odłamkami moździerzowymi i w stopę, prowadził pluton przeciw niemieckim spadochroniarzom, granatami niszczył stanowiska karabinów maszynowych i wyniósł rannego w bezpieczne miejsce; Krzyż Wiktorii ogłosiła „London Gazette” z 14 października 1941 roku. W nocy z 14 na 15 lipca 1942 roku na grzbiecie Ruweisat w Egipcie poprowadził kompanię na umocnione punkty i granatami zniszczył niemiecki czołg oraz kilka dział i pojazdów; z ręką strzaskaną kulą z karabinu maszynowego walczył dalej, aż znów ranny trafił do niewoli, gdy z kompanii zostało sześciu ludzi. Drugie nadanie ogłoszono 26 września 1945 roku. Po kolejnych próbach ucieczki Niemcy odesłali go do Colditz i dopiero po wyzwoleniu, 11 maja 1945 roku, król wręczył mu pierwszy krzyż. Londyńskie National Army Museum wymienia trzech ludzi z dwoma VC; dwaj pozostali, Martin-Leake i Chavasse, byli lekarzami, więc Upham jest wśród nich jedynym żołnierzem liniowym.11
Dlaczego to miejsce: Dwa Krzyże Wiktorii, oba zdobyte w walce, dają komplet punktów za wagę odznaczeń, a oba uzasadnienia opublikowała „London Gazette”, więc pewność źródeł to 5. Walki dowódcy plutonu i kompanii nie zmieniły jednak przebiegu żadnej kampanii, więc skutek to 2, a bohaterem narodowym jest głównie w Nowej Zelandii, więc rozpoznawalność i pamięć mają po 4; z 39 punktami, tyle co Puller, ustępuje mu skutkiem.
6 Manfred von Richthofen, 1911 do 1918
- Lata
- 1892 do 1918
- Służba
- Armia pruska: korpus kadetów do 1911, porucznik ułanów od 1912, lotnictwo od 1915; dowodził Jasta 11 i Jagdgeschwader 1
- Najwyższe odznaczenia
- Pour le Mérite, najwyższy pruski order wojskowy, styczeń 1917
- Bilans
- 80 zaliczonych zwycięstw powietrznych, najwięcej ze wszystkich pilotów tej wojny; zginął 21 kwietnia 1918
- Dziedzictwo
- Jego imię nosi od 1961 roku pułk myśliwski niemieckiego lotnictwa
Manfred von Richthofen urodził się w 1892 roku we Wrocławiu, wówczas Breslau, jako syn pruskiego majora; po korpusie kadetów trafił do pułku ułanów i w 1912 roku został porucznikiem. W 1914 roku prowadził rozpoznanie w kawalerii, w maju 1915 roku przeszedł do lotnictwa, najpierw jako obserwator; w 1916 roku Oswald Boelcke wziął go do swojej eskadry myśliwskiej, a pierwsze zwycięstwo odniósł 17 września.12
W styczniu 1917 roku miał na koncie 16 zwycięstw i otrzymał Pour le Mérite, najwyższe pruskie odznaczenie wojskowe, a wraz z nim dowództwo Jasta 11. W „krwawym kwietniu” 1917 roku, gdy według RAF Museum Królewski Korpus Lotniczy stracił 275 samolotów, jego wynik doszedł do 52. Rana głowy w lipcu 1917 roku wyłączyła go z walki na miesiące; 80. przeciwnika zestrzelił 20 kwietnia 1918 roku, więcej niż jakikolwiek inny pilot tej wojny, a nazajutrz zginął nad Sommą. Mit i fakt: zestrzelenie przypisano wtedy kanadyjskiemu pilotowi Royowi Brownowi, ale późniejsze badania niemal rozstrzygająco wskazują pojedynczy pocisk z australijskiego stanowiska naziemnego, choć Niemieckie Muzeum Historyczne wciąż uznaje sprawę za sporną.13
Dlaczego to miejsce: Pour le Mérite i 80 zaliczonych zwycięstw dają mu 4 za wagę odznaczeń, a Czerwony Baron żyje w książkach i filmach, więc pamięć to 5; rzadko jednak trafia na listy najbardziej odznaczonych żołnierzy, więc rozpoznawalność to 4, a pojedynki powietrzne niewiele zmieniły na froncie zachodnim, więc skutek to 2. Jego 80 zwycięstw to zaliczenia strony niemieckiej i żadne z naszych źródeł nie podaje, by sprawdzono je z brytyjskimi stratami, więc pewność źródeł to 4, tak jak przy oficjalnym rachunku Pokryszkina; z 38 punktami nie ma z nikim remisu.
7 Hans-Ulrich Rudel, 1936 do 1945
- Lata
- 1916 do 1982
- Służba
- Luftwaffe, 1936 do 1945: pilot sztukasa na froncie wschodnim; na koniec pułkownik i dowódca pułku „Immelmann”
- Najwyższe odznaczenia
- Krzyż Rycerski ze Złotymi Liśćmi Dębu, Mieczami i Brylantami (1945), jako jedyny
- Bilans
- Przypisano mu 2530 lotów i 519 czołgów: wojenne deklaracje, nie zweryfikowane liczby
- Dziedzictwo
- Nazista, który nigdy się nie wyrzekł poglądów; afera Rudla w 1976 roku zakończyła kariery dwóch generałów
Hans-Ulrich Rudel wstąpił do Luftwaffe jako kandydat na oficera w 1936 roku, a od czerwca 1941 roku latał na bombowcach nurkujących Ju 87 na froncie wschodnim; 23 września 1941 roku w Kronsztadzie zatopił radziecki pancernik „Marat”.14
Przypisano mu 2530 lotów bojowych i zniszczenie 519 czołgów. To wojenne deklaracje, a nie zweryfikowane liczby, a propaganda nazistowska zrobiła z niego legendę. Krzyż Rycerski dostał w 1942 roku, Liście Dębu i Miecze w 1943, Brylanty w 1944, a w 1945 roku Złote Liście Dębu, stopień, którego nie miał nikt inny.15
Do końca życia pozostał nieskruszonym nazistą: jak pisze Neue Deutsche Biographie, po 1945 roku nie robił tajemnicy ze swoich narodowosocjalistycznych poglądów. W 1948 roku wyjechał do Argentyny, doradzał lotnictwu Peróna i spotykał się z Josefem Mengele, a w 1953 roku stanął na czele listy skrajnie prawicowej Niemieckiej Partii Rzeszy w wyborach do Bundestagu. W 1975 roku na pogrzebie byłego oficera SS Otto Skorzenego oddał hitlerowskie pozdrowienie; centrum historii wojskowej samej Bundeswehry nazywa go nazistą w czystej postaci. Gdy w 1976 roku przyjęto go w bazie lotniczej, minister obrony wysłał na emeryturę dwóch generałów, którzy wizytę zatwierdzili i jej bronili. Jego odznaczenia mówią o tym, co państwo nazistowskie postanowiło nagradzać, a nie o sprawie, którą można podziwiać.16
Dlaczego to miejsce: Stopień Krzyża Rycerskiego, którego nie miał nikt inny, daje komplet punktów za wagę odznaczeń i tylko to stawia go na siódmym miejscu, co nie jest pochwałą. Loty i czołgi to niezweryfikowane deklaracje, więc pewność źródeł to 3; pamięta się go w równym stopniu za nazizm, co za wojnę, więc pamięć to 3, podobnie jak skutek.
8 Alvin York, 1917 do 1919
- Lata
- 1887 do 1964
- Służba
- Armia USA, powołany w 1917: kompania G, 328. pułk piechoty, 82. Dywizja; w domu przed czerwcem 1919
- Najwyższe odznaczenia
- Medal Honoru; Krzyż za Wybitną Służbę; odznaczenia francuskie, włoskie i czarnogórskie
- Bilans
- Jedna akcja, 8 października 1918: według uzasadnienia wzięto 4 oficerów, 128 żołnierzy i kilka karabinów maszynowych
- Dziedzictwo
- Film „Sierżant York” (1941) z Garym Cooperem
Alvin York z Pall Mall w Tennessee latami polował, by wykarmić rodzinę, i świetnie strzelał. Po nawróceniu w 1914 roku wstąpił do Kościoła, który odrzucał udział w wojnie, a gdy w 1917 roku dostał powołanie, trzykrotnie odmówiono mu statusu odmawiającego służby z powodów sumienia, bo jego Kościół nie był oficjalnie uznany.17
8 października 1918 roku pod Châtel-Chéhéry w Argonnach 17-osobowy patrol pod dowództwem pełniącego obowiązki sierżanta Bernarda Early'ego zaszedł Niemców od tyłu i wziął do niewoli ponad 80 ludzi, zanim ukryty karabin maszynowy otworzył ogień i zabił sześciu Amerykanów. Uzasadnienie Medalu Honoru mówi, że kapral York, gdy trzech innych podoficerów odpadło, objął dowództwo i na czele siedmiu ludzi uderzył na gniazdo karabinów maszynowych, które zdobyto razem z 4 oficerami, 128 żołnierzami i kilkoma karabinami. East Tennessee Veterans Memorial Association wymienia także Krzyż za Wybitną Służbę, a Departament ds. Weteranów dodaje francuski Krzyż Wojenny i Legię Honorową, włoski Krzyż Wojenny i czarnogórski Srebrny Medal za Odwagę. W 1941 roku film „Sierżant York” z Garym Cooperem przypomniał jego historię nowemu pokoleniu.18
Mit i fakt: nie dokonał tego sam. Historyk James Gregory dowodzi, że pozostali ocaleni z patrolu stracili swój udział w zasłudze na rzecz legendy, a ich potomkowie wciąż się o niego upominają.19
Dlaczego to miejsce: Wszystkie odznaczenia dostał za jeden poranek, więc waga odznaczeń to 3, a jedna akcja nie zmieniła przebiegu żadnej kampanii, więc skutek to 2; film utrzymuje pamięć na 5, a spór o udział towarzyszy obniża pewność źródeł do 4. Ma 36 punktów, tyle co Doss, Freyberg i Chavasse: Freyberga i Chavasse'a wyprzedza rozpoznawalnością, a Dossa, równego mu rozpoznawalnością i skutkiem, tym, że wcześniej zaczął służbę.
9 Desmond Doss, 1942 do 1946
- Lata
- 1919 do 2006
- Służba
- Armia USA, 1942 do 1946; nieuzbrojony sanitariusz, 307. pułk piechoty, 77. Dywizja Piechoty
- Najwyższe odznaczenia
- Medal Honoru (Okinawa, 1945); dwie Brązowe Gwiazdy za męstwo (Guam i Leyte, 1944)
- Bilans
- Guam, Leyte i Okinawa; opuszczał rannych ze skarpy Maeda, kwiecień i maj 1945
- Dziedzictwo
- Pierwszy odmawiający noszenia broni ze względu na sumienie, który dostał Medal Honoru; film Przełęcz ocalonych (2016)
Desmond Doss, adwentysta dnia siódmego z Lynchburga w Wirginii, nie chciał zabijać ani pracować w sobotni szabat, a mimo to wiosną 1942 roku nie starał się o odroczenie i poszedł do wojska. Odmówił wzięcia karabinu do ręki i za to nękano go na szkoleniu. Jako sanitariusz 307. pułku piechoty dostał Brązową Gwiazdę za męstwo na Guamie w 1944 roku i drugą na Leyte.20
Na Okinawie jego batalion szturmował skarpę Maeda, urwisko wysokie na około 120 metrów. Uzasadnienie Medalu Honoru mówi, że ogień na szczycie spowodował około 75 strat i zepchnął resztę w dół, a Doss został na ostrzeliwanym terenie i jednego rannego po drugim opuszczał na noszach na linie po ścianie urwiska. Wracał pod ogień, dopóki 21 maja 1945 roku sam nie został ciężko ranny, a 12 października Truman wręczył mu medal; był jedynym odmawiającym walki z bronią w ręku, który dostał to odznaczenie w czasie II wojny światowej. Mit i fakt: liczba 75 z uzasadnienia to żołnierze trafieni na szczycie, a nie policzeni uratowani; sam Doss mówił o blisko 50, Fundacja Eisenhowera podaje od 75 do 100, a niektórzy historycy nawet 120. Gruźlica, której nabawił się na Leyte, kosztowała go płuco; ze służby odszedł w 1946 roku.21
Dlaczego to miejsce: Medal Honoru i dwie Brązowe Gwiazdy za męstwo dają wagę odznaczeń 4, ale ratunek niesiony przez jednego sanitariusza nie zmienił przebiegu żadnej kampanii, więc skutek 2; nie wiadomo dokładnie, ilu ludzi uratował, więc pewność źródeł 4, a szeroką sławę przyniósł mu dopiero film z 2016 roku, więc rozpoznawalność 4. Remisuje z Alvinem Yorkiem na 36 punktach i stoi za nim, bo York wcześniej zaczął służbę, ale rozpoznawalnością wyprzedza Freyberga i Chavasse'a.
10 Bernard Freyberg, 1914 do 1945
- Lata
- 1889 do 1963
- Służba
- Królewska Dywizja Marynarki i armia brytyjska od 1914; dowódca 2. Nowozelandzkich Sił Ekspedycyjnych 1939 do 1945
- Najwyższe odznaczenia
- Krzyż Wiktorii (1916); Order Wybitnej Służby (DSO, 1915) z dwoma okuciami z 1919 roku i trzecim, ogłoszonym w lipcu 1945 roku za Włochy
- Bilans
- Krzyż Wiktorii na północ od Ancre, 13 listopada 1916; dowódca na Krecie, przegranej w maju 1941
- Dziedzictwo
- Gubernator generalny Nowej Zelandii 1946 do 1952
Bernard Freyberg urodził się w Londynie w 1889 roku, a dorastał w Wellington w Nowej Zelandii; w 1914 roku dostał patent oficerski w batalionie Hood Królewskiej Dywizji Marynarki. Pod Gallipoli w nocy z 25 na 26 kwietnia 1915 roku samotnie dopłynął do brzegu, holując flary, by upozorować desant; za ten wyczyn dostał Order Wybitnej Służby ogłoszony w czerwcu.22
13 listopada 1916 roku pod Beaucourt, na północ od rzeki Ancre nad Sommą, przeprowadził swój batalion przez pierwszą linię niemieckich okopów, przetrzymał noc na wysuniętej pozycji, a rano zdobył umocnioną wieś i, jak mówi uzasadnienie, pięciuset jeńców. W ciągu tych dwóch dni był ranny cztery razy, a Krzyż Wiktorii ogłoszono 15 grudnia 1916 roku. W 1919 roku przyszły dwa okucia do DSO, pierwsze za dowodzenie brygadą pod Gheluvelt we wrześniu 1918 roku; muzeum jego pułku łączy drugie ze zdobyciem mostu w Lessines w dniu zawieszenia broni.23
Od 1939 roku dowodził siłami nowozelandzkimi. Na Krecie w maju 1941 roku wiedział z rozszyfrowanych depesz Ultry, że nadchodzi atak z powietrza, ale trzymał główne siły na wybrzeżu przeciw desantowi z morza; Niemcy zdobyli lotnisko i wyspa przepadła. Potem prowadził Nowozelandczyków przez Afrykę Północną i Włochy, za dowodzenie we Włoszech dostał trzecie okucie do DSO, ogłoszone w lipcu 1945 roku, a w latach 1946 do 1952 był gubernatorem generalnym Nowej Zelandii.24
Dlaczego to miejsce: Krzyż Wiktorii i DSO z trzema okuciami dają wagę odznaczeń 5, a krzyż, order i wszystkie trzy okucia ogłosiła London Gazette, więc pewność źródeł 5; jego dowodzenie nie rozstrzygnęło żadnej wojny, a obejmuje utratę Krety, więc skutek 3, i mało kto poza Nową Zelandią go zna, więc rozpoznawalność 3. Remisuje z Noelem Chavasse'em na 36 punktach i wyprzedza go skutkiem.
11 Noel Chavasse, 1913 do 1917
- Lata
- 1884 do 1917
- Służba
- Królewski Korpus Medyczny Armii od 1913; lekarz batalionu Liverpool Scottish we Francji i Flandrii
- Najwyższe odznaczenia
- Krzyż Wiktorii z okuciem (1916, 1917, okucie po śmierci); Krzyż Wojskowy (ogłoszony w styczniu 1916)
- Bilans
- Krzyż Wojskowy za ratowanie rannych pod Ypres, czerwiec 1915; VC pod Guillemont, 9 sierpnia 1916; okucie pod Wieltje, 31 lipca do 2 sierpnia 1917
- Dziedzictwo
- Jedyny podwójny kawaler VC I wojny światowej; jedyny nagrobek z wyrytymi dwoma Krzyżami Wiktorii
Noel Chavasse, syn biskupa, urodzony w Oksfordzie w 1884 roku, był lekarzem, a według Royal British Legion biegał w barwach Wielkiej Brytanii na 400 metrów na igrzyskach w Londynie w 1908 roku. Pojechał do Francji jako lekarz batalionu Liverpool Scottish, a dwanaście godzin wynoszenia rannych pod Ypres w czerwcu 1915 roku przyniosło mu Krzyż Wojskowy, ogłoszony w styczniu 1916 roku.25
Pod Guillemont nad Sommą 9 sierpnia 1916 roku cały dzień opatrywał rannych w otwartym polu pod silnym ogniem, a w nocy przez cztery godziny przeszukiwał teren przed niemieckimi liniami. Następnego dnia przeniósł rannego 500 jardów w bezpieczne miejsce i po drodze dostał odłamkiem w bok; uzasadnienie przypisuje mu uratowanie około dwudziestu ciężko rannych. Pod Wieltje, w pierwszym natarciu pod Passchendaele 31 lipca 1917 roku, został ciężko ranny na samym początku, ale nie zszedł ze stanowiska i przez dwa dni raz po raz wychodził po leżących w polu rannych. Rankiem 2 sierpnia pocisk trafił w jego punkt opatrunkowy, a 4 sierpnia zmarł w wieku 32 lat. Okucie do krzyża ogłoszono we wrześniu 1917 roku. Spośród trzech ludzi, którzy dwukrotnie zdobyli Krzyż Wiktorii, tylko on zdobył oba w I wojnie światowej, a jego grób w Brandhoek jest jedynym z dwoma krzyżami na nagrobku.26
Dlaczego to miejsce: Dwa Krzyże Wiktorii i Krzyż Wojskowy, wszystkie ogłoszone w London Gazette, dają wagę odznaczeń 5 i pewność źródeł 5, ale ratowanie rannych nie zmieniło przebiegu żadnej bitwy, więc skutek 2, a poza Wielką Brytanią mało kto go zna, więc rozpoznawalność 3. Remisuje z Bernardem Freybergiem na 36 punktach przy tej samej rozpoznawalności i ustępuje mu skutkiem.
12 Aleksandr Pokryszkin, 1932 do 1985
- Lata
- 1913 do 1985
- Służba
- Armia Czerwona i radziecka od 1932; pilot myśliwski i dowódca 1941 do 1945; na czynnych stanowiskach do 1981, potem do śmierci inspektor-doradca bez dowództwa w Grupie Generalnych Inspektorów Ministerstwa Obrony
- Najwyższe odznaczenia
- Trzykrotny Bohater Związku Radzieckiego (maj 1943, sierpień 1943, sierpień 1944), pierwszy w historii
- Bilans
- 59 zestrzeleń według danych radzieckich; 156 lub 157 walk powietrznych i ponad 600 lub ponad 650 lotów bojowych, zależnie od źródła
- Dziedzictwo
- Marszałek lotnictwa (1972); jego taktyka myśliwska wykładana w radzieckich akademiach wojskowych
Aleksandr Pokryszkin, syn robotnika z Nowonikołajewska, dziś Nowosybirska, wstąpił do Armii Czerwonej w 1932 roku i najpierw wyszkolono go na mechanika lotniczego; dyplom pilota zdobył dopiero w 1939 roku. Na myśliwcach latał od 1941 roku, a sławę zdobył wiosną 1943 roku nad Kubaniem, za sterami amerykańskiej Airacobry; „Rossijskaja Gazieta” opisuje dzień w kwietniu 1943 roku pod stanicą Krymską, gdy zestrzelił siedem niemieckich samolotów.27
Podstawa Bohatera Związku Radzieckiego dostał 24 maja 1943 roku, drugi raz w sierpniu tego roku i trzeci 19 sierpnia 1944 roku, jako pierwszy człowiek, który otrzymał go trzykrotnie. Wielka Encyklopedia Radziecka przypisuje mu ponad 600 lotów bojowych, 156 walk powietrznych i 59 zestrzelonych samolotów; „Rossijskaja Gazieta” w 2020 roku pisała o ponad 650 lotach i 157 walkach. Jego formuła „wysokość, prędkość, manewr, ogień” i nowe sposoby patrolowania najpierw ściągnęły na niego zarzut łamania regulaminu, a potem przyjęto je na wszystkich frontach.28
Po wojnie zajmował wysokie stanowiska w wojskach obrony powietrznej, a w 1972 roku został marszałkiem lotnictwa i przewodniczącym DOSAAF, którą kierował do 1981 roku. Potem nie dowodził już niczym: według wystawy biblioteki krasnodarskiego instytutu doskonalenia nauczycieli z 2023 roku od listopada 1981 roku był inspektorem-doradcą w Grupie Generalnych Inspektorów Ministerstwa Obrony, aż do śmierci w Moskwie 13 listopada 1985 roku.29
Dlaczego to miejsce: Trzy Złote Gwiazdy, wszystkie za walkę w powietrzu, dają wagę odznaczeń 5, a taktyka przejęta przez całe radzieckie lotnictwo daje skutek 3, ale liczba jego lotów i walk różni się w zależności od źródła, więc pewność źródeł 4, a na Zachodzie mało kto go zna, więc rozpoznawalność 3.
13 Adrian Carton de Wiart, 1899 do 1947
- Lata
- 1880 do 1963
- Służba
- Armia brytyjska od około 1899 do emerytury w 1946 albo 1947 (źródła się różnią): wojna burska, Somali, front zachodni, Norwegia, Polska, Chiny
- Najwyższe odznaczenia
- Krzyż Wiktorii (1916); Order Wybitnej Służby; Krzyż Srebrny Virtuti Militari
- Bilans
- VC pod La Boisselle, 2 i 3 lipca 1916; ranny 11 razy według muzeum jego pułku
- Dziedzictwo
- Stracił lewe oko i lewą dłoń; w niewoli włoskiej 1941 do 1943
Adrian Carton de Wiart urodził się w 1880 roku w Brukseli, w rodzinie belgijsko-irlandzkiej, a do armii brytyjskiej wstąpił około 1899 roku, zaczynając jako szeregowy kawalerzysta Middlesex Yeomanry na wojnie burskiej. W Korpusie Wielbłądzim w Somali zdobył Order Wybitnej Służby i stracił lewe oko, a na froncie zachodnim, pod Ypres, lewą dłoń.30
Pod La Boisselle nad Sommą, 2 i 3 lipca 1916 roku, dowodził 8. batalionem pułku Gloucestershire. Uzasadnienie Krzyża Wiktorii mówi, że gdy trzej inni dowódcy batalionów wypadli z walki, przejął także ich oddziały, za wszelką cenę utrzymał zdobyty teren i raz po raz przechodził przez najgęstszą zaporę ogniową. Mit i fakt: w internecie słynie z tego, że był ranny jedenaście razy; to rachunek muzeum jego pułku, dwa razy w wojnie burskiej, raz w Somali i osiem razy na froncie zachodnim, a rządowa strona brytyjska pisze tylko, że był kilka razy postrzelony.31
W 1939 roku kierował Brytyjską Misją Wojskową w Polsce, a wśród jego odznaczeń są Krzyż Srebrny Virtuti Militari i dwa Krzyże Walecznych. W 1941 roku jego samolot spadł do morza w drodze do Jugosławii; dopłynął do brzegu prosto w ręce Włochów, uciekał z obozu podkopem, a w sierpniu 1943 roku Włosi wysłali go do Lizbony, by negocjował ich kapitulację. Służbę zakończył jako brytyjski przedstawiciel wojskowy przy Czang Kaj-szeku.32
Dlaczego to miejsce: Krzyż Wiktorii, DSO i odznaczenia zagraniczne dają wagę odznaczeń 4; jego własne walki nie zmieniły wyniku żadnej bitwy, więc skutek 2, a słynna liczba ran opiera się na rachunku pułku, a nie na dokumentach, więc pewność źródeł 4. Jego nazwisko jest znane daleko poza historią wojskowości, więc rozpoznawalność 4, i to stawia go przed Smedleyem Butlerem, który też ma 34 punkty.
14 Smedley Butler, 1898 do 1931
- Lata
- 1881 do 1940
- Służba
- Piechota morska USA, 1898 do 1931: Kuba, Chiny, Ameryka Środkowa, Meksyk, Haiti, Francja
- Najwyższe odznaczenia
- Dwa Medale Honoru (Veracruz 1914, Fort Rivière 1915); Medal Brewetowy Piechoty Morskiej; Medale za Wybitną Służbę armii i marynarki
- Bilans
- Ranny w czasie powstania bokserów, 1900; poprowadził szturm na Fort Rivière na Haiti, 17 listopada 1915
- Dziedzictwo
- Książka War Is a Racket (1935)
Smedley Butler, urodzony w 1881 roku w kwakierskiej rodzinie z Pensylwanii, w 1898 roku zawyżył swój wiek, by dostać patent oficerski piechoty morskiej, a w 1900 roku w Chinach, w czasie powstania bokserów, był dwukrotnie ranny. Awans brewetowy za Tianjin przyniósł mu później Medal Brewetowy, ustanowiony w 1921 roku dla oficerów, którzy wtedy nie mogli dostać Medalu Honoru.33
Pierwszy Medal Honoru dostał za dowodzenie batalionem w Veracruz w Meksyku 22 kwietnia 1914 roku. Mit i fakt: dwa Medale Honoru brzmią jak dwa czyny niezwykłej odwagi, ale pierwszy był jednym z 56 rozdanych za Veracruz, według East Carolina University najwięcej w historii za jedną bitwę, a Butler, zawstydzony nim, odesłał go, dopóki Departament Marynarki nie kazał mu go nosić. Drugi był inny: 17 listopada 1915 roku poprowadził atak na Fort Rivière na Haiti, gdzie marines wdarli się przez wąski otwór w murze starego francuskiego bastionu i zdobyli go w walce wręcz.34
Odszedł na emeryturę jako generał dywizji 1 października 1931 roku i zwrócił się przeciw wojnom, w których walczył. W 1935 roku wydał War Is a Racket („Wojna to przekręt”), atak na zyski, które za nimi stały, a według HistoryNet zeznał przed komisją Kongresu, że biznesmeni próbowali go zwerbować do zamachu stanu przeciw Rooseveltowi; ta sprawa do dziś budzi spory.35
Dlaczego to miejsce: Dwa Medale Honoru dałyby pełną notę, ale pierwszy był masowym odznaczeniem za Veracruz, które próbował zwrócić, więc waga odznaczeń 4; każde odznaczenie ma oficjalne uzasadnienie, więc pewność źródeł 5, a skutek 3 to nasza ocena, że jego wystąpienie przeciw zyskom z wojny przetrwało w pamięci dłużej niż jego bitwy. Wśród trzech z 34 punktami ustępuje bardziej znanemu Carton de Wiartowi, a Daly'ego wyprzedza skutkiem.
15 Daniel Daly, 1899 do 1929
- Lata
- 1873 do 1937
- Służba
- Piechota morska USA, 1899 do 1929 (w rezerwie od 1919): Chiny, Haiti, Meksyk, Francja
- Najwyższe odznaczenia
- Dwa Medale Honoru (Pekin 1900, Haiti 1915); Krzyż Marynarki i Krzyż za Wybitną Służbę (Belleau Wood, 1918); francuski Médaille Militaire
- Bilans
- Samotnie utrzymał posterunek na Murze Tatarskim, 1900; sam zdobył stanowisko karabinu maszynowego w Belleau Wood, 10 czerwca 1918
- Dziedzictwo
- Odmówił awansu na oficera; niszczyciel USS Daly (1943)
Dan Daly, urodzony w 1873 roku w Glen Cove w stanie Nowy Jork, w 1899 roku wstąpił do piechoty morskiej. Latem 1900 roku był w straży poselstw oblężonych w Pekinie i 14 sierpnia, jak opisuje HistoryNet, całą noc samotnie utrzymał posterunek na Murze Tatarskim mimo kolejnych ataków; jego uzasadnienie mówi tylko, że „wyróżnił się chwalebnym zachowaniem”.36
Drugi medal przyszedł na Haiti. Wieczorem 24 października 1915 roku jego konny patrol przeprawiał się przez rzekę w głębokim wąwozie, gdy z trzech stron otworzyło do niego ogień około 400 Kakosów; marines przebili się na dobrą pozycję, utrzymali ją przez noc, a o świcie rozproszyli napastników. W Belleau Wood, mając 44 lata, 5 czerwca 1918 roku gasił pożar składu amunicji w Lucy-le-Bocage, a 10 czerwca samotnie zdobył niemieckie stanowisko karabinu maszynowego granatami i pistoletem; za te czyny dostał Krzyż Marynarki i armijny Krzyż za Wybitną Służbę, a Francja dodała Médaille Militaire. Mit i fakt: okrzyk „chcecie żyć wiecznie?”, który miał wznieść w Belleau Wood, HistoryNet podaje jako fakt, ale nie zapisano go w żadnym z czterech jego uzasadnień. Przeszedł na emeryturę w stopniu sierżanta majora 6 lutego 1929 roku i zmarł w 1937 roku.37
Dlaczego to miejsce: Dwa Medale Honoru za osobne czyny oraz Krzyż Marynarki i Krzyż za Wybitną Służbę dają wagę odznaczeń 5, a oficjalne uzasadnienia pewność źródeł 5, ale znają go głównie marines, więc rozpoznawalność 3, a jego walki nie rozstrzygnęły żadnej bitwy, więc skutek 2. Dlatego ustępuje Smedleyowi Butlerowi skutkiem, a z Albertem Jacką i Eddiem Rickenbackerem ma po 34 punkty i wyprzedza obu, bo wcześniej zaczął służbę.
Jak wybraliśmy i ułożyliśmy żołnierzy
Uwzględniliśmy jednego żołnierza, marynarza, lotnika albo żołnierza piechoty morskiej dowolnego stopnia i dowolnej armii i ocenialiśmy go za odznaczenia zapisane w oficjalnych uzasadnieniach, dziennikach urzędowych i aktach służby, a nie za sumy powtarzane w internecie, które często liczą każdy medal za kampanię i za służbę. Liczy się nie tylko ranga odznaczenia, ale i to, za co je nadano: męstwo pod ogniem waży więcej niż dowodzenie, a odznaczenia nadane z powodów politycznych albo na urodziny, jak cztery Złote Gwiazdy Bohatera Związku Radzieckiego Leonida Breżniewa, się nie liczą. Samo dowodzenie oceniamy w przewodniku po największych wodzach w historii, a Polaków walczących w wojnach innych narodów w przewodniku Za wolność naszą i waszą.
Rozważyliśmy 25 kandydatów i każdemu daliśmy od 1 do 5 punktów w pięciu kryteriach. Rozpoznawalność liczy się potrójnie, bo ta strona odpowiada na pytanie, kim byli najbardziej odznaczeni żołnierze w historii; waga odznaczeń, skutek i pamięć podwójnie, a pewność źródeł raz:
- Rozpoznawalność (×3). 5, gdy nazwisko jest znane daleko poza historią wojskowości i pojawia się na większości list najbardziej odznaczonych żołnierzy, 1, gdy znają je tylko specjaliści.
- Waga odznaczeń (×2). Najwyższe odznaczenia, ile ich i za co: 5 za najwyższe odznaczenie państwa zdobyte więcej niż raz, najwyższy stopień, którego nie miał nikt inny, albo najwyższe odznaczenie z długą listą innych odznaczeń za męstwo; 4 za najwyższe odznaczenie raz i kilka innych, drugie w hierarchii wiele razy albo odznaczenia zdobyte głównie za dowodzenie; 3 za najwyższe odznaczenie za jeden czyn i niewiele więcej; 1 za odznaczenia za służbę, nie za czyny.
- Skutek (×2). 5, gdy to, czego dokonał żołnierz, rozstrzygnęło wojnę albo zmieniło sposób walki armii, 1, gdy nie zmieniło niczego poza jedną walką.
- Pamięć (×2). 5, gdy żołnierz żyje w filmach, pomnikach, książkach i nazwach okrętów oraz baz, 1, gdy jest zapomniany.
- Pewność źródeł (×1). 5, gdy każde odznaczenie i każdy czyn potwierdzają oficjalne uzasadnienia, dzienniki urzędowe i akta służby, 1, gdy liczba opiera się na relacji samego żołnierza albo na sumach powtarzanych w internecie; sporna liczba albo niesprawdzone deklaracje stojące za odznaczeniem obniżają ocenę.
Lista jest uszeregowana według sumy punktów, nie według dat ani liczby baretek. Przy remisie wyżej stoi żołnierz bardziej znany, potem ten, którego czyny zmieniły więcej, a na końcu ten, który wcześniej zaczął służbę. Punkty to nasza ocena redakcyjna oparta na źródłach podanych niżej, a tabela pokazuje każdy z nich. Widać w niej na przykład, dlaczego Daniel Daly, jeden z zaledwie dziewiętnastu ludzi z dwoma Medalami Honoru, jest dopiero piętnasty: za odznaczenia dostaje pełną notę, ale poza piechotą morską mało kto zna jego nazwisko, a jego walki, choć bohaterskie, nie rozstrzygnęły żadnej bitwy. Liczby zestrzeleń zaliczone przez własną stronę, jak 80 zwycięstw Richthofena i 59 Pokryszkina, dają pewność źródeł najwyżej 4, a 3, gdy deklaracje idą w setki i nikt ich nie sprawdził, jak 519 czołgów Rudla i 352 zwycięstwa Ericha Hartmanna. Rudel jest siódmy wyłącznie dzięki wadze odznaczeń i nie jest to pochwała: do końca życia pozostał nieskruszonym nazistą.38
| Miejsce | Nazwa | Rozpoznawalność ×3 | Waga odznaczeń ×2 | Skutek ×2 | Pamięć ×2 | Pewność źródeł ×1 | Razem |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Audie Murphy | 5 | 5 | 2 | 5 | 4 | 43 |
| 2 | Gieorgij Żukow | 4 | 4 | 5 | 4 | 5 | 43 |
| 3 | Douglas MacArthur | 4 | 4 | 4 | 4 | 5 | 41 |
| 4 | Chesty Puller | 4 | 4 | 3 | 4 | 5 | 39 |
| 5 | Charles Upham | 4 | 5 | 2 | 4 | 5 | 39 |
| 6 | Manfred von Richthofen | 4 | 4 | 2 | 5 | 4 | 38 |
| 7 | Hans-Ulrich Rudel | 4 | 5 | 3 | 3 | 3 | 37 |
| 8 | Alvin York | 4 | 3 | 2 | 5 | 4 | 36 |
| 9 | Desmond Doss | 4 | 4 | 2 | 4 | 4 | 36 |
| 10 | Bernard Freyberg | 3 | 5 | 3 | 3 | 5 | 36 |
| 11 | Noel Chavasse | 3 | 5 | 2 | 4 | 5 | 36 |
| 12 | Aleksandr Pokryszkin | 3 | 5 | 3 | 3 | 4 | 35 |
| 13 | Adrian Carton de Wiart | 4 | 4 | 2 | 3 | 4 | 34 |
| 14 | Smedley Butler | 3 | 4 | 3 | 3 | 5 | 34 |
| 15 | Daniel Daly | 3 | 5 | 2 | 3 | 5 | 34 |
Blisko listy
Pięciu żołnierzy było blisko i nie weszło do piętnastki:
Albert Jacka, 1914 do 1919. Zdobył pierwszy Krzyż Wiktorii przyznany w tej wojnie Australijczykowi, pod Gallipoli 19 maja 1915 roku, za udział w odparciu tureckiego kontrataku, potem Krzyż Wojskowy pod Pozières w sierpniu 1916 roku i drugi za przygotowanie natarcia pod Bullecourt w kwietniu 1917 roku. Oficjalny historyk Charles Bean pisał, że każdy, kto znał fakty, wiedział, iż Jacka zasłużył na Krzyż Wiktorii trzy razy. W Australii jest legendą, ale gdzie indziej mało kto go zna; ma 34 punkty, tyle co Daniel Daly, i nie wchodzi do piętnastki tylko dlatego, że Daly wcześniej zaczął służbę.39
Eddie Rickenbacker, 1917 do 1919. Najskuteczniejszy amerykański as I wojny światowej, z 26 zgłoszonymi zwycięstwami w 94. eskadrze, zdobył siedem Krzyży za Wybitną Służbę; ósmy, za samotny atak na siedem niemieckich samolotów pod Billy-sous-les-Côtes 25 września 1918 roku, zamieniono na Medal Honoru, który w 1930 roku wręczył mu prezydent Hoover, jak podaje Pacific Wrecks. Za odznaczenia dostaje pełną notę, ale listy najbardziej odznaczonych żołnierzy rzadko go wymieniają, więc rozpoznawalność 3; ma 34 punkty i odpada jako ten, który najpóźniej zaczął służbę.40
Erich Hartmann, 1940 do 1970. Niemieckiemu pilotowi myśliwskiemu przypisuje się 352 zestrzelone samoloty alianckie, w większości radzieckie, w około 1400 lotach, co według History Hit jest rekordem wszystkich pilotów myśliwskich w historii; dostał Krzyż Rycerski z Liśćmi Dębu, Mieczami i Brylantami. Deklaracje idące w setki, których nikt nie sprawdził z radzieckimi stratami, dają pewność źródeł 3, a stopień z Brylantami miało kilku innych i ustępował stopniowi Rudla, więc waga odznaczeń 4 i razem 33 punkty. Dziesięć lat spędził w radzieckiej niewoli, z której wyszedł w 1955 roku.41
Iwan Kożedub, 1940 do 1991. Trzykrotny Bohater Związku Radzieckiego, w lutym i sierpniu 1944 oraz w sierpniu 1945 roku, wykonał według Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej 330 lotów bojowych, stoczył 120 walk powietrznych i zestrzelił 62 samoloty, trzy więcej niż Pokryszkin. Tak jak u Pokryszkina jest to oficjalny rachunek jego własnej strony, więc pewność źródeł 4, ale jego zwycięstwa nie zmieniły przebiegu żadnej kampanii, więc skutek 2, i z 33 punktami brakuje mu jednego do piętnastki.42
Arthur Martin-Leake, 1899 do 1919. Był na poprzedniej wersji tej strony. Lekarz, pierwszy z trzech ludzi, którzy kiedykolwiek dwukrotnie zdobyli Krzyż Wiktorii: jako chirurg policji konnej Południowej Afryki pod Vlakfontein 8 lutego 1902 roku i ponownie, z okuciem, za ratowanie rannych pod Zonnebeke między 29 października a 8 listopada 1914 roku. Za odznaczenia dostaje pełną notę, jak Chavasse i Upham; odpada przez rozpoznawalność i pamięć, bo poza historią medycyny wojskowej i pułków mało kto zna jego nazwisko, a z 32 punktami brakuje mu dwóch do piętnastki.43
Dlaczego listy najbardziej odznaczonych żołnierzy się różnią?
Bo liczą różne rzeczy. Amerykański Medal Honoru i brytyjski Krzyż Wiktorii stoją na szczycie odrębnych systemów, z których każdy ma własną drabinę niższych odznaczeń; jedne zestawienia liczą każdą baretkę, łącznie z medalami za kampanie i za służbę, inne tylko odznaczenia za męstwo, jeszcze inne najwyższe odznaczenie zdobyte więcej niż raz. Nawet dorobek jednego człowieka zmienia się z metodą: cmentarz w Arlington przypisuje Audiemu Murphy'emu 28 medali, w tym trzy francuskie i jeden belgijski, a Handbook of Texas liczy 33 odznaczenia, pochwały i wyróżnienia.44
Systemy różnią się też tym, jak często powtarzają odznaczenie. Związek Radziecki czterokrotnie nadał tytuł Bohatera Leonidowi Breżniewowi, trzy razy z okazji urodzin, a niemiecki Krzyż Rycerski miał kolejne, coraz wyższe stopnie, z których najwyższy miał tylko Hans-Ulrich Rudel. Dlatego ta lista waży to, za co nadano odznaczenie, a nie to, ile ich było.45
Kto był najbardziej odznaczonym żołnierzem II wojny światowej?
To zależy od armii. W USA to Audie Murphy, pierwszy na tej liście; we Wspólnocie Narodów Charles Upham, jedyny żołnierz liniowy z dwoma Krzyżami Wiktorii; w Związku Radzieckim wśród dowódców Gieorgij Żukow, a wśród walczących Aleksandr Pokryszkin, pierwszy trzykrotny Bohater Związku Radzieckiego; w nazistowskich Niemczech pilot sztukasa Hans-Ulrich Rudel, jedyny kawaler Krzyża Rycerskiego ze Złotymi Liśćmi Dębu, który po wojnie pozostał nieskruszonym nazistą.46
Czy ktoś zdobył Medal Honoru albo Krzyż Wiktorii dwa razy?
Tak. History.com liczy 19 ludzi, którzy dwukrotnie otrzymali Medal Honoru; najbardziej znani z nich, żołnierze piechoty morskiej Smedley Butler i Daniel Daly, dostali go za odrębne czyny i obaj są na tej liście. Krzyż Wiktorii dwukrotnie zdobyło tylko trzech ludzi, jak odnotowuje National Army Museum: dwaj lekarze, Arthur Martin-Leake w latach 1902 i 1914 oraz Noel Chavasse w latach 1916 i 1917, i oficer piechoty Charles Upham w latach 1941 i 1942.47
Czego medale nie mówią
Kilku z tych ludzi mówiło, że ich medale należą do innych. Upham unikał rozgłosu i twierdził, że inni bardziej zasłużyli na wyróżnienia, jak pisze biblioteka miejska w Christchurch; Daly, według HistoryNet, nazywał wszystkie medale „wielką głupotą”, a ocaleni z patrolu Alvina Yorka latami upominali się o swój udział w zasłudze za 8 października 1918 roku. Za każdym nagłówkiem o „najbardziej odznaczonym” prawdziwym rekordem jest uzasadnienie, data i miejsce.48
Samo dowodzenie oceniamy w przewodniku po największych wodzach w historii, a szerszy obraz wojny, w której walczyli Murphy, Upham i Rudel, znajdziesz w tekście o największych bitwach II wojny światowej.
.jpg){kind=link}